Ümmü Gülsüm təkcə bir sənətkar deyil, siyasi cəhətdən sarsılmış və parçalanmış ərəb xalqlarının ortaq məxrəci, onların ruhunun səsi idi. Tarixdə heç bir müğənni onun qədər ümummilli şöhrət və sevgi qazana bilməmişdir. Onun səsi fironların əzəmətini belə kölgədə qoyaraq Yaxın Şərqin hər bir guşəsində gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilmişdi.
Kasıb kənddən sənət zirvəsinə
Ümmü Gülsüm 4 may 1904-cü ildə Misirin kasıb bir kəndində anadan olmuşdur. Atası Şeyx İbrahim dindar bir imam idi. Ailəsinin dolanışığını təmin etmək üçün kəndbəkənd gəzib dini qəsidələr oxuyan atasını dinləyərək böyüyən Gülsüm, qısa zamanda öz fitri istedadını büruzə verdi.
Atası qızının güclü səsini kəşf etdikdə, o dövrün mühafizəkar mühitində onun çıxış edə bilməsi üçün ona oğlan paltarı geyindirərək səhnəyə çıxarırdı. Cəmi 7 yaşında ikən onun şöhrəti dildən-dilə yayıldı. 1920-ci illərə gəldikdə isə o artıq Misirin elit təbəqəsinin ev konsertlərinin ən çox axtarılan səsi idi.
1919 İnqilabı və milli şüurun oyanışı
Ümmü Gülsümün sənətinin formalaşdığı dövr Misirin siyasi qaynar çağına təsadüf edirdi. İngilis işğalına qarşı baş qaldıran 1919-cu il inqilabı xalqın azadlıq eşqini alovlandırmışdı. Səd Zağlul və həyat yoldaşı Safiyə Zağlulun rəhbərliyi ilə başlayan müqavimət hərəkatı, misirlilərə öz milli kimliklərini xatırladırdı.
Məhz belə bir mühitdə Ümmü Gülsümün səsi misirlilərə sadəcə musiqi deyil, həm də kimlik şüuru verirdi. Onun oxuduğu klassik Misir mədəniyyətinə aid nəğmələr milli qürur simvoluna çevrilirdi.
Siyasi nüfuz və “Cümə axşamı” ənənəsi
Ümmü Gülsümün populyarlığı o dərəcədə idi ki, hər ayın ilk cümə axşamı verdiyi konsertlər az qala dövlət ənənəsinə çevrilmişdi. Bu konsertlər radioda canlı yayımlananda bütün ərəb dünyasında həyat sanki dayanırdı.
Camal Əbdünnasir dövrü: Misir prezidenti Nasirin ərəb birliyi idealının ən güclü təbliğat vasitəsi Ümmü Gülsüm idi.
1967-ci il faciəsi: Misirin İsrailə qarşı məğlubiyyətindən sonra yaranan mənəvi yaraları sağaldan yeganə “dərman” onun təsəlli verən nəğmələri oldu.
Əfsanənin sonu: “Misirin səsi susdu”
4 fevral 1975-ci ildə Ümmü Gülsüm vəfat edəndə Misir radioları bütün gün fasiləsiz Qurani-Kərim tilavəti yayımladı. Onun dəfnində iştirak edən 4 milyondan çox insan, milli qəhrəman Camal Əbdünnasirin dəfnindəkindən iki dəfə çox idi.
O, Nasirin siyasi yolla edə bilmədiyini mədəniyyətlə bacardı: Suriya küçələrindən Liviya səhralarına, Küveytdən Tunisə qədər bütün ərəbləri bir səsin ətrafında birləşdirdi. Ümmü Gülsüm sadəcə bir müğənni deyil, siyasi cəhətdən yorulmuş bir xalqın ruhu və “tiryəki” idi.
