BAKI,VOA Orxan Qədirzadə

Hindistanda gənclərin başlatdığı “Tarakan Xalq Partiyası” (Cockroach Janta Party) adlı satirik etiraz hərəkatı Baş nazir Narendra Modinin hökuməti dövründə nadir siyasi nəticəyə nail olub. Hərəkatın təzyiqi nəticəsində təhsil naziri Dharmendra Pradhan vəzifəsindən istefa verib.

Ekspertlərin fikrincə, bu hadisə Modinin 12 illik hakimiyyəti dövründə hökumətin davamlı ictimai təzyiq qarşısında geri addım atdığı nadir hallardan biri hesab olunur.

Narendra Modi son onilliklərdə Hindistanın ən güclü siyasi liderlərindən biri kimi tanınır. O, seçkilərdə uğur qazanaraq rəhbər imici formalaşdırıb və hökuməti uzun müddət ictimai təzyiqlərə boyun əyməyən hakimiyyət kimi təqdim olunub.

Lakin təhsil naziri Dharmendra Pradhanın istefası bu imicə zərbə vuran hadisələrdən biri kimi qiymətləndirilir.

Siyasi analitiklər bildirir ki, bu hadisə Modinin hökuməti üçün mühüm məğlubiyyət olub.

“Qorxu həddi aşıldı. İnsanlar artıq küçəyə çıxıb etiraz etməkdən əvvəlki kimi çəkinmirlər”, – deyə analitiklər qeyd edib.

Gənclərin etirazı necə başladı?

“Tarakan Xalq Partiyası” hərəkatı may ayında satirik aksiya kimi başlayıb. Etirazçıların əsas tələbi imtahan suallarının sızdırılması qalmaqalına görə təhsil nazirinin istefası olub.

Hindistanda ali təhsil və dövlət işlərinə qəbul imtahanları milyonlarla gəncin gələcəyini müəyyən edən əsas mərhələlərdən hesab olunur. Buna görə də imtahanlarla bağlı pozuntular gənclər arasında ciddi narazılıq yaradıb.

Sonradan etirazlar genişlənərək yalnız təhsil məsələləri ilə məhdudlaşmayıb. Gənclər işsizlik, dövlət institutlarında şəffaflıq problemləri və hakimiyyətin hesabatlılığı ilə bağlı daha geniş tələblər irəli sürüblər.

Hərəkatın nümayəndələri bildirirlər ki, onların məqsədi siyasi partiyaya çevrilmək deyil, hakimiyyət üzərində ictimai nəzarət mexanizmi kimi fəaliyyət göstərməkdir.

“Biz təzyiq qrupu olaraq qalmaq istəyirik”, – deyə hərəkatın nümayəndəsi Saurav Das bildirib.

Rəqəmsal nəsil siyasətə təsir edir

Analitiklərin fikrincə, bu etiraz dalğasının əsas xüsusiyyətlərindən biri onun rəqəmsal platformalar üzərindən sürətlə təşkilatlanmasıdır.

25 yaşdan aşağı əhali Hindistanın təxminən yarısını təşkil edir və bu nəsil əvvəlki siyasi mobilizasiya üsullarından fərqli olaraq sosial media vasitəsilə daha sürətli şəkildə təşkilatlanır.

Ekspertlər hesab edir ki, bu, Hindistanda gənclərin siyasi təsir imkanlarının artdığını göstərir.

Lakin hərəkatın bu enerjini seçkilərdə siyasi nəticəyə çevirib-çevirə bilməyəcəyi hələlik qeyri-müəyyəndir.

Modi hökuməti gənclərə yönəlmiş strategiyanı gücləndirir

Etirazların fonunda Hindistan hökumətinin gənclərlə kommunikasiya üsullarında dəyişiklik etdiyi müşahidə olunur.

Modi son həftələrdə Instagram və digər sosial media platformaları üçün hazırlanmış qısa videolarda daha çox görünməyə başlayıb. Hakim Bharatiya Janata Partiyası (BJP) də gənc seçicilərə yönəlmiş rəqəmsal kampaniyalarını genişləndirib.

Bəzi partiya üzvləri parlament çıxışlarında gənclər arasında məşhur olan ifadələrdən istifadə etməyə başlayıblar.

Analitiklər hesab edir ki, bu dəyişikliklər hökumətin yeni nəslin siyasi rolunu daha ciddi nəzərə almağa başladığını göstərir.

Modi imicinə təsir

Siyasi analitiklərin fikrincə, hərəkatın ən böyük təsiri Modinin ictimai təzyiqdən uzaq, toxunulmaz lider obrazına zərbə vurması olub.

Onların sözlərinə görə, hökumətin geri addım atması cəmiyyətdə “hakimiyyət dəyişdirilə və təsir altına alına bilər” düşüncəsini gücləndirib.

Bununla yanaşı, Modi tərəfdarları arasında da hərəkat iştirakçılarına qarşı sərt reaksiyalar olub. Bəzi hökumətyönlü fəallar etirazçıların kimliyini müəyyənləşdirməyə və şəxsi məlumatlarını internetdə yaymağa çalışmaqda ittiham olunublar.

Hərəkat digər sahələrə yönələ bilər

Etirazlara Hindistanın müxtəlif şəhərlərində dəstək aksiyaları keçirilib. Yeni Dehlidə düşərgə quran nümayişçilərə ərzaq və digər ehtiyac vasitələri göndərilib, bəzi iştirakçılar aclıq aksiyaları keçiriblər.

Müxalifət liderləri, hüquq müdafiəçiləri və bəzi Bollivud nümayəndələri də hərəkatı dəstəkləyiblər.

Etirazçılar bildirib ki, bu proses vətəndaşların hakimiyyət nümayəndələrindən hesabat tələb edə biləcəyini göstərib.

“Əgər nazirlər xalqa xidmət etmirlərsə, hansı vəzifədə olmalarından asılı olmayaraq, xalq onların vəzifədən getməsinə səbəb ola bilər”, – deyə o bildirib.

Ekspertlərin fikrincə, “Tarakan Xalq Partiyası” hərəkatı Hindistanda yeni siyasi reallığın formalaşdığını göstərir: sosial media ilə böyüyən gənc nəsil artıq ölkənin siyasi gündəminə təsir edə biləcək əsas qüvvələrdən birinə çevrilir.