BAKI,VOA Orxan Qədirzadə

Qərbi Avropa 2026-cı ilin iyun və iyul aylarında meteoroloji müşahidələr tarixinin ən yüksək temperatur göstəricilərindən birini qeydə alıb.

Avropa İttifaqının “Kopernik” İqlim Dəyişikliyi Xidmətinin məlumatına görə, Qərbi Avropada iyun və iyul aylarının birgə orta temperaturu 21,62 dərəcə Selsi təşkil edib. Bu göstərici 2022-ci ildə qeydə alınmış əvvəlki rekorddan yüksəkdir.

Avropa dünyanın ən sürətlə istiləşən qitəsi olaraq qalır. Bu ilin yayının ilk iki ayında bölgədə ardıcıl istilik dalğaları, yüksək temperatur və ciddi quraqlıq müşahidə olunub.

“Kopernik” xidməti Avropada istilərin davamlılığını “qeyri-adi” kimi qiymətləndirib. Məlumata görə, iyul ayında torpaqdakı rütubət 2022-ci ildə Avropanı əhatə edən son böyük quraqlıq dövrü ilə müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə aşağı olub.

Dənizlərin temperaturu da rekord həddə çatıb

İqlim dəyişikliyinin təsirləri yalnız quru ərazilərlə məhdudlaşmayıb. İyul ayında dünya okeanlarında dəniz səthinin orta temperaturu 20,96 dərəcə Selsi olub.

Bu göstərici 2023-cü ildə qeydə alınmış əvvəlki rekorddan yüksəkdir. Avropa ətrafında müşahidə olunan dəniz istilik dalğaları və Sakit okeanda güclənən “El-Ninyo” hadisəsi temperatur artımının əsas amilləri arasında göstərilir.

Qlobal miqyasda isə 2026-cı ilin iyulu müşahidələr tarixinin ən isti iyul aylarından biri olub. Həmin ayda yer səthinə yaxın havanın orta temperaturu sənaye inqilabından əvvəlki dövrlə müqayisədə 1,47 dərəcə yüksək qeydə alınıb.

“Kopernik” İqlim Dəyişikliyi Xidməti məlumatlarını peyklərdən, qurudakı meteoroloji stansiyalardan və dəniz müşahidə sistemlərindən əldə edir. Xidmətin məlumat bazası 1940-cı ildən başlayır.

İstilik insan həyatına da təsir edir

Avropada rekord temperatur yalnız ekoloji problemləri deyil, ictimai səhiyyə risklərini də artırıb.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı iyunun sonunda yüksək temperaturun Avropada yüzlərlə əlavə ölümə səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Təşkilatın məlumatına görə, iyunun 21-dən etibarən yüksək temperaturla əlaqəli 1 300-dən çox əlavə ölüm qeydə alınıb.

Almaniyada isə “Robert Kox” İnstitutunun iyulun sonunda açıqladığı hesabatda ilin əvvəlindən etibarən istilərlə əlaqəli ölüm hallarının sayının 9 800-ə çatdığı bildirilib. Bu göstərici 2017-ci ildən bəri hər hansı tam il ərzində qeydə alınan göstəricidən yüksəkdir.

İspaniya və Fransada meşə yanğınları

Yüksək temperatur və quraqlıq Avropanın müxtəlif ölkələrində genişmiqyaslı meşə yanğınlarının yayılmasına da şərait yaradıb.

İspaniya və Fransada iyul ayında minlərlə kvadratkilometr ərazi yanğınlardan zərər çəkib. Mütəxəssislər uzunmüddətli istilik dalğaları, torpaqda nəmin azalması və quraqlığın yanğın riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırdığını bildirirlər.

Avropada müşahidə olunan temperatur rekordları iqlim dəyişikliyinin qitədə yaratdığı təsirlərin daha da gücləndiyini göstərir. Ardıcıl istilik dalğaları, quraqlıq, meşə yanğınları və istiliklə əlaqəli ölüm hallarının artması Avropanın qarşıdakı illərdə daha ciddi iqlim riskləri ilə üzləşə biləcəyinə dair narahatlıqları artırır.