BAKI,AzerVoice
Hindistanın baş naziri Lal Bəhadur Şastrinin vəfatından sonra İndira Qandi Konqres Partiyasının lideri oldu və bununla da Hindistanın baş naziri vəzifəsinə gəldi. O, Hindistanın ilk qadın hökumət başçısı idi və 1984-cü ildə qətlə yetirilənədək ölkənin ən mübahisəli siyasi fiqurlarından biri sayılırdı.
İndira Qandi müstəqil Hindistan Respublikasının ilk baş naziri Cəvahirləl Nehrunun qızı idi. O, 1955-ci ildə Konqres Partiyasının icra orqanına seçildikdən sonra milli siyasi fiqur kimi tanınmağa başladı. 1959-cu ildə partiyanın prezidenti vəzifəsini icra etdi, 1964-cü ildə isə Lal Bəhadur Şastrinin rəhbərlik etdiyi hökumətdə mühüm bir posta təyin olundu.
Baş nazir olduqdan qısa müddət sonra Qandi Konqres Partiyasının sağ qanadı tərəfindən ciddi təzyiqlərlə üzləşdi. 1967-ci il seçkilərində o, yalnız cüzi fərqlə qalib gəldi və nəticədə müavin baş nazirlə birlikdə ölkəni idarə etməli oldu.
1971-ci ildə İndira Qandi müxalifət üzərində böyük qələbə qazanaraq yenidən baş nazir seçildi və Hindistanın mübahisəsiz liderinə çevrildi. Elə həmin il o, Banqladeşin yaradılmasına dəstək məqsədilə Pakistana qarşı hərbi müdaxilə əmri verdi. Bu addım onun populyarlığını daha da artırdı və Yeni Konqres Partiyasına 1972-ci il seçkilərində böyük qələbə qazandırdı.
Sonrakı illərdə Qandinin rəhbərliyi dövründə ərzaq qıtlığı, inflyasiya və regional münaqişələr səbəbindən ölkədə vətəndaş narazılığı artdı. Hökumət bu problemlərin həllində sərt və güc tətbiqinə əsaslanan üsullara əl atdığı üçün ciddi tənqidlərə məruz qaldı. Bu arada Sosialist Partiyası Qandini 1971-ci il seçkilərində saxtakarlıqda ittiham etdi və bu iddialar ölkədə geniş rezonans doğurdu.
1975-ci ildə Allahabad Ali Məhkəməsi Qandini seçki qanunlarını kiçik miqyasda pozmaqda təqsirli bildi və onu altı il siyasətlə məşğul olmaqdan məhrum etdi. Buna cavab olaraq İndira Qandi bütün Hindistanda fövqəladə vəziyyət elan etdi, minlərlə siyasi rəqibini həbs etdirdi və ölkədə şəxsi azadlıqları ciddi şəkildə məhdudlaşdırdı. Bu dövrdə ən çox narazılıq doğuran tədbirlərdən biri əhalinin artımını məhdudlaşdırmaq məqsədilə qadın və kişilərin məcburi sterilizasiyası proqramı oldu.
1977-ci ildə uzun müddət təxirə salınmış ümummilli seçkilər keçirildi və nəticədə Qandi və onun partiyası hakimiyyətdən uzaqlaşdırıldı. Növbəti il Qandinin tərəfdarları Konqres Partiyasından ayrılaraq Konqres (İ) Partiyasını yaratdılar; buradakı “İ” hərfi “İndira” mənasını daşıyırdı. 1978-ci ildə Qandi qısa müddətə rəsmi korrupsiya ittihamı ilə həbs olundu.
Az sonra hakim Janata Partiyası parçalandı və 1980-ci ildə Konqres (İ) Partiyası İndira Qandinin rəhbərliyi altında möhtəşəm qələbə qazandı. Beləliklə, o, yenidən Hindistanın baş naziri oldu.
1980-ci illərin əvvəllərində bir sıra regionlar Yeni Dehlidən daha geniş muxtariyyət tələb etməyə başladı. Pəncab əyalətində sikh separatçı hərəkatı zorakılıq və terrora əl atdı. 1984-cü ildə sikh liderləri Amritsardakı Qızıl Məbəddə mövqe tutdular. Qandi buna cavab olaraq Hindistan ordusunun məbədə daxil olması əmri verdi və bu əməliyyat zamanı yüzlərlə sikh öldürüldü.
Buna cavab olaraq, 31 oktyabr 1984-cü ildə İndira Qandinin öz mühafizəçiləri arasında olan sikh silahlıları onu evinin həyətində güllələyərək öldürdülər. Onun yerinə oğlu Raciv Qandi baş nazir oldu.
