BAKI,
AzerVoice
YUNESKO-nun Ümumdünya İrsi obyektlərinin əksəriyyəti su riskləri
səbəbindən təhlükə altındadır.
AzerVoice xəbər verir ki, Ümumdünya
Resursları İnstitutu (WRI) və YUNESKO-nun birgə təhlilinə əsasən,
Tac Mahal, Akropol və Santa Maria de Guadalupe Kral Monastırı kimi
1100-dən çox Ümumdünya İrsi obyekti su ilə bağlı təhlükələrlə –
quraqlıq, su stresi, çay və sahil daşqınları ilə üz-üzədir.
Araşdırmalar göstərir ki, bu obyektlərin 73 faizi yüksək risk
altında hesab olunur.
WRI Aqueduct məlumat platformasının rəhbəri Samantha Kuzma bildirib ki, bəzi irs əraziləri eyni vaxtda həm su çatışmazlığı, həm də daşqın riski ilə qarşılaşır ki, bu da onların qorunmasını daha da çətinləşdirir. “Bu ekstremal hallar eyni vaxtda baş verdikdə, irs ərazilərinin ətrafında su ehtiyatlarının idarə edilməsi olduqca mürəkkəbləşir”, – deyə Kuzma vurğulayıb.
Avropa İttifaqında isə Ümumdünya İrsi ərazilərinin 65 faizi ən azı bir su riski ilə qarşı-qarşıyadır. Aralıq dənizi bölgəsi, xüsusilə də İspaniya və Yunanıstan ən çox risk altında olan ərazilər sırasındadır. Məsələn, Afina Akropolunda həm daşqınlar, həm də istilər turizm axınına və lokal iqtisadiyyata ciddi təsir göstərməkdədir.
Bəzi obyektlər, məsələn, Akropol yeni drenaj sistemi ilə daşqınlara qarşı tədbir görsə də, bir çox irs məkanları resurs çatışmazlığı və hazırlıq əskikliyi səbəbindən müdafiəsiz vəziyyətdədir. İngiltərənin Derbi şəhərindəki YUNESKO irsi olan İpək Dəyirmanında daşqınlar ciddi ziyan vurub və təmir üçün altı rəqəmli məbləğ xərclənib.
WRI-nin tövsiyələrinə əsasən, təbiətə əsaslanan həll yolları – o cümlədən bataqlıq ərazilərin bərpası, sənaye fəaliyyətinə məhdudiyyətlər və milli səviyyədə mühafizə siyasətləri – irs ərazilərinin qorunması üçün vacib addımlar kimi dəyərləndirilir.
Qeyd edək ki, Parisdə YUNESKO-nun Ümumdünya İrs Komitəsinin 47-ci sessiyası işə başlayıb. Sessiyada 21 üzv dövlət yeni nominasiyalar və irs obyektlərinin qorunma vəziyyəti ilə bağlı hesabatları nəzərdən keçirəcək.
Proqnozlara görə, yüksək və çox yüksək su riski altında olan irs obyektlərinin payı 2050-ci ilə qədər 40 faizdən 44 faizə yüksələcək. Lakin mütəxəssislər ümid edirlər ki, bu unikal məkanlarla insanların qurduğu emosional bağ cəmiyyətləri daha yaradıcı və birgə həll yollarına təşviq edəcək.
