BAKI,VOA
1785-ci ilin 10 may tarixində İrlandiyanın Tullamore şəhərində baş verən isti hava şarı qəzası dünya tarixində ilk aviasiya fəlakətlərindən biri kimi yadda qalıb.
Həmin dövrdə keçirilən yerli yarmarka çərçivəsində sınaq məqsədilə havaya buraxılan pilotsuz Montqolfye tipli isti hava şarı güclü küləyin təsiri ilə idarədən çıxaraq şəhərə düşüb və böyük yanğına səbəb olub. Hadisə nəticəsində təxminən 100 ev və ticarət obyekti yanıb.
Dublin qəzetlərinin yazdığına görə, layihə iki ingilis centlmeni tərəfindən əyləncə məqsədilə təşkil edilmişdi. Onların təşəbbüsü ilə “ingilis macəraçısı” kimi təqdim olunan şəxs kağızdan hazırlanmış və yanan saman vasitəsilə havaya qalxan isti hava şarını hazırlayıb. Şarın bağları kəsildikdən sonra o sürətlə yüksəlib, lakin güclü külək onu Tullamore şəhərinə doğru aparıb.
Məlumata əsasən, şar yerli cərrahın evinin bacasına düşərək alışıb. Nəticədə qığılcımlar Barrack küçəsi boyunca yayılıb və şəhərdə böyük yanğın başlayıb. Yanğın qısa müddətdə yaşayış məntəqələrini bürüyərək Tullamore tarixinin ən ağır faciələrindən birinə çevrilib.
Dövrün qəzetləri hadisəni “ölçüyəgəlməz faciə” adlandırırdı. Mənbələrdə qeyd olunurdu ki, sakinlər evsiz qalıb, şəhərdə sağ qalan binalar isə zərərçəkənləri yerləşdirmək üçün kifayət etmirdi. Xüsusilə varlı tacirlər və sahibkarlar böyük maddi ziyanla üzləşmişdi. Şəhərin tanınmış sakinlərindən biri olan Norrisin evi, ofisi və taxıl anbarı tamamilə yanmışdı.
Faciədən təxminən iki həftə sonra Tullamore şəhərinin gənc torpaq sahibi Çarlz Uilyam Buri zərərçəkənlərə yardım məqsədilə 550 funt sterlinq ayırıb. Dublin Evening Post nəşri bu addımı “xeyriyyəçilik və səxavətin nümunəsi” adlandırıb.
Tarixçilərin fikrincə, Tullamore hadisəsi insanlığın hava nəqliyyatı ilə bağlı ilk böyük təhlükə anlayışlarından birini formalaşdırdı. Bu faciə sonrakı illərdə aviasiya təhlükəsizliyi məsələlərinin gündəmə gəlməsində mühüm rol oynayıb.
Bu gün Tullamore şəhərinin gerbində yer alan feniks quşu həmin faciədən sonra şəhərin yenidən dirçəlməsinin və bərpasının rəmzi hesab olunur.
