Dəməşq öz təbii axarına qayıdıb. Burada həm yenilik, həm köhnəlik, həm sabitlik, həm də keçid dövrünün izləri var. Şəhər arxayınlıqla ehtiyatlılıq arasında bir tarazlıqdadır. Paytaxtda bir tərəfdən yorğun və mürgüləyən binalar, digər tərəfdən böyük xəyallar və iddialı sənədlərlə dolu ayıq-sayıq ofislər görünür. Lüks hotellər, bahalı avtomobillər və eyni zamanda yoxsulluq, dilənçilik və aclıq yan-yanadır. Dəməşq keçmişdən qopanlarla gələcəkdən yapışanların vəhdətinə çevrilib.
Şəhərin siması və yeni nizami
Şəhərin binaları illərin yorğunluğunu daşıyır. Qasiyun dağının ətəklərindəki evlərdə elektrik bərpa olunub. Köhnə küçələrdən müasir svetoforlar, yeni vizual şəxsiyyətə bürünmüş polis maşınları və yenicə muzeydən çıxmış kimi görünən köhnə sarı taksilər keçir. Şəhər təhlükəsizdir və eyni zamanda təhlükəsizliyə acdır. Paytaxt son aylarda özü və başqaları ilə münasibətlərini normallaşdırıb, əsas problemlərini həll edib. Dəməşq artıq bir çox qonağın ünvanına çevrilib: Riyaddan Ankaraya, Dohadan Əbu-Dabiyə, Moskvadan Vaşinqtona, Londondan Pekinə qədər dünya ilə əlaqələrini bərpa edib.
Hərbi mövcudluqdan təhlükəsizlik koordinasiyasına
ABŞ ordusu geri çəkilib və Dəməşq artıq İŞİD-lə mübarizə üzrə Beynəlxalq Koalisiya ilə birbaşa əlaqə ünvanıdır. Münasibətlər hərbi mövcudluqdan təhlükəsizlik koordinasiyasına keçib. Rusiya da bəzi bazalarını ləğv edib, muzdlularının çoxunu geri çəkib. Sahil bölgəsindəki gələcək hərbi mövcudluq isə iki ordu arasındakı təchizat razılaşmalarından asılıdır. Bir neçə ay əvvəlki qızğın bölünmə artıq səthdə görünmür. “QSD” (Suriya Demokratik Qüvvələri) ilə bağlı mürəkkəb qovluq açıqdır; Məzlum Abdi və Sipan Hamonun Müdafiə Nazirliyi vasitəsilə paytaxtda görünməsi, kürd dilinin Dəməşqin mərkəzində, “Bəəs” binalarının pəncərələrindən eşidilməsi artıq təsadüfi detallar deyil.
“Keçmişin qorxusu getdi, çörək dərdi gəldi”
Hökumət bütün sərhədlərinə və şəhərlərinə nəzarəti bərpa edib, yalnız Süveydə və cənubun İsraillə olan tənzimləmələri kimi bəzi lokal məsələlər qalıb. Köhnə rejimin illəri artıq uzaq görünür, lakin indi başqa bir qayğı var: İqtisadiyyat. Dəməşq kafelərindən birində yaşlı bir kişi belə deyir: “Əvvəllər bir-birimizdən, divarlardan, yoxlama məntəqələrindən, hər şeydən qorxurduq. İndi hakimiyyətdə olanlar özümüzünkülərdir. Azadlıq əvəzolunmazdır. Lakin dolanışığımız çox çətindir, sıfırdan aşağıdır. Qiymətlər bahadır, hesabları ödəməyə pulumuz yoxdur”.
2026: İnkişaf, yoxsa yeni maneələr?
2024-cü il Suriyada dəyişiklik, 2025-ci il təcriddən çıxış və sanksiyaların qaldırılması ili oldusa, 2026-cı ilin inkişaf və yenidənqurma ili olması planlaşdırılırdı. Bir çox strateji layihələr imzalansa da, bu, insanların həyatına hələ ki, sürətlə təsir etməyib. Üstəlik, regionun gözlənilməz hadisələri, xüsusilə İran müharibəsi hesabları dəyişib. Bu müharibənin fəsadları Suriya üçün daha ağrılı ola bilər, çünki maliyyə dəstəyi gözlənilən Körfəz və Avropa ölkələri hazırda öz enerji təhlükəsizliyi qayğıları ilə məşğuldur.
Strateji alternativ: Hörmüzə əvəz Suriya
Dəməşq müharibənin birbaşa qəlpələrindən qurtulmağı bacardı. Körfəz ölkələri ilə İranın təcavüzünə qarşı həmrəylik nümayiş etdirdi və limanlarını Körfəzə gedən təchizat xətləri üçün açdı. Suriya özünü Hörmüz boğazına alternativ strateji variant kimi təqdim edir: Körfəzi Aralıq dənizi, Türkiyə və Avropa ilə birləşdirəcək qaz, neft və dəmir yolu xətləri şəbəkəsi. Bu layihələr ölkənin gələcəyi üçün mühümdür, lakin gündəlik ehtiyaclar dözülməzdir. Dəməşqdə hazırda idarəetmənin islahı, bank sisteminin yenilənməsi və hökumətin struktur dəyişikliyi ən aktual mövzulardır. İqtisadiyyat gələcəyə hamar keçidin yeganə yoludur.
Müharibədən sonra Dəməşq: Köhnə qorxular və yeni ümidlər
Dəməşq öz təbii axarına qayıdıb. Burada həm yenilik, həm köhnəlik, həm sabitlik, həm də keçid dövrünün izləri var. Şəhər arxayınlıqla ehtiyatlılıq arasında bir tarazlıqdadır. Paytaxtda bir tərəfdən yorğun və mürgüləyən binalar, digər tərəfdən böyük xəyallar və iddialı sənədlərlə dolu ayıq-sayıq ofislər görünür. Lüks hotellər, bahalı avtomobillər və eyni zamanda yoxsulluq, dilənçilik və aclıq yan-yanadır. Dəməşq keçmişdən qopanlarla gələcəkdən yapışanların vəhdətinə çevrilib.
Şəhərin siması və yeni nizami
Şəhərin binaları illərin yorğunluğunu daşıyır. Qasiyun dağının ətəklərindəki evlərdə elektrik bərpa olunub. Köhnə küçələrdən müasir svetoforlar, yeni vizual şəxsiyyətə bürünmüş polis maşınları və yenicə muzeydən çıxmış kimi görünən köhnə sarı taksilər keçir. Şəhər təhlükəsizdir və eyni zamanda təhlükəsizliyə acdır. Paytaxt son aylarda özü və başqaları ilə münasibətlərini normallaşdırıb, əsas problemlərini həll edib. Dəməşq artıq bir çox qonağın ünvanına çevrilib: Riyaddan Ankaraya, Dohadan Əbu-Dabiyə, Moskvadan Vaşinqtona, Londondan Pekinə qədər dünya ilə əlaqələrini bərpa edib.
Hərbi mövcudluqdan təhlükəsizlik koordinasiyasına
ABŞ ordusu geri çəkilib və Dəməşq artıq İŞİD-lə mübarizə üzrə Beynəlxalq Koalisiya ilə birbaşa əlaqə ünvanıdır. Münasibətlər hərbi mövcudluqdan təhlükəsizlik koordinasiyasına keçib. Rusiya da bəzi bazalarını ləğv edib, muzdlularının çoxunu geri çəkib. Sahil bölgəsindəki gələcək hərbi mövcudluq isə iki ordu arasındakı təchizat razılaşmalarından asılıdır. Bir neçə ay əvvəlki qızğın bölünmə artıq səthdə görünmür. “QSD” (Suriya Demokratik Qüvvələri) ilə bağlı mürəkkəb qovluq açıqdır; Məzlum Abdi və Sipan Hamonun Müdafiə Nazirliyi vasitəsilə paytaxtda görünməsi, kürd dilinin Dəməşqin mərkəzində, “Bəəs” binalarının pəncərələrindən eşidilməsi artıq təsadüfi detallar deyil.
“Keçmişin qorxusu getdi, çörək dərdi gəldi”
Hökumət bütün sərhədlərinə və şəhərlərinə nəzarəti bərpa edib, yalnız Süveydə və cənubun İsraillə olan tənzimləmələri kimi bəzi lokal məsələlər qalıb. Köhnə rejimin illəri artıq uzaq görünür, lakin indi başqa bir qayğı var: İqtisadiyyat. Dəməşq kafelərindən birində yaşlı bir kişi belə deyir: “Əvvəllər bir-birimizdən, divarlardan, yoxlama məntəqələrindən, hər şeydən qorxurduq. İndi hakimiyyətdə olanlar özümüzünkülərdir. Azadlıq əvəzolunmazdır. Lakin dolanışığımız çox çətindir, sıfırdan aşağıdır. Qiymətlər bahadır, hesabları ödəməyə pulumuz yoxdur”.
2026: İnkişaf, yoxsa yeni maneələr?
2024-cü il Suriyada dəyişiklik, 2025-ci il təcriddən çıxış və sanksiyaların qaldırılması ili oldusa, 2026-cı ilin inkişaf və yenidənqurma ili olması planlaşdırılırdı. Bir çox strateji layihələr imzalansa da, bu, insanların həyatına hələ ki, sürətlə təsir etməyib. Üstəlik, regionun gözlənilməz hadisələri, xüsusilə İran müharibəsi hesabları dəyişib. Bu müharibənin fəsadları Suriya üçün daha ağrılı ola bilər, çünki maliyyə dəstəyi gözlənilən Körfəz və Avropa ölkələri hazırda öz enerji təhlükəsizliyi qayğıları ilə məşğuldur.
Strateji alternativ: Hörmüzə əvəz Suriya
Dəməşq müharibənin birbaşa qəlpələrindən qurtulmağı bacardı. Körfəz ölkələri ilə İranın təcavüzünə qarşı həmrəylik nümayiş etdirdi və limanlarını Körfəzə gedən təchizat xətləri üçün açdı. Suriya özünü Hörmüz boğazına alternativ strateji variant kimi təqdim edir: Körfəzi Aralıq dənizi, Türkiyə və Avropa ilə birləşdirəcək qaz, neft və dəmir yolu xətləri şəbəkəsi. Bu layihələr ölkənin gələcəyi üçün mühümdür, lakin gündəlik ehtiyaclar dözülməzdir. Dəməşqdə hazırda idarəetmənin islahı, bank sisteminin yenilənməsi və hökumətin struktur dəyişikliyi ən aktual mövzulardır. İqtisadiyyat gələcəyə hamar keçidin yeganə yoludur.
