BAKI, AzerVoice, Azər Hüseynov Tarixçi, İstanbul Zaim Universitetinin Tarix və Mədəniyyət Bölümü Doktorantı, Qafqaz Etno-Sosial Araşdırmalar Mərkəzinin eksperti, xüsusi olaraq AzerVoice üçün
Son illərdə Azərbaycanın xarici siyasətində müşahidə olunan əsas tendensiya – ideoloji bitərəflik, pragmatizm və bölgədə təhlükəsizlik əsaslı əməkdaşlıq formatlarının təşviqi – daha da bariz şəkil almaqdadır. Azərbaycan mətbuatında yayılan son məlumatlara əsasən, Suriya və İsrail nümayəndələrinin Bakıda mümkün görüşü ehtimalı yeni bir mərhələnin başlanğıcı kimi dəyərləndirilə bilər. Bu, təkcə Azərbaycanın vasitəçilik təşəbbüslərinin artması deyil, həm də Cənubi Qafqazda təhlükəsizlik, enerji və diplomatik balanslaşdırma strategiyalarının dərinləşməsi anlamına gəlir.
Geosiyasi Bitərəflik və Pragmatizm
Azərbaycanın uzunmüddətli xarici siyasət kursu, xüsusilə 2000-ci illərin ortalarından etibarən, qütbləşmiş bölgə siyasətindən uzaq durmaq, fərqli siyasi qütblərlə dengəli əməkdaşlıq və təhlükəsizlik təminatlı iqtisadi inteqrasiya üzərində qurulmuşdur. Suriya və İsrail kimi illərdir qarşı-qarşıya duran iki dövlətin eyni platformada bir araya gəlməsi ehtimalı, Azərbaycanın geosiyasi neytrallığını və diplomatik etimadını təsdiqləyən bir göstəricidir. Bu proses, təkcə Azərbaycan üçün deyil, bütün region üçün yeni diplomatik üfüqlər aça bilər.
Enerji Layihələri və Təhlükəsizlik Həlqəsi
Azərbaycanın təşəbbüsü ilə həyata keçirilən transregional enerji və nəqliyyat layihələri – TANAP, TAP, Zəngəzur dəhlizi və digər infrastruktur təşəbbüsləri – ölkəni strateji təhlükəsizlik halqasının mərkəzinə çevirir. Bu layihələr, sadəcə iqtisadi maraqları deyil, eyni zamanda regional sabitlik və qarşılıqlı asılılıq modelini təşviq edir. Belə bir fonda, Suriya və İsrail kimi dövlətlərin dialoqunun Azərbaycan ərazisində baş tutması enerji diplomatiyasının təhlükəsizlik sahəsinə keçidi kimi də dəyərləndirilə bilər.
Regional Qovşaq Rolunun Gücləndirilməsi
Azərbaycanın “qovşaq dövlət” strategiyası sadəcə enerji tranziti ilə məhdudlaşmır. Ölkə eyni zamanda mədəni, dini və siyasi ziddiyyətləri yumşaldacaq diplomatik platforma rolunu da öz üzərinə götürür. Suriya və İsrail arasında istənilən görüş, rəsmi olsun və ya qeyri-rəsmi, Azərbaycanın vasitəçilik diplomatiyasının və balanslaşdırılmış siyasətinin regiondakı sabitlik üçün əhəmiyyətli bir alətə çevrildiyini nümayiş etdirəcəkdir.
Nəticə
Suriya–İsrail görüşünün Azərbaycanda baş tutması ehtimalı, Bakının regional və beynəlxalq diplomatik dialoqlarda artan rolunu, ideoloji deyil, funksional və təhlükəsizlik əsaslı siyasət yürütməsini, həmçinin ölkənin geosiyasi cazibə mərkəzinə çevrilməsini göstərir. Bu tendensiya, Azərbaycanı yalnız enerji və nəqliyyat layihələrinin qovşağı deyil, həm də sülh, dialoq və diplomatik sabitlik platforması olaraq önə çıxarır. Beləliklə, bitərəf geosiyasi mövqe, pragmatizmə əsaslanan strategiya və bölgədə təhlükəsizlik arxitekturasına töhfə verən siyasət Azərbaycanın gələcəkdə daha geniş vasitəçilik imkanları üçün zəmin hazırlayır.
