Linuxda istifadəçi idarəetməsi: Useradd və Passwd komandaları
Linux çoxistifadəçili (multi-user) bir əməliyyat sistemidir. Bu o deməkdir ki, eyni vaxtda onlarla, hətta yüzlərlə insan eyni sistemə qoşulub işləyə bilər. Lakin hər kəsin hər yerə girməməsi və sistemin nizamının pozulmaması üçün istifadəçilərin düzgün idarə edilməsi mütləqdir. Bu məqalədə biz sistemə yeni bir nəfəri necə əlavə etməyi, onun səlahiyyətlərini necə tənzimləməyi və təhlükəsizlik üçün şifrə siyasətini necə idarə etməyi öyrənəcəyik.
Linuxda fayl və mətn axtarışı: Find və Grep komandaları
Linux sistemləri minlərlə qovluq və milyonlarla fayldan ibarətdir. Xüsusilə server idarə edərkən və ya proqramlaşdırma ilə məşğul olarkən müəyyən bir faylı və ya faylın içindəki konkret bir sözü tapmaq samanlıqda iynə axtarmağa bənzəyə bilər. Lakin Linux-un iki möhtəşəm aləti — Find və Grep — bu samanlığı saniyələr içində ələkdən keçirməyə imkan verir. Bu məqalədə biz peşəkar bir detektiv kimi sistemdə axtarış aparmağı öyrənəcəyik.
Linuxda təhlükəsizlik: Fayl və qovluq icazələri (Chmod)
Linux əməliyyat sistemini dünyanın ən təhlükəsiz sistemlərindən biri edən əsas amil onun mükəmməl iyerarxik icazə strukturudur. Bu sistemdə hər bir fayl və qovluq "kimin nə edə biləcəyi" barədə dəqiq təlimatlara malikdir. Əgər siz Linux dünyasına addım atırsınızsa, faylların icazələrini idarə etməyi — yəni Chmod (Change Mode) komandasını mütləq öyrənməlisiniz. Bu, həm sistemin təhlükəsizliyini təmin etmək, həm də serverlərinizi kənar müdaxilələrdən qorumaq üçün ən vacib addımdır.
