BAKI,VOA Filmoskop
Filmoskop rubrikasında bu dəfə Türkiyə kino tarixinin ən böyük büdcəli və epik layihələrindən birini — rejissor Faruk Aksoyun "Fetih 1453" (Fəth 1453) filmini təhlil edirik. Konstantinopolun süqutu və Osmanlı İmperiyasının yüksəlişini vizual bir şouya çevirən bu ekran işi, tarixi dram janrında regional kinonun imkanlarını nümayiş etdirən mühüm nümunədir.
Filmin geniş süjet xətti
Film 1451-ci ildə Sultan II Muradın vəfatından sonra gənc şahzadə Mehmedin ikinci dəfə taxta çıxması ilə başlayır. Mehmedin tək bir hədəfi var: İslam peyğəmbərinin müjdələdiyi o böyük fəthi reallaşdırmaq və "alınmaz" hesab edilən Konstantinopolu fəth etmək.
Süjet gənc sultanın həm daxildəki müxalifətlə (vəzir Çandarlı Xəlil Paşa), həm də xaricdəki güclü düşmənlərlə (Bizans imperatoru XI Konstantin və Papa) apardığı strateji mübarizəni əhatə edir. Film hazırlıq prosesini — Rumeli hisarının tikilməsini, Macar mühəndis Urbanın tökdüyü nəhəng "Şahi" toplarını və ən əsası, gəmilərin qurudan yeridilməsi kimi tarixi dahi gedişləri detallı şəkildə təqdim edir.
Mühasirə səhnələrində dövrün ən son vizual effektlərindən (CGI) istifadə olunub. Filmin qəhrəmanlıq xəttində isə Ulubatlı Həsən (İbrahim Çelikkol) və onun Bizansın ən yaxşı döyüşçüsü Custiniani ilə olan dueli ön plana çıxır. 29 may 1453-cü ildə divarların yarılması və Sultan Mehmedin Ayasofiya qarşısında xalqa müraciəti ilə film kulminasiya nöqtəsinə çatır. Bu, sadəcə bir şəhərin fəthi deyil, həm də Orta əsrlərin bitib Yeni dövrün başlamasının vizual təsviridir.
İstehsal və Vizual Miqyas
Baş rollarda: Devrim Evin Sultan Mehmedin qərarlı və intellektual tərəfini uğurla əks etdirir. İbrahim Çelikkol isə Ulubatlı Həsən obrazı ilə filmə fiziki güc və aksiyon dinamikası qatır.
Rejissor işi və Büdcə: Faruk Aksoy Türkiyə kinosu üçün rekord sayılan büdcə ilə (təxminən 17-18 milyon dollar) dünya standartlarında döyüş səhnələri yaratmağa nail olub. Film dəniz döyüşləri, yeraltı tunellər və qala divarlarına hücum kadrları ilə Türkiyədə tarixi epik janrın yeni səviyyəyə qalxmasına səbəb olub.
Filmin vurğuladığı əsas məqamlar
İntellektual Liderlik: Fəthin sadəcə qılıncla deyil, həm də mühəndislik və riyazi zəka ilə qazanılması.
Tolerantlıq Mesajı: Sultan Mehmedin şəhərə girdikdən sonra xristian əhaliyə verdiyi təhlükəsizlik və dini azadlıq vədi.
Milli İdentiklik: Tarixin kritik dönəmlərində birlik və bərabərliyin önəmi.
