Ukraynadakı gərginlik və qlobal güc mərkəzlərinin yerdəyişməsi bu gün bir həqiqəti çılpaqlığı ilə ortaya qoyub: Avropanın müdafiə xəritəsini Türkiyəsiz cızmaq qeyri-mümkündür. Bu, sadəcə bir hərbi tərəfdaşlıq məsələsi deyil; coğrafiyanın, tarixin və müasir texnologiyanın diktə etdiyi geosiyasi zərurətdir.
Türkiyə NATO-nun yalnız ikinci böyük ordusu demək deyil. O, Avropanın cənub qapısında dayanan, Aralıq dənizindən Qara dənizə qədər uzanan nəhəng bir təhlükəsizlik qalxanıdır. Boğazlar üzərindəki suverenliyi və NATO-nun şərq cinahındakı mövqeyi ilə Ankara, əslində Avropanın dərinliklərinə sızacaq istənilən təhdidin qarşısında duran ilk və ən güclü səddir. Bu gün şimalda Rusiya faktoru, cənubda isə nizamsız miqrasiya və terror təhlükəsi fonunda Türkiyənin strateji ağırlığı Brüssel üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir.
İndi Avropa orduları öz müdafiə büdcələrini artırarkən bir sualla üzləşirlər: effektivlik, yoxsa sadəcə xərcləmə? Türkiyənin yerli və milli müdafiə sənayesi, xüsusən də PUA-lar və zirehli texnika sahəsində əldə etdiyi uğurlar döyüş meydanlarının taleyini dəyişir. Artıq Türkiyə texnologiyasından kənarda qalan hər hansı bir kollektiv müdafiə planı müasir standartlardan geri qalmış və zəif hesab olunur. Ankara bu gün təkcə “əsgər” tədarükçüsü yox, həm də yüksək texnoloji həllər təklif edən bir mərkəzdir.
Sabitliyin təminatı və terrorla mübarizə
Avropanın daxili təhlükəsizliyi Türkiyənin cənub sərhədlərində apardığı mübarizədən başlayır. Regionda terror qruplaşmalarına qarşı ən real və effektiv zərbəni vuran yeganə NATO ölkəsi Türkiyədir. Ankaranın bu sahədəki kəşfiyyat və hərbi üstünlüyü olmasa, Avropa şəhərləri terror təhdidləri və nəzarətsiz köç dalğaları qarşısında daha həssas duruma düşər.
Avropa-Atlantika müdafiəsi Türkiyənin hərbi çəkisi və siyasi iradəsi olmadan sarsılmağa məhkumdur. Türkiyəni kənarlaşdırmaq cəhdləri yalnız Avropanın öz təhlükəsizlik arxitekturasında dərin boşluqlar yaradır. Bu gün Türkiyə ilə strateji tərəfdaşlıq etmək artıq bir diplomatik nəzakət deyil, Qərbin sağ qalması üçün qaçılmaz bir reallıqdır.
