BAKI, AzerVoice

Afrika mənşəli amerikalı vətəndaş haqları lideri, baptist ruhani Martin Lüter Kinq ABŞ-da irqi ayrı-seçkiliyə qarşı zorakılıqdan uzaq mübarizəsinə görə Nobel Sülh Mükafatı ilə təltif olunub. 35 yaşında olan Corciya ştatlı Kinq, həmin vaxta qədər bu mükafatı alan ən gənc şəxs kimi tarixə düşüb.

1929-cu ildə Atlantada anadan olan Kinq baptist keşişinin oğlu idi. O, teologiya üzrə doktor dərəcəsi almış və 1955-ci ildə vətəndaş haqları hərəkatının ilk böyük aksiyası sayılan Monqomeri avtobus boykotuna rəhbərlik etmişdi. Məhəmməd Qandinin fəlsəfəsindən ilham alan Kinq, irqçi ayrı-seçkiliyə qarşı sülh yolu ilə itaətsizlik taktikasını təbliğ edirdi.

Amerikanın cənub ştatlarında təşkil etdiyi sülh yürüşləri və etirazlar tez-tez zorakılıqla qarşılaşsa da, Kinq və tərəfdarları mübarizələrindən dönmədilər. Onların dinc hərəkatı getdikcə güclənərək, federal hökumət və şimal ştatlarındakı ağdərili amerikalıların dəstəyini qazandı.

“Mənim bir arzum var”

1963-cü ildə Kinq Vaşinqtonda tarixi “Mənim bir arzum var” (I Have a Dream) çıxışını etdiyi nəhəng yürüşə rəhbərlik etdi. 1964-cü ildə hərəkat iki mühüm uğur qazandı - 24-cü düzəlişin qəbul edilməsi (səsvermə vergisinin ləğvi) və Vətəndaş Hüquqları Aktının imzalanması. Bu qanun ictimai yerlərdə, təhsil və məşğulluqda irqi ayrı-seçkiliyi qadağan edirdi.

Həmin ilin oktyabrında Martin Lüter Kinqə Nobel Sülh Mükafatı təqdim olundu. O, 54.600 dollar dəyərində olan mükafat məbləğini vətəndaş haqları hərəkatına bağışladı.

1960-cı illərin sonlarında Kinq ABŞ-ın Vyetnam müharibəsində iştirakını açıq şəkildə tənqid etdi və diqqətini kasıb amerikalıların iqtisadi hüquqlarının müdafiəsinə yönəltdi. Lakin bu dövrdə vətəndaş haqları hərəkatı parçalanmağa başladı. Stokli Karmaykl kimi bəzi aktivistlər Kinqin zorakılıqsız birləşmə ideyasını rədd edərək qara amerikalıların özünə güvən və özünümüdafiə hərəkatını irəli sürdülər.

1968-ci ildə Kinq müxtəlif irqlərin iştirak edəcəyi “Kasıblar yürüşü” adlı yeni aksiyaya hazırlaşırdı. Lakin 4 aprel 1968-ci ildə Tennessi ştatının Memfis şəhərində ağdərili məhbus Ceyms Erl Rey tərəfindən qətlə yetirildi. Bu hadisə Vaşinqton yürüşündən cəmi bir neçə həftə əvvəl baş verdi.

Martin Lüter Kinqin mirası bu gün də sülh, bərabərlik və ədalət uğrunda mübarizənin simvolu kimi yaşayır.