BAKI,AzerVoice
1979-cu il noyabrın 12-də ABŞ Prezidenti Cimmi Karter milli təhlükəsizliyə mümkün təhdidə cavab olaraq İranla neft idxalını dayandırdı.
Həmin ayın əvvəlində, noyabrın 4-də Tehrandakı ABŞ səfirliyində 66 amerikalı radikal islamçı qrup tərəfindən girov götürülmüşdü. Bu gərgin hadisə Karter və müşavirlərində belə bir narahatlıq yaratdı ki, eyni və ya oxşar terror qrupları regionda Amerikanın neft resurslarını da hədəf ala bilər. O dövrdə ABŞ xam neftin böyük hissəsini məhz İrandan alırdı və Karterin yaxın zamanda devrilmiş İran şahı ilə əlaqələri radikallar üçün amerikalıları girov götürmək üçün bəhanəyə çevrilmişdi.
Gələcək hücumların neft tankerləri və ya neftayırma zavodlarını hədəfə ala biləcəyindən ehtiyatlanan Karter, Maliyyə və Energetika nazirlikləri ilə birlikdə İran neftinin idxalının dərhal dayandırılması barədə razılığa gəldi. Bu qərar ABŞ-ın əvvəllər dost sayılan neftlə zəngin İranla münasibətlərinə son qoydu.
ABŞ və İran əvvəllər yaxşı diplomatik əlaqələrə malik idilər; Karter hətta İran şahı Məhəmməd Rza Pəhləvinin köməyi ilə İsrail və Misir arasında sülh danışıqlarını yenidən başlatmışdı. O, həmçinin İrandan Sovet İttifaqı ilə nüvə silahlarının yayılmamasına dair danışıqlara dəstək istəyirdi. Karter və şah alternativ enerji və neftə qənaət sahəsində əməkdaşlıq etmək istədiklərini təsdiqləmişdilər. Karter bir dəfə şah dövründə İranı “Yaxın Şərqdə sabitlik adası” adlandırmışdı.
Lakin bütün bunlarla yanaşı, İranda islam inqilabı yetişirdi. Şah Qərbin təsiri altında olmaqda ittiham olunurdu və 1979-cu ilin yanvarında devrilərək, yerinə Ayətullah Xomeyninin rəhbərlik etdiyi ruhani rejim gəldi. 1979-cu ilin oktyabrında müstəqim sürgündə olan şah xərçəng müalicəsi üçün ABŞ-a gəldi. Karterin şahı qəbul etməsi radikal iranlı tələbələri qəzəbləndirdi və onlar noyabrın 4-də ABŞ səfirliyinə hücum edərək 66 amerikalını girov götürdülər.
444 gün davam edən bu girov böhranı Karterin nüfuzunu ciddi şəkildə sarsıtdı və o, yenidən seçilmək cəhdində Respublikaçı Ronald Reyqana uduzdu. Reyqan 1981–1989-cu illərdə ABŞ-ın prezidenti oldu.
