BAKI, VOA, Filmoskop, Fərid Mikayılov
Filmoskop rubrikasında bu dəfə müasir kinematoqrafiyanın ən nüfuzlu rejissorlarından biri olan Kristofer Nolanın (Christopher Nolan) 2026-cı ildə ekranlara çıxan möhtəşəm epik filmi "The Odyssey" (Odisseya) təhlil olunur. Qədim yunan şairi Homerin ölməz eposu əsasında çəkilən ekran əsəri, Troya müharibəsindən sonra İtaka hökmdarı Odisseyin (Odysseus) vətənə qayıdış yolunda yaşadığı uzun və ağır sınaqları müasir kino dili ilə təqdim edir. Baş rolda Mett Deymonun (Matt Damon) yer aldığı filmdə həmçinin Enn Heteuey (Anne Hathaway), Tom Holland, Zendaya, Robert Pattinson və Şarliz Teron (Charlize Theron) kimi məşhur aktyorlar rol alırlar. Film Kristofer Nolanın indiyədək çəkdiyi ən böyük büdcəli layihələrdən biri olmaqla yanaşı, tam şəkildə IMAX 70 mm kameraları ilə lentə alınıb.
Filmin geniş süjet xətti
Troya müharibəsi başa çatıb. Yunan ordusunun ən ağıllı sərkərdələrindən biri olan Odissey nəhayət vətəni İtakaya qayıtmaq istəyir. Lakin tanrıların qəzəbi, dənizlərin hökmranı Poseydonun intiqamı və insan iradəsini sınağa çəkən saysız-hesabsız maneələr onun yolunu illərlə uzadır.
Səfər boyunca Odissey nəhəng Polifem siklopu, sirenlərin ölümcül nəğmələri, Kalipso və Kirke kimi mifoloji obrazlarla qarşılaşır. Hər yeni dayanacaq onun fiziki gücündən daha çox ağlı, səbrini və liderlik qabiliyyətini sınağa çəkir. İtakada isə həyat dayanmayıb. Həyat yoldaşı Penelopa uzun illər ərinin qayıdacağına ümid etsə də, sarayı ələ keçirmək istəyən zadəganlar taxt uğrunda mübarizə aparırlar. Oğlu Telemax atasını axtarmağa başlayır və paralel olaraq öz taleyini formalaşdırır.
Nolan klassik mifologiyanı sadəcə macəra filmi kimi təqdim etmir. Rejissor Odisseyin səyahətini müharibədən qayıdan insanın psixoloji travması, ailəsinə dönüş arzusu və insanın öz kimliyini yenidən tapmaq mübarizəsi kimi təqdim edir. Bu yanaşma filmin emosional dərinliyini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Kristofer Nolanın vizyonu
"Oppenheimer" filmindən sonra Nolan bir daha sübut edir ki, böyük hekayələri müasir kino dili ilə danışmağı bacaran nadir rejissorlardandır. "The Odyssey"də o, fantastikanı mümkün qədər real göstərməyə çalışır. Mifoloji elementlər vizual effektlərin nümayişi üçün deyil, insan psixologiyasını və taleyini izah edən metaforalar kimi təqdim olunur.
Film Mərakeş, Yunanıstan, İtaliya, Şotlandiya, İslandiya və digər ölkələrdə çəkilib. Təbii məkanlardan maksimum istifadə olunması ekran əsərinə həm möhtəşəm vizuallıq, həm də tarixi autentiklik qazandırır.
Mett Deymonun karyera performanslarından biri
Mett Deymon Odissey obrazını yalnız qəhrəman kimi deyil, yorulmuş, peşman, ailəsi üçün yaşayan və daxili mübarizə aparan insan kimi təqdim edir. Onun emosional səhnələri, xüsusilə Penelopa və Telemaxla bağlı dramatik məqamlar filmin ən güclü hissələrindəndir.
Enn Heteuey Penelopa rolunda səbir və sədaqətin simvoluna çevrilir. Tom Holland Telemax obrazına gənclik enerjisi və emosional inkişaf gətirir. Robert Pattinson, Zendaya və Şarliz Teron isə filmin dramatik atmosferini daha da zənginləşdirirlər.
Operator işi və musiqi
Hoyte van Hoytemanın operator işi filmin ən böyük üstünlüklərindəndir. Dəniz səhnələri, qayalı sahillər, qaranlıq mağaralar və sonsuz üfüqlər IMAX formatında nəfəskəsən görünür. Kamera hərəkətləri tamaşaçını sanki Odisseyin gəmisindəki ekipajın bir üzvünə çevirir.
Lüdviq Yöranssonun (Ludwig Göransson) musiqisi isə filmin emosional yükünü artırır. Musiqilər qəhrəmanın ümidsizliyini, qələbələrini və daxili savaşını güclü şəkildə hiss etdirir.
Filmin vurğuladığı əsas məqamlar
Müharibənin görünməyən yaraları
Film göstərir ki, ən ağır döyüşlər bəzən cəbhədə deyil, insanın daxilində baş verir. Odissey yalnız evinə deyil, eyni zamanda öz şəxsiyyətinə qayıtmağa çalışır.
Ev anlayışı
"The Odyssey" sübut edir ki, insanın əsl sərvəti hakimiyyət və şöhrət deyil. Əsl zəfər sevdiklərinin yanına qayıda bilməkdir.
Ağıl fiziki gücdən üstündür
Odissey qılıncı ilə deyil, zəkası ilə qalib gəlir. Nolan da məhz bunu filmin əsas ideyalarından birinə çevirir.
Səbir və zaman
Filmin ən mühüm mesajlarından biri budur ki, böyük məqsədlərə çatmaq üçün bəzən illərlə mübarizə aparmaq lazım gəlir. Həqiqi qəhrəmanlıq heç vaxt asan əldə olunmur.
Yekun
"The Odyssey" Kristofer Nolanın ən möhtəşəm və ən iddialı ekran əsərlərindən biri hesab olunur. Film qədim mifologiyanı müasir tamaşaçı üçün yenidən canlandırmaqla yanaşı, müharibə, ailə, sədaqət, iradə və insanın özünü tapmaq yolunda apardığı daxili mübarizə haqqında dərin fəlsəfi düşüncələr təqdim edir.
Möhtəşəm aktyor heyəti, təsirli operator işi, güclü musiqisi və Nolanın fərqli rejissor baxışı sayəsində "The Odyssey" təkcə epik macəra filmi deyil, həm də insan ruhunun sarsılmaz gücünü əks etdirən möhtəşəm kino təcrübəsinə çevrilir.
