BAKI,AzerVoice BookHub – Oxu və düşün

Sabahattin Ali türk ədəbiyyatının ən güclü qələmlərindən biri, realist nəsrin öncüsü və dərin psixoloji təhlillərin ustasıdır. 1907-ci ildə doğulan yazıçı, qısa ömrünə sığdırdığı hekayə, şeir və romanlarla insan ruhunun ən qaranlıq və ən saf künclərini işıqlandırmışdır.
Onun yazı tərzi, xarici dünyanı sadə bir reallıqla izah edərkən, obrazların daxili dünyasındakı fırtınaları poetik bir dillə təsvir etməsi ilə tanınır. Sabahattin Ali əsərlərində sosial bərabərsizliyi və fərdin tənhalığını işləyərkən, hər zaman "sevgi" və "insan ləyaqəti" anlayışlarını mərkəzdə saxlamışdır. Almaniyada aldığı təhsil onun dünya ədəbiyyatına baxışını genişləndirmiş və əsərlərində universal mövzuları yerli motivlərlə birləşdirməsinə şərait yaratmışdır.
Yalnız bir yazıçı deyil, həm də müxalif bir mütəfəkkir olan Ali, həyatı boyu inandığı dəyərlər uğruna ağır bədəllər ödəmiş, sürgünlər və həbs həyatı yaşamışdır. Onun "Aldırma könül" kimi şeirləri bəstələnərək xalqın qəlbində taxt qurmuş, əsərləri isə vəfatından on illər sonra belə ən çox satılanlar siyahısından düşməmişdir.
Sabahattin Alinin ən böyük istedadı, sıravi görünən insanların həyatındakı faciəvi dərinliyi kəşf edib oxucunun qəlbinə toxuna bilməsidir. Xüsusilə Z nəsli üçün o, səmimiyyəti və emosional dürüstlüyü təmsil edən zamansız bir bələdçidir. Bu gün onun mirası yalnız ədəbiyyat səhifələrində deyil, insanın özünü anlamağa çalışdığı hər yerdə yaşayır.

"Kürk mantolu Madonna" – ilk baxışda bir sevgi romanı kimi görünsə də, əslində insanın tənhalığına, ön mühakimələrinə və həyatın əldən verilmiş fürsətlərinə dair yazılmış ən dərin dramlardan biridir.

Səssiz bir həyatın pərdəarxası Roman, hekayəçinin iş yerindəki iş yoldaşı Raif əfəndini müşahidə etməsi ilə başlayır. Raif əfəndi hər kəsin "sıravi, qorxaq və silik" biri kimi gördüyü, içinə qapalı bir adamdır. Lakin o öləndə qoyub getdiyi qara dəftər, bu səssiz adamın ruhunda necə böyük bir vulkan daşıdığını üzə çıxarır. Kitab, Raif əfəndinin 1920-ci illərdə Berlində yaşadığı və həyatının yeganə həqiqi mənası olan sevgi hekayəsindən bəhs edir.

Mariya Puder və Raif əfəndi Raif əfəndi bir sənət qalereyasında gördüyü "Kürk mantolu Madonna" tablosuna aşiq olur. Tablodakı qadının üzündə öz tənhalığını və ruh əkizini tapır. Tezliklə tablonun sahibi olan Mariya Puder ilə tanış olur. Mariya müstəqil, güclü və sevgiyə inanmayan bir qadındır; lakin Raifin saflığı və dərinliyi qarşısında o da təslim olur. Onların arasındakı münasibət klassik sevgidən daha çox, iki yaralı ruhun bir-birini sağaltmaq cəhdidir.

Ön mühakimələr və böyük peşmanlıq Romanın ən sarsıdıcı tərəfi Raif əfəndinin Mariyanı itirdikdən sonra yaşadığı məyusluq və illərlə davam edən səssizliyidir. Bir anlaşılmazlıq ucbatından Mariyanın onu tərk etdiyini zənn edən Raif, həqiqəti illər sonra öyrənəndə artıq hər şey üçün çox gecdir. Sabahattin Ali bu əsərlə bizə bir insanın xarici görünüşünə baxaraq onun daxili dünyası haqqında əsla hökm verməməli olduğumuzu öyrədir.

Qızıl qaydalar və çıxarılacaq dərslər

Görünüşə aldanma: Dünyanın ən silik insanı belə daxilində böyük bir dünya daşıya bilər.
Zamanın geri dönməzliyi: Deyilməmiş sözlər və izah edilməmiş həqiqətlər bir ömür boyu yük ola bilər.
Ruh əkizi anlayışı: Həqiqi bağ cismani deyil, ruhani bir bütövləşmədir.
Tənhalıq: İnsanların arasında olub, özünü başa düşülməyən bir dünyada hiss etmək ən böyük tənhalıqdır.

"Kürk mantolu Madonna" yalnız bir Berlin xatirəsi deyil, insanın öz daxili məhkəməsidir. Kitab son səhifəsini bağladığınızda belə, günlərlə Raif əfəndinin hüznünü üzərinizdə daşımağınıza səbəb olur. Z nəsli üçün bu əsər, rəqəmsal dövrün səthi münasibətləri arasında "həqiqi və dərin bir bağ qurmağın" nə qədər qiymətli olduğunu xatırladan bir şah əsərdir.