Qlobal iqtisadi hesabata görə, iqtisadi diversifikasiya, rəqəmsal transformasiya və regiondakı münaqişələrin yaratdığı təsirlər Körfəz və bütövlükdə Yaxın Şərqdə infrastruktur investisiyalarının gələcək istiqamətlərini kökündən dəyişib. “PwC” beynəlxalq audit şirkətinin son hesabatına görə, Körfəz Əməkdaşlıq Şurası (GCC) ölkələri hazırda dünyada onilliklər boyu davam edəcək ən böyük infrastruktur layihələrindən bəzilərini həyata keçirirlər.
İnvestisiya həcmində 75 faiz artım proqnozu
“Qlobal İnfrastruktur Proqnozu 2025-2050” adlı hesabatda proqnozlaşdırılır ki, regionda infrastruktur xərcləri 2024-2050-ci illər arasında 75% artacaq. İllik xərclərin 2024-cü ildəki 200 milyard dollardan 2050-ci ilə qədər hər il orta hesabla 349 milyard dollara çatacağı gözlənilir. Bu artımın əsas mühərriki neft asılılığından uzaqlaşaraq nümunəvi şəhərlərə, sənaye komplekslərinə, rəqəmsal və təmiz enerji aktivlərinə yönələn diversifikasiya siyasətidir.
Müharibə şoku və “Davamlılıq” amili
Hesabatda qeyd olunur ki, regional münaqişələr infrastruktur investisiyaları üçün strateji əsasları daha da gücləndirib. Enerji ixracı və gəmiçilik xətlərindəki fasilələr çevik logistikanın, yerli sənaye potensialının və enerji təhlükəsizliyinin əhəmiyyətini ön plana çıxarıb. Beləliklə, infrastrukturun böyüməsi artıq təkcə diversifikasiya ilə deyil, həm də regional dayanıqlılıq və təhlükəsizlik amili ilə şərtlənir.
2050-ci ilin prioritetləri: Nəqliyyat, bərpa olunan enerji və su
Nəqliyyat: 2050-ci ilə qədər nəqliyyat sektoru regionun ümumi infrastruktur xərclərinin dörddə birini təşkil edərək neft və qaz sektorunu geridə qoyacaq.
Enerji: Bərpa olunan enerji mənbələrinə illik investisiyaların 2050-ci ilə qədər 5 dəfə artacağı gözlənilir.
Su: Su ehtiyatlarının məhdudluğunu həll etmək üçün suyun təmizlənməsi və təkrar istifadəsi üzrə infrastruktur ikiqat artırılacaq.
Rəqəmsal: Fiber-optik şəbəkələr və məlumat mərkəzləri iqtisadi transformasiyanın onurğa sütununa çevriləcək.
Qlobal mənzərə: 151 trilyon dollar ehtiyac Dünya miqyasında rəqəmsal infrastrukturun, təmiz enerjinin və nəqliyyat sistemlərinin modernləşdirilməsi üçün 2050-ci ilə qədər (25 il ərzində) ümumilikdə 151,1 trilyon dollar investisiya tələb olunur. Qlobal illik infrastruktur xərclərinin 2024-cü ildəki 4,4 trilyon dollardan 2050-ci ildə 6,9 trilyon dollara yüksələcəyi bildirilir. Bu investisiyaların yarıdan çoxu sürətli urbanizasiya və texnoloji artımla seçilən Asiya-Sakit okean regionunun payına düşəcək.
2050-ci ildə dünya necə görünəcək? PwC hesabatına görə, 2050-ci ilin dünyası daha ağıllı, daha təmiz və daha çevik olacaq. İnsanlar artıq infrastruktur dedikdə yalnız yolları və binaları deyil, rəqəmsal və sosial sistemlərin vəhdətini başa düşəcəklər. Yollarda simsiz şarj texnologiyalı avtonom nəqliyyat vasitələri hərəkət edəcək, hava limanları isə dron və elektrikli təyyarələrin idarə olunduğu nəhəng mərkəzlərə çevriləcək. Süni intellekt ehtiyacları öncədən təxmin edərək resursları dinamik şəkildə bölüşdürəcək ki, bu da insanların öz sevdikləri məşğuliyyətlərə daha çox vaxt ayırmasına imkan verəcək.
