1995–2013-cü illərdə Qətərə rəhbərlik etmiş keçmiş Əmir Şeyx Həməd bin Xəlifə Al Sani 12 iyul 2026-cı ildə 74 yaşında vəfat edib. Bu barədə Qətər Əmirlik Divanı məlumat yayıb. Rəsmi açıqlamada ölümün səbəbi barədə hər hansı məlumat verilməyib.
Şeyx Həməd müasir Qətər tarixinin memarlarından biri hesab olunur. Onun rəhbərliyi dövründə ölkə yalnız zəngin enerji ixracatçısı olmaqdan çıxaraq beynəlxalq diplomatiya, media, investisiya və vasitəçilik sahələrində qlobal təsir imkanlarına malik dövlətə çevrilib.
Qətərdə dörd günlük milli matəm elan olundu
Bu gün Dohanın Fələstin, Əfqanıstan, Livan, Sudan və Afrika ölkələrində baş verən böhranlarda vasitəçi kimi çıxış etməsi, “Əl-Cəzirə” telekanalının ərəb dünyasında böyük nüfuza malik olması, Qətərin dünyanın müxtəlif bölgələrində milyardlarla dollarlıq investisiyalar həyata keçirməsi və 2022-ci il FIFA Dünya Kubokuna ev sahibliyi etməsi böyük ölçüdə Şeyx Həməd dövründə formalaşdırılmış strateji siyasətin nəticəsi hesab edilir.
Hərbi məktəbdən dövlət rəhbərliyinə
Şeyx Həməd bin Xəlifə Al Sani 1952-ci ilin yanvar ayında Dohada anadan olub. İlk təhsilini Qətərdə aldıqdan sonra Böyük Britaniyanın nüfuzlu Sandhurst Kral Hərbi Akademiyasına qəbul olunub.
1971-ci ildə akademiyanı bitirdikdən sonra Qətər Silahlı Qüvvələrində xidmətə başlayıb. Müxtəlif hərbi vəzifələrdə çalışaraq general-mayor rütbəsinə qədər yüksəlib.
Hərbi fəaliyyəti dövründə Qətər ordusunun təşkilati strukturunun müasirləşdirilməsi, şəxsi heyətin hazırlanması və silahlanma imkanlarının genişləndirilməsi istiqamətində mühüm rol oynayıb. Sonradan ölkənin təhlükəsizlik strategiyasının əsas elementləri də məhz həmin dövrdə qazandığı təcrübəyə söykənib.
1970-ci illərin sonlarından etibarən vəliəhd şahzadə və müdafiə naziri kimi dövlət idarəçiliyində daha fəal iştirak etməyə başlayan Şeyx Həməd xüsusilə neft və təbii qaz ehtiyatlarının uzunmüddətli inkişaf planlarının hazırlanmasında ön plana çıxıb.
Məhz həmin illərdə Qətərin nəhəng Şimal qaz yatağının təkcə iqtisadi sərvət deyil, həm də ölkənin təhlükəsizliyini və beynəlxalq nüfuzunu təmin edəcək strateji alətə çevrilməsi ideyası onun siyasi baxışlarının əsas istiqamətlərindən birinə çevrilmişdi.
1995-ci ildə hakimiyyət dəyişikliyi
27 iyun 1995-ci ildə Şeyx Həməd atası, o zamankı Əmir Şeyx Xəlifə bin Həməd Al Saninin ölkə xaricində olduğu vaxt qansız saray çevrilişi nəticəsində hakimiyyəti öz üzərinə götürdü.
Hakimiyyət dəyişikliyi zamanı dövlət qurumlarının idarə olunması qısa müddətdə yeni rəhbərliyin nəzarətinə keçdi və ölkədə hər hansı genişmiqyaslı silahlı qarşıdurma yaşanmadı.
Şeyx Xəlifə sonradan bir müddət xaricdə yaşadı və yalnız 2004-cü ildə Qətərə qayıtdı.
Hakimiyyətin bu üsulla dəyişdirilməsi Şeyx Həmədin siyasi bioqrafiyasındakı ən çox müzakirə olunan mövzulardan biri olaraq qalır. Bununla belə, siyasi müşahidəçilərin fikrincə, həmin hadisə Qətərin xarici siyasətində tamamilə yeni mərhələnin başlanğıcı oldu.
Şeyx Həməd ölkəsini ənənəvi və aşağı profilli Körfəz monarxiyası kimi saxlamaq əvəzinə, onu regional və qlobal proseslərdə söz sahibi olan dövlətə çevirməyi qarşısına əsas məqsəd qoydu.
Təbii qazı geosiyasi alətə çevirdi
Şeyx Həməd hakimiyyətə gəldiyi dövrdə Qətər artıq böyük neft və qaz ehtiyatlarına malik idi. Lakin bu resurslar hələ ölkəyə beynəlxalq təsir gücü qazandıracaq səviyyədə istifadə olunmurdu.
Yeni rəhbərlik Şimal qaz yatağının tam potensialla işlənilməsi, mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) zavodlarının tikilməsi və uzunmüddətli ixrac müqavilələrinin bağlanması üçün milyardlarla dollarlıq investisiya proqramı həyata keçirdi.
Bu strategiya nəticəsində Qətər 2000-ci illərdə dünyanın ən böyük mayeləşdirilmiş təbii qaz ixracatçılarından birinə çevrildi. Lakin Şeyx Həməd enerji gəlirlərinə yalnız büdcə gəliri kimi yanaşmırdı.
Onun konsepsiyasına görə, təbii qazdan əldə edilən vəsait ölkənin xarici siyasətinin, milli təhlükəsizliyinin, beynəlxalq investisiyalarının və diplomatik nüfuzunun maliyyə bazasını təşkil etməli idi.
Bu məqsədlə enerji gəlirləri müxtəlif iqtisadi fondlar vasitəsilə ölkənin uzunmüddətli inkişaf strategiyasına yönəldildi.
Qətər İnvestisiya Təşkilatının yaradılması
2005-ci ildə yaradılan Qətər İnvestisiya Təşkilatı (QIA) Şeyx Həmədin iqtisadi strategiyasının əsas sütunlarından biri oldu. Fond vasitəsilə enerji gəlirlərinin böyük hissəsi Avropa, ABŞ və Asiyanın maliyyə, daşınmaz əmlak, infrastruktur, sənaye və pərakəndə ticarət sektorlarına yatırıldı.
Qətər Londondakı Harrods univermağı, Barclays Bank, Heathrow Hava Limanı və digər iri beynəlxalq layihələrdə səhmlər əldə etməklə həm iqtisadi gəlirlər qazandı, həm də Qərb paytaxtlarında siyasi və diplomatik nüfuzunu əhəmiyyətli dərəcədə artırdı.
Şeyx Həməd hesab edirdi ki, kiçik dövlətlərin təhlükəsizliyi yalnız güclü ordu ilə deyil, həm də enerji bazarındakı rolu, qlobal kapital axını və qarşılıqlı iqtisadi asılılıq vasitəsilə təmin oluna bilər.
Bu model Qətərin coğrafi baxımdan kiçik olmasına baxmayaraq, beynəlxalq münasibətlər sistemində strateji əhəmiyyətini xeyli artırdı və ölkəni dünyanın diqqət mərkəzinə gətirdi.
“Əl-Cəzirə” Qətərin yumşaq gücünün əsas alətinə çevrildi
Şeyx Həməd bin Xəlifə Al Saninin hakimiyyəti dövründə həyata keçirilən ən mühüm strateji layihələrdən biri 1996-cı ildə “Əl-Cəzirə” televiziya kanalının yaradılması oldu. Həmin dövrdə ərəb dünyasında televiziya yayımı əsasən dövlətlərin rəsmi mövqeyini əks etdirirdi və alternativ fikir platformaları demək olar ki, mövcud deyildi.
“Əl-Cəzirə” isə fərqli yanaşma ortaya qoyaraq müxtəlif siyasi baxışlara yer verən debat proqramları, müstəqil reportajları və regional böhranları operativ işıqlandırması ilə qısa müddətdə milyonlarla tamaşaçı qazandı.
Kanalın yüksəlişi Qətərə hərbi və ya demoqrafik imkanlarından qat-qat böyük yumşaq güc qazandırdı. Əfqanıstan və İraq müharibələri, eləcə də İkinci İntifada zamanı yayımlanan reportajlar Dohanı ərəb ictimai rəyinin əsas informasiya mərkəzlərindən birinə çevirdi.
Bununla yanaşı, “Əl-Cəzirə” Fələstin məsələsinin Qərb mediasında təqdim olunan çərçivədən kənarda işıqlandırılması üçün də mühüm platforma rolunu oynadı.
Lakin kanalın fəaliyyəti daim mübahisələr doğururdu. Bir sıra ərəb hökumətləri “Əl-Cəzirə”ni daxili işlərə müdaxilə etməkdə ittiham edir, bəzi analitiklər isə kanalın redaksiya siyasətinin müəyyən məsələlərdə Qətərin xarici siyasət prioritetləri ilə üst-üstə düşdüyünü bildirirdilər.
Buna baxmayaraq, “Əl-Cəzirə” həm ərəb mediasında uzun illər mövcud olmuş informasiya monopoliyasını sarsıdan layihə, həm də Qətərin beynəlxalq nüfuzunun əsas elementlərindən biri kimi qiymətləndirilir.
Bir-biri ilə danışmayan tərəflərlə eyni vaxtda əlaqələr qurdu
Şeyx Həmədin xarici siyasəti Qətərin eyni vaxtda bir-birinə rəqib olan dövlət və təşkilatlarla münasibətlər qurmasına əsaslanırdı.
Doha bir tərəfdən ABŞ ilə sıx təhlükəsizlik əməkdaşlığı yaradaraq Əl-Udeyd Hərbi Hava Bazasını Amerika Silahlı Qüvvələrinin istifadəsinə verdi. Digər tərəfdən isə İranla diplomatik əlaqələri davam etdirdi.
Bu siyasətin əsas səbəblərindən biri coğrafi və iqtisadi reallıq idi. Qətərin Şimal qaz yatağı İranın Cənub Pars yatağı ilə eyni nəhəng qaz hövzəsinin iki hissəsini təşkil edir.
Bu səbəbdən Doha Körfəzdə bəzi müttəfiqlərinin Tehrana qarşı sərt siyasətini tam şəkildə təkrarlamaq əvəzinə, balanslaşdırılmış yanaşmaya üstünlük verdi.
Şeyx Həməd hesab edirdi ki, kiçik dövlət üçün təhlükəsizlik yalnız hərbi ittifaqlarla deyil, bütün regional güclərlə dialoq kanallarını açıq saxlamaqla təmin edilə bilər.
Fələstin siyasəti və HƏMAS-la dialoq
Şeyx Həməd dövründə Qətər HƏMAS da daxil olmaqla müxtəlif fələstinli siyasi qüvvələrlə əlaqələr saxladı. Doha ABŞ və İsrailin HƏMAS-ı təcrid etməyə yönəlmiş siyasətinə tam qoşulmadı. Əksinə, Fələstin daxilində milli barışıq təşəbbüslərində iştirak etdi və Qəzzaya maliyyə yardımları göstərdi.
Bu siyasət Qərb ölkələri və bəzi ərəb dövlətləri tərəfindən tənqid olunsa da, sonrakı illərdə Qətərin atəşkəs danışıqları, girov və əsir mübadiləsi proseslərində vasitəçi rolunu gücləndirdi.
Məhz həmin əlaqələr sayəsində Doha müxtəlif tərəflər arasında birbaşa dialoqun mümkün olmadığı hallarda etibarlı vasitəçi kimi qəbul olunmağa başladı.
Regional vasitəçilik siyasəti
Şeyx Həməd dövründə Qətər təkcə Fələstin məsələsində deyil, Yaxın Şərq və Afrikanın müxtəlif münaqişələrində də fəal vasitəçilik missiyası həyata keçirdi. Doha Livan, Sudan, Yəmən və digər regional böhranlarda danışıqlar platforması rolunu oynadı. Bu siyasətin ən mühüm uğurlarından biri 2008-ci il Doha Sazişi oldu.
Həmin razılaşma Livanda uzun müddət davam edən siyasi böhranın aradan qaldırılmasına və ölkədə milli razılaşmanın əldə olunmasına imkan yaratdı.
Şeyx Həmədin diplomatik yanaşması tərəflərdən yalnız birini dəstəkləməkdən deyil, bir-biri ilə danışmayan bütün aktorlarla paralel əlaqələr qurmaqdan ibarət idi.Bu model Qətərin beynəlxalq vasitəçi kimi nüfuzunu xeyli artırdı.
Vasitəçilik və siyasi təsir arasındakı incə xətt
Bununla belə, Qətərin xarici siyasəti tam neytral hesab olunmurdu. Doha böyük maliyyə imkanları, media təsiri və bəzi siyasi hərəkatlarla yaxın münasibətləri sayəsində bəzən vasitəçilik fəaliyyəti ilə regional nüfuzunu genişləndirmək arasında çox incə balans saxlayırdı.
Bir sıra beynəlxalq ekspertlər hesab edirdilər ki, Qətərin diplomatik fəallığı bəzi hallarda ölkənin siyasi təsir dairəsini genişləndirmək məqsədi daşıyırdı.
Digər analitiklərin fikrincə isə məhz bu siyasət Qətərə müxtəlif böhranlarda bütün tərəflərlə danışa bilən nadir dövlət statusu qazandırıb.
Bu gün Qətərin malik olduğu geniş diplomatik əlaqələr şəbəkəsinin böyük hissəsi məhz Şeyx Həmədin hakimiyyəti illərində formalaşdırılıb.
“Ərəb baharı” və Qətərin regional siyasətində yeni mərhələ
2011-ci ildə Yaxın Şərq və Şimali Afrikada başlayan “Ərəb baharı” hadisələri Şeyx Həməd bin Xəlifə Al Saninin xarici siyasətində yeni və daha fəal mərhələnin başlanğıcı oldu.
Qətər həmin dövrdə Tunis və Misirdə baş verən siyasi dəyişiklikləri dəstəklədi. Eyni zamanda, Liviyada Müəmmər Qəddafi hakimiyyətinə qarşı yaradılan beynəlxalq koalisiyanın fəaliyyətində iştirak etdi, Suriyada isə Bəşər Əsəd hakimiyyətinə qarşı çıxan müxalif qüvvələrə siyasi dəstək göstərdi.
Doha bu siyasətini xalqların siyasi dəyişiklik və islahat tələblərini müdafiə etməsi ilə əsaslandırırdı.
Lakin Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Misir rəhbərliyi Qətəri “Müsəlman Qardaşları” hərəkatına yaxın siyasi qüvvələri dəstəkləməkdə ittiham edirdi.
Bəzi analitiklər hesab edirdilər ki, Qətərin müxtəlif ölkələrdə müxalif qruplarla qurduğu əlaqələr onun ənənəvi vasitəçilik siyasətindən uzaqlaşaraq müəyyən siyasi tərəfləri açıq şəkildə dəstəkləməsinə səbəb olub.
“Ərəb baharı” hadisələri Qətərin diplomatik imkanlarını nümayiş etdirməklə yanaşı, bu siyasətin məhdudiyyətlərini də ortaya qoydu.
Maliyyə dəstəyi, media təsiri və diplomatik əlaqələr bəzi ölkələrdə dövlət institutlarının dağılmasının qarşısını almağa kifayət etmədi. Liviya və Suriyada münaqişələrin uzunmüddətli xarakter alması kiçik dövlətin regional proseslərə təsir imkanlarının da müəyyən sərhədlərə malik olduğunu göstərdi.Şeyx Həməd dövründə formalaşan bu xarici siyasət xətti sonrakı illərdə də Qətərin Körfəz ölkələri ilə münasibətlərinə təsir göstərdi.
2017-ci ildə Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Bəhreyn və Misirin Qətərə tətbiq etdiyi diplomatik və iqtisadi blokada Şeyx Təmim dövründə baş versə də, bir çox ekspert həmin böhranın siyasi əsaslarının məhz Şeyx Həmədin formalaşdırdığı müstəqil xarici siyasət konsepsiyasından qaynaqlandığını bildirir.
İslahatlar və müasir dövlət quruculuğu
Şeyx Həməd yalnız xarici siyasətdə deyil, ölkə daxilində də bir sıra islahatlara imza atdı.
1999-cu ildə keçirilən ilk bələdiyyə seçkilərində qadınlara həm səsvermə, həm də namizəd olmaq hüququ verildi. Bu addım Körfəz regionunda qadınların siyasi iştirakının genişləndirilməsi baxımından mühüm hadisə hesab olunurdu. Hakimiyyəti dövründə mətbuat üzərində bəzi inzibati məhdudiyyətlər yumşaldıldı.
2003-cü ildə keçirilən referendum nəticəsində Qətərin daimi Konstitusiyası seçicilərin 96,6 faizinin dəstəyi ilə qəbul edildi və 8 iyun 2004-cü ildə qüvvəyə mindi.
Yeni Konstitusiya dövlət institutlarının fəaliyyətini daha aydın hüquqi çərçivəyə salmağı hədəfləyirdi.
Təhsilə qoyulan investisiyalarŞeyx Həməd dövründə həyata keçirilən ən mühüm layihələrdən biri də Education City kompleksinin yaradılması oldu.
Qətər Fondu çərçivəsində həyata keçirilən bu layihə nəticəsində ABŞ və Avropanın aparıcı universitetləri Dohada filiallar açmağa başladılar.
Beləliklə, Qətər enerji gəlirlərini yalnız infrastruktur və sənayeyə deyil, insan kapitalının inkişafına da yönəltdi.
Bu prosesdə Şeyxa Mozə bint Nasir təhsil, elm, innovasiya və sosial inkişaf layihələrinin əsas simalarından birinə çevrildi.
Education City qısa müddətdə Yaxın Şərqin ən böyük beynəlxalq ali təhsil mərkəzlərindən biri statusunu qazandı.
İslahatların sərhədləri
Bütün bu dəyişikliklərə baxmayaraq, Qətərin siyasi sistemi köklü şəkildə dəyişmədi. Siyasi partiyaların fəaliyyətinə icazə verilmədi və icra hakimiyyətinin əsas səlahiyyətləri Al Sani ailəsinin əlində qalmağa davam etdi.
Konstitusiyada Şura Məclisinin bir hissəsinin seçkilərlə formalaşdırılması nəzərdə tutulsa da, Şeyx Həməd dövründə tammiqyaslı parlament seçkiləri keçirilmədi.
Bu səbəbdən bir çox tədqiqatçılar həmin dövrü tam demokratikləşmə mərhələsi kimi deyil, monarxiya sisteminin qorunduğu nəzarətli modernləşmə prosesi kimi xarakterizə edirlər.
Onların fikrincə, dövlət idarəçiliyi daha müasir və institusional xarakter alsa da, əsas siyasi qərarların qəbulunda hakim ailənin rolu dəyişməz qaldı.
Dünya Kuboku strategiyasının əsası qoyuldu
2010-cu ildə Qətərin 2022-ci il FIFA Dünya Kubokuna ev sahibliyi hüququ qazanması Şeyx Həmədin qlobal tanıtım strategiyasının ən mühüm nəticələrindən biri hesab olunur.
Bu layihə yalnız idman tədbiri kimi deyil, ölkənin beynəlxalq imicinin gücləndirilməsi, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi və infrastrukturun yenilənməsi strategiyasının tərkib hissəsi idi. Dünya Kubokuna hazırlıq dövründə stadionlar, metro sistemi, yollar, hava limanı və digər iri infrastruktur layihələrinə milyardlarla dollar sərmayə yatırıldı.
Bununla yanaşı, miqrant işçilərin əmək şəraiti, tender prosedurları və sosial hüquqlarla bağlı Qətər beynəlxalq tənqidlərin hədəfinə çevrildi.
Digər tərəfdən, bəzi ekspertlər Qətərə qarşı irəli sürülən tənqidlərin müəyyən hissəsinin Qərb ölkələrinin özlərinin keçirdiyi böyük idman tədbirlərində tətbiq etmədiyi standartlara əsaslandığını və bunun ikili yanaşma yaratdığını qeyd edirdilər.
Dünya Kuboku artıq Şeyx Təmim bin Həməd Al Saninin hakimiyyəti dövründə keçirilsə də, tədbirin ölkəyə gətirilməsi, əsas infrastruktur layihələrinin başlanması və idmanın dövlətin beynəlxalq nüfuz vasitəsinə çevrilməsi məhz Şeyx Həmədin formalaşdırdığı uzunmüddətli strategiyanın nəticəsi idi.
Hakimiyyəti könüllü şəkildə oğluna təhvil verdi
Şeyx Həməd bin Xəlifə Al Sani 25 iyun 2013-cü ildə televiziya vasitəsilə xalqa müraciət edərək əmirlik səlahiyyətlərini oğlu Şeyx Təmim bin Həməd Al Saniyə təhvil verdiyini açıqladı.
Ərəb monarxiyalarında hakimiyyətin adətən hökmdarın vəfatı və ya saray daxilində baş verən siyasi mübarizələr nəticəsində dəyişdiyi nəzərə alınarsa, hakimiyyətin könüllü şəkildə və siyasi sabitlik şəraitində ötürülməsi region üçün nadir hadisələrdən biri hesab olunurdu.Rəsmi açıqlamada bu qərarın məqsədinin gənc nəslə daha böyük məsuliyyət verilməsi olduğu bildirildi.
Hakimiyyəti təhvil verdikdən sonra Şeyx Həməd “Ata Əmir” statusunu aldı və gündəlik dövlət idarəçiliyindən uzaqlaşdı.
Bununla belə, onun yaratdığı dövlət institutları, iqtisadi inkişaf modeli və xarici siyasət konsepsiyası Şeyx Təmimin hakimiyyəti dövründə də böyük ölçüdə qorunub saxlanıldı.
Körfəz blokadasına qarşı formalaşdırılmış dayanıqlı model
2017-ci ildə Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Bəhreyn və Misirin Qətərə qarşı tətbiq etdiyi diplomatik və iqtisadi blokada ölkənin müstəqil xarici siyasəti üçün ən ciddi sınaqlardan biri oldu.
Bir çox beynəlxalq analitik hesab edir ki, Qətərin bu böhrandan ciddi daxili sarsıntı yaşamadan çıxmasında Şeyx Həməd dövründə qurulan iqtisadi və diplomatik sistem mühüm rol oynadı.
Enerji ixracından əldə edilən gəlirlər, Qətər İnvestisiya Təşkilatının dünya üzrə aktivləri, Türkiyə və İranla saxlanılan çoxtərəfli münasibətlər, həmçinin uzun illər ərzində yaradılmış beynəlxalq diplomatik əlaqələr şəbəkəsi Dohanın blokada şəraitində fəaliyyətini davam etdirməsinə imkan verdi. Şeyx Təmim atasının yüksək riskli və fəal xarici siyasət kursunu daha institusional vasitəçilik modelinə çevirməyə çalışsa da, onun əsasını məhz Şeyx Həmədin formalaşdırdığı strategiya təşkil edirdi.
Şeyx Həmədin siyasi irsi
Siyasi müşahidəçilər hesab edirlər ki, Şeyx Həməd bin Xəlifə Al Saninin fəaliyyəti yalnız uğur hekayəsi kimi qiymətləndirilə bilməz.
Onun hakimiyyətə atasını qansız çevriliş nəticəsində uzaqlaşdıraraq gəlməsi, siyasi sistemdə tam nümayəndəli demokratiyanın formalaşdırılmaması və “Ərəb baharı” dövründə bəzi regional proseslərdə fəal tərəf kimi çıxış etməsi hakimiyyətinə yönələn əsas tənqidlər sırasındadır.
Digər tərəfdən, onun dövründə Qətərin təbii qaz ehtiyatlarının yalnız iqtisadi gəlir mənbəyi kimi deyil, xarici siyasət, milli təhlükəsizlik və beynəlxalq təsir vasitəsinə çevrilməsi ölkənin tarixində fundamental dönüş nöqtəsi hesab olunur.
Şeyx Həmədin hakimiyyəti illərində “Əl-Cəzirə” telekanalının yaradılması ərəb mediasında alternativ informasiya məkanının formalaşmasına şərait yaratdı.
Qətərin Fələstin məsələsində Qərb dövlətlərinin dialoqdan kənarda saxladığı aktorlarla əlaqələri davam etdirməsi, regional vasitəçilik missiyalarında fəal iştirakı və Dohanın beynəlxalq diplomatiyanın mühüm mərkəzlərindən birinə çevrilməsi də onun siyasi kursunun əsas nəticələri sırasında göstərilir.
Kiçik dövlətdən qlobal aktora
Şeyx Həməd Qətərin təhlükəsizliyini yalnız bir böyük dövlətə söykənməklə təmin etməyin mümkün olmadığını düşünürdü.
Bu səbəbdən Doha ABŞ ilə hərbi əməkdaşlığı inkişaf etdirdiyi halda, İranla siyasi əlaqələri də qoruyub saxladı. Qətər bir tərəfdən Qərb iqtisadiyyatına milyardlarla dollar investisiya yatırır, digər tərəfdən isə Fələstin məsələsində müxtəlif siyasi qüvvələrlə dialoqu davam etdirirdi.
Enerji gəlirləri media, təhsil, idman, diplomatiya və beynəlxalq investisiyalar vasitəsilə ölkənin qlobal nüfuzunun artırılmasına yönəldildi.
Bu yanaşma bəzi dövrlərdə Qətərin regionda təzyiqlərlə üzləşməsinə səbəb olsa da, eyni zamanda onun müstəqil qərarvermə imkanlarını da əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirdi.
