BAKI,VOA

1957-ci il iyulun 12-də ABŞ prezidenti Duayt Devid Eyzenhauer aviasiya texnologiyalarında yeni mərhələ sayılan helikopterdən rəsmi nəqliyyat vasitəsi kimi istifadə edən ilk ölkə prezidenti olub. Bu addım sonrakı onilliklərdə ABŞ prezidentlərinin səfərlərində helikopterlərin ayrılmaz hissəyə çevrilməsinin əsasını qoyub.

Hərbi təyinatlı eksperimental helikopterlər 1947-ci ildən etibarən sınaqdan keçirilsə də, onların prezident nəqliyyatı kimi istifadəsi yalnız on il sonra gündəmə gəlib. Qısa rəsmi səfərlər üçün helikopterdən istifadə təşəbbüsü şəxsən Prezident Eyzenhauer tərəfindən irəli sürülüb.

Təklif ABŞ Məxfi Xidməti tərəfindən dəstəklənib. Qurum hesab edib ki, helikopterdən istifadə ənənəvi avtomobil kortejləri ilə müqayisədə həm təhlükəsizlik, həm də operativlik baxımından daha əlverişlidir.

Prezidentin xidmətinə verilən HMX-1 "Nighthawks" helikopter eskadrilyası fəaliyyətinin ilk illərində ABŞ Quru Qoşunları və Dəniz Piyadaları Korpusu tərəfindən birgə idarə olunurdu. Daha sonra, 1976-cı ildə bütün prezident helikopterlərinin istismarı tam şəkildə ABŞ Dəniz Piyadaları Korpusuna həvalə edildi.

Prezidentliyinin ikinci müddətində Eyzenhauer əsasən Bell UH-13J "Sioux" tipli helikopterdən istifadə edirdi. O, bu nəqliyyat vasitəsi ilə Merilend ştatındakı Kemp-Devid iqamətgahına, eləcə də Pensilvaniya ştatının Gettisberq şəhərində yerləşən şəxsi təsərrüfatına səfərlər edirdi.

Ağ Evin Hərbi İdarəsinin məlumatına görə, Eyzenhauerdən sonra vəzifəyə gələn bütün ABŞ prezidentləri həm ölkə daxilində, həm də xarici səfərlər zamanı əsasən Sikorsky VH-3D, başqa adı ilə "Sea King" tipli helikopterlərdən istifadə ediblər.

Prezident helikopterlərinin əksər uçuşları Ağ Evin cənub çəmənliyindən başlayır və yenidən həmin əraziyə eniş edir.

ABŞ prezidentini daşıyan rəsmi helikopter hər zaman "Marine One" çağırış adı ilə tanınır. Eyni prinsip prezident təyyarəsinə də tətbiq olunur və dövlət başçısını daşıyan təyyarə "Air Force One" adlandırılır.

Müasir dövrdə ABŞ prezidentinin bütün səfərlərində "Air Force One" təyyarəsini iki helikopter müşayiət edir. Onlardan biri prezidentin istifadə etdiyi "Marine One", digəri isə təhlükəsizlik məqsədilə istifadə olunan ehtiyat və ya aldadıcı helikopterdir.

Prezident nəqliyyat sistemində helikopterlərin tətbiqi ABŞ-da dövlət başçısının təhlükəsizliyi və operativ hərəkət imkanlarının artırılması istiqamətində mühüm yeniliklərdən biri hesab olunur.