BAKI,VOA Analitik Təhlil Mərkəzi
ABŞ-da miqrantların və onların tərəfdarlarının izlənməsində üz tanıma, göz bəbəyi skanları və digər rəqəmsal nəzarət texnologiyalarından istifadə ilə bağlı narahatlıqlar artır.
ABŞ Konqresində keçirilən dinləmədə hüquq müdafiəçiləri və digər şahidlər Daxili Təhlükəsizlik Nazirliyinin miqrantların izlənməsi üçün dövlət və kommersiya məlumat bazalarını müxtəlif nəzarət sistemləri ilə əlaqələndirdiyini bildiriblər.
Miqrantların izlənməsində texnologiyalardan istifadə
Nümayəndələr Palatasının üzvləri Delia Ramirez və Hank Consonun keçirdiyi dinləmədə ABŞ İmmiqrasiya və Gömrük Mühafizəsi Xidmətinin (ICE) texnologiyalardan istifadəsi müzakirə olunub.
Şahidlərin sözlərinə görə, hökumət miqrantların müəyyənləşdirilməsi və izlənməsi üçün üz tanıma sistemləri, biometrik məlumatlar və digər rəqəmsal nəzarət vasitələrindən istifadə edir.
Bu texnologiyaların dövlət məlumat bazaları ilə əlaqələndirilməsi fərdlərin identifikasiyasını və hərəkətlərinin izlənməsini asanlaşdıra bilər.
Hüquq müdafiəçiləri isə bu imkanların insanların profilinin çıxarılması, qorxudulması və şəxsi həyatın toxunulmazlığı hüququnun pozulması üçün istifadə edilə biləcəyindən narahatdırlar.
Etirazçılar da nəzarətdə?
Human Rights Watch təşkilatının məlumatına görə, 2025-ci ilin dekabrı və 2026-cı ilin yanvarında Minnesota ştatında bəzi ICE əməkdaşlarının miqrasiya əməliyyatlarını müşahidə edən şəxsləri və etirazçıları izlədiyi sənədləşdirilib.
Təşkilatın bildirdiyinə görə, bəzi hallarda miqrasiya əməkdaşları müşahidəçilərin yaşadığı evlərə avtomobillərlə gediblər. Bu isə onların ünvan və digər şəxsi məlumatlarının necə əldə edildiyi ilə bağlı suallar yaradıb.
Bəzi jurnalistlər isə ICE əməkdaşlarının Minnesota sakinlərinin üzlərini Daxili Təhlükəsizlik Nazirliyinə aid olduğu bildirilən tətbiq vasitəsilə skan etdiyini müşahidə etdiklərini bildiriblər.
İddialara görə, tətbiq üz görüntülərini və barmaq izlərini dövlət məlumat bazalarında saxlanılan məlumatlarla müqayisə etməyə imkan verir.
Hüquq müdafiəçiləri xəbərdarlıq edir
Human Rights Watch hesab edir ki, şəxsi məlumatlara çıxışın genişləndirilməsi və nəzarət texnologiyalarının istifadəsi miqrasiya orqanlarının ayrı-ayrı şəxsləri daha asan müəyyənləşdirərək izləməsinə imkan yarada bilər.
Təşkilat xüsusilə yanlış identifikasiya, irqi profilləndirmə və ailələrin parçalanması risklərinə diqqət çəkir.
Hüquq müdafiəçiləri həmçinin belə nəzarət mexanizmlərinin insanların etiraz aksiyalarında iştirakdan və hətta bəzi əsas xidmətlərdən istifadə etməkdən çəkinməsinə səbəb ola biləcəyini bildirirlər.
Konqresə çağırış
Human Rights Watch ABŞ Konqresini federal qurumların nəzarət texnologiyalarından istifadəsinə daha ciddi nəzarət mexanizmləri tətbiq etməyə çağırıb.
Təşkilat bu texnologiyaların insan hüquqları standartlarına uyğun istifadəsini təmin edən qaydaların qəbul edilməsini və şəxsi məlumatların qorunması ilə bağlı güclü federal qanunun hazırlanmasını istəyir.
Miqrasiya qanunlarının icrası üçün ayrılan maliyyənin əhəmiyyətli dərəcədə artırılması fonunda üz tanıma və digər biometrik texnologiyaların istifadəsinin genişlənməsi ABŞ-da şəxsi həyatın toxunulmazlığı, ifadə və etiraz azadlığı ilə bağlı müzakirələri daha da aktuallaşdırıb.
