“Zati-aliləri” zindanda: Yedikule qalasından Tehranın gizli mənzilinə qədər diplomatik toxunulmazlığın sınaqları
Diplomatik nümayəndələrin toxunulmazlığı beynəlxalq münasibətlərin əsas prinsiplərindən biri sayılsa da, tarix göstərir ki, dövlətlər təhlükəsizlik və suverenlik məsələsini “qırmızı xətt” kimi qəbul etdikdə bu prinsip ciddi sınaqlarla üzləşib. 1799-cu ildə Osmanlı imperiyası ilə Napoleon Fransası arasında müharibə fonunda Fransa diplomatı Fransua Bukvil casusluqda ittiham edilərək İstanbulun Yedikule qalasına göndərilmişdi. 2026-cı ilin avqustunda isə Tehran Fransanın iki diplomatını milli təhlükəsizliklə bağlı istintaq çərçivəsində İranın paytaxtının kənarındakı gizli mənzilə basqın zamanı saxladığını açıqlayıb.
Tehran Fransa səfirliyinin iki əməkdaşına qapıları bağladı
İran iki Fransa səfirliyi əməkdaşının ölkəyə qayıtmasına icazə verilməyəcəyini açıqlayıb. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai həmin şəxslərin ötən ay yaranmış diplomatik mübahisə ilə bağlı ölkəyə geri dönə bilməyəcəyini bildirib. Onun sözlərinə görə, əməkdaşlar Vyana Konvensiyasının müddəalarını pozublar. Bəqai onların İran vətəndaş cəmiyyətini dəstəkləyən fəaliyyətlə məşğul olduqlarını deyib. İran rəsmisi belə fəaliyyətin Vyana Konvensiyasının pozulması olduğunu vurğulayıb. O, əməkdaşların konkret hansı fəaliyyətlə məşğul olduqlarını açıqlamayıb. Tehran uzun müddətdir Qərbin İranın daxili işlərinə müdaxiləsi hesab etdiyi fəaliyyətlərə qarşı sərt mövqe tutur. İranın bu məsələyə münasibəti ABŞ və İsrail ilə davam edən qarşıdurma fonunda daha da həssas xarakter alıb.
Tehran fransalı diplomatlarla bağlı ciddi ittihamlar irəli sürüb
İran Kəşfiyyat Nazirliyi iki fransalı diplomatı ölkə daxilində gizli fəaliyyət və müdaxilə əməliyyatında iştirak etməkdə ittiham edib. İranın dövlət xəbər agentliyi İRNA-nın yaydığı məlumatda diplomatların başqa iki şübhəli şəxslə bağlı araşdırma zamanı gizli görüş yerində aşkarlandığı bildirilib. Nazirlik araşdırma çərçivəsində əldə edilən sənədlərin müəyyən şəxslərin müəyyənləşdirilməsi və gizli əlaqələr qurulmasına cəhdləri göstərdiyini iddia edib. Həmçinin İran daxilində və ölkədən kənarda əlaqələr şəbəkəsinin yaradılmasına cəhd edildiyi bildirilib. İran tərəfi bəzi müqavilələrdə Fransanın İrandakı keçmiş səfirinin imzasının olduğunu iddia edib. Diplomatların konkret olaraq hansı fəaliyyətlərdə iştirak etdiyi barədə ətraflı məlumat açıqlanmayıb. İranın ittihamları müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib. İran Kəşfiyyat Nazirliyi də iddialarını təsdiqləyən konkret sübutlar təqdim etməyib.
