BAKI, VOA
1918-ci il iyulun 16-da Rusiyanın Yekaterinburq şəhərində çar II Nikolay və ailə üzvlərinin bolşeviklər tərəfindən edam edilməsi ilə Romanovlar sülaləsinin üç əsrdən artıq davam edən hakimiyyətinə son qoyulub.
II Nikolay 1896-cı ildə taxta çıxsa da, nə idarəçilik təcrübəsinə, nə də siyasi islahatlara meyli ilə seçilirdi. Avtokratik idarəetməni qorumağa çalışdığı bir dövrdə ölkədə sosial narazılıq sürətlə artırdı.
1904–1905-ci illərdə baş verən Rusiya–Yaponiya müharibəsindəki ağır məğlubiyyət 1905-ci il inqilabına səbəb oldu. İctimai təzyiq qarşısında II Nikolay Dövlət Dumasının yaradılmasına və konstitusiya islahatlarına razılıq versə də, sonradan bu güzəştlərin əksəriyyətini geri götürdü və Dumanı bir neçə dəfə buraxdı. Bu addımlar bolşeviklər və digər inqilabi qüvvələrə dəstəyi daha da gücləndirdi.
1914-cü ildə Rusiya Birinci Dünya müharibəsinə qoşuldu. Müharibə illərində ölkədə ərzaq çatışmazlığı, iqtisadi böhran və cəbhədə ardıcıl məğlubiyyətlər hakimiyyətə qarşı narazılığı daha da artırdı.
1917-ci ilin martında Petroqradda (indiki Sankt-Peterburq) baş verən inqilab nəticəsində II Nikolay taxtdan imtina etməyə məcbur oldu. Həmin ilin noyabrında isə Vladimir Leninin rəhbərlik etdiyi bolşeviklər hakimiyyəti ələ keçirərək Rusiyada ilk kommunist dövlətinin əsasını qoydular.
1918-ci ilin yayında vətəndaş müharibəsi davam edərkən bolşeviklərə qarşı döyüşən "Ağ Ordu" qüvvələri Yekaterinburqa yaxınlaşdı. Şəhərdə nəzarət altında saxlanılan Romanovlar ailəsinin azad edilə biləcəyi ehtimalı yarandığından yerli bolşevik rəhbərliyi onların xilas edilməsinin qarşısını almaq qərarına gəldi.
1918-ci il iyulun 16-dan 17-nə keçən gecə II Nikolay, həyat yoldaşı Aleksandra Fyodorovna, beş övladı və onlarla birlikdə saxlanılan dörd xidmətçi tələsik zirzəmiyə endirildi. Onlara şəkil çəkiləcəyi bildirilsə də, az sonra silahlı dəstə otağa daxil olaraq ailə üzvlərini və xidmətçiləri güllələdi. Sağ qalanlar isə süngü zərbələri ilə öldürüldü.
1991-ci ildə Yekaterinburq yaxınlığındakı meşədə II Nikolay, Aleksandra və övladlarından üçünün qalıqları aşkar edildi. 1993-cü ildə DNT analizləri onların kimliyini təsdiqlədi.
Vəliəhd Aleksey və qızlarından birinin qalıqlarının ilk mərhələdə tapılmaması uzun illər kiçik qız Anastasiyanın sağ qaldığı barədə müxtəlif iddiaların yayılmasına səbəb olmuşdu. Özünü Anastasiya kimi təqdim edən ən məşhur şəxs ABŞ-da yaşayan Anna Anderson idi. Lakin 1994-cü ildə aparılan DNT ekspertizası onun Romanovlar ailəsinə mənsub olmadığını, əslində polyak əsilli Fransiska Şantskovska olduğunu müəyyənləşdirdi.
Romanovlar sülaləsi 1613-cü ildən etibarən Rusiya imperiyasına rəhbərlik etmiş və II Nikolayın edamı ilə 300 ildən artıq davam edən imperiya hakimiyyəti tarixə qovuşmuşdur.
