Hörmüz boğazından neft daşınması müharibədən əvvəlki səviyyəyə yaxınlaşıb - Tramp
Donald Tramp Hörmüz boğazından neft daşınmasının müharibədən əvvəlki səviyyəyə yaxınlaşdığını iddia edib. Onun sözlərinə görə, hazırda boğazdan gündə təxminən 18 milyon barrel neft keçir. Müharibədən əvvəl bu göstəricinin təxminən 20 milyon barrel olduğu bildirilir. Tramp açıqladığı rəqəmlərin mənbəyini göstərməyib. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatına görə, böhranın ən gərgin mərhələsində gündəlik daşınma 5-6 milyon barrelə qədər azalmışdı. ABŞ-nin energetika naziri Kris Rayt isə son göstəricinin 17 milyon barreli keçdiyini açıqlayıb. ABŞ ordusu Hörmüz boğazında dəniz minalarının təmizlənməsi işlərinin tamamlandığını bildirir. İran isə icazəsiz şəkildə boğazdan keçməyə çalışan gəmilərə xəbərdarlıq edir.
ABŞ mühasirəni gücləndirsə, İran hərbi cavab verəcək - Qalibaf
İran parlamentinin sədri Məhəmməd Bağır Qalibaf ABŞ-nin dəniz mühasirəsini hərbi addım adlandırıb. O, Vaşinqtonun mühasirəni gücləndirəcəyi halda İranın hərbi cavab verəcəyini bildirib. Qalibaf ABŞ-nin İranın neft ixracını dayandırmaq cəhdlərinə də toxunub. Onun sözlərinə görə, İranın Fars körfəzindən neft ixrac etməsinə imkan verilməzsə, digər ölkələrin də neft ixracı təhlükə ilə üzləşə bilər. Bu açıqlama bölgənin enerji daşımaları ilə bağlı yeni narahatlıqlar yaradıb. Fars körfəzi dünya enerji ticarəti baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Qalibafın bəyanatı Tehranla Vaşinqton arasında gərginliyin daha da arta biləcəyinə işarə edir. İran ABŞ-nin mühasirəni genişləndirməsinin hərbi cavabla nəticələnəcəyini açıq şəkildə bəyan edib.
Tramp Xark adası ilə bağlı paylaşımı ilə İrana mesaj göndərir - Vens
ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens Donald Trampın Xark adası ilə bağlı paylaşımının İrana mesaj olduğunu bildirib. Tramp sosial şəbəkədə adanın məhv edilməsi ilə bağlı video paylaşım yayıb. Vens qeyd edib ki, bu paylaşım İran rəhbərliyinə xəbərdarlıq məqsədi daşıyır. ABŞ rəsmisi ordunun Xark adasını hədəfə almadığını açıqlayıb. İran tərəfi isə Trampın paylaşımını məsxərəli adlandırıb. Xark adası İranın neft ixracı üçün mühüm mərkəz hesab olunur. ABŞ-nin son zərbələrində Larək adasındakı iki raket qurğusunun hədəfə alındığı bildirilib.
İran rəsmiləri Xark adasındakı neft infrastrukturuna baxış keçiriblər
İran parlamenti sədrinin müavini Əli Nikzad Xark adasındakı neft infrastrukturuna baxış keçirib. Səfər ABŞ-nin bir neçə ay davam edən hücumlarından sonra həyata keçirilib. İran rəsmisi adadakı neft obyektlərinin mövcud vəziyyəti ilə tanış olub. Xark adası İranın neft ixracı üçün strateji əhəmiyyət daşıyan əsas məntəqələrdən biridir. Ən yüksək fəaliyyət dövründə ölkənin ümumi neft ixracının təxminən 90 faizi bu ada vasitəsilə həyata keçirilib. Xark adasının gündə təxminən 1,5 milyon barel neftin ixrac üçün hazırlanması imkanına malik olduğu bildirilir. Buna görə adadakı infrastrukturun fəaliyyəti İranın neft gəlirlərinin qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Əli Nikzadın səfəri hücumlardan sonra neft obyektlərinin vəziyyətinin qiymətləndirilməsi fonunda baş tutub.
İran ABŞ mühasirəsinə baxmayaraq neft ixracını davam etdirir
İranın neft naziri Möhsün Paknejad ölkənin xam neft ixracının davam etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, ABŞ-nin İran limanları və gəmilərinə qarşı mühasirəsi neft satışlarını tam dayandıra bilməyib. Bununla belə, xarici bazarlara çatdırılan neftin həcmi azalıb. Paknejad ixracın hansı yollarla həyata keçirildiyi barədə ətraflı məlumat verməyib. Nazir belə məlumatların İranın rəqibləri tərəfindən istifadə oluna biləcəyini bildirib. Tehran bu səbəbdən neft tədarükünün yolları və həcmi barədə məlumatları məhdud saxlayır. Neft satışı İranın xarici valyuta gəlirlərinin əsas mənbələrindən biri olaraq qalır. ABŞ-nin təzyiqlərinə baxmayaraq, İran dünya bazarlarına xam neft çıxarmağa davam etdiyini bildirir.
ABŞ mühasirəsi İran neftinin Çinə satışını azaldıb, qiymətlər yüksəlib
İranın Çin alıcılarına xam neft təklifləri azalıb. Sentyabr və oktyabr üçün nəzərdə tutulan tədarük iyul və avqust səviyyəsindən aşağıdır. Əvvəllər daşınmış neft ehtiyatlarının bir hissəsi artıq satılıb. Təklifin azalması İran neftinin qiymətlərinin yüksəlməsinə səbəb olub. Əvvəllər güzəştlə satılan bəzi neft növləri artıq daha yüksək qiymətlə təklif edilir. İranın neft ixracı avqustda gündəlik təxminən 534 min barelə qədər azalıb. Çin İranın dəniz yolu ilə ixrac etdiyi neftin əsas alıcısıdır. Çin şirkətləri yaranan çatışmazlığı aradan qaldırmaq üçün İraq və Braziliya neftinə üz tutmağa başlayıblar.
Çin Trampın İrana qarşı iqtisadi təzyiq siyasətini tənqid edib
Çin ABŞ-nin İrana qarşı iqtisadi təzyiqi gücləndirmək siyasətini tənqid edib. Çin Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Lin Tsyan sanksiyaların problemlərin həllinə kömək etmədiyini bildirib. Pekin tərəfləri məsuliyyətli addımlar atmağa çağırıb. Çin İranla bağlı fikir ayrılıqlarının diplomatik və siyasi yollarla aradan qaldırılmasını istəyir. ABŞ isə Tehrana qarşı iqtisadi təzyiqi artırmağa çalışır. Yeni məhdudiyyətlərin Çinə də əhəmiyyətli təsir göstərə biləcəyi bildirilir. 2025-ci ilin məlumatlarına görə, İranın dəniz yolu ilə ixrac etdiyi neftin 80 faizdən çoxunu Çin alıb. Bu səbəbdən Vaşinqtonun yeni tədbirləri Çin–İran enerji və ticarət əlaqələrinə birbaşa təsir göstərə bilər.
İraq Hörmüzdən neft ixracı üçün İrandan xüsusi güzəşt istəyib
İraq İrandan Hörmüz boğazı vasitəsilə neft ixracında xüsusi yanaşma istəyib. Bu tələbi İraq parlamentinin sədri Heybət əl-Həlbusi iranlı həmkarı Məhəmməd Baqir Qalibafla görüşündə səsləndirib. Əl-Həlbusi İraqın bölgədəki son hadisələrdən ən çox təsirlənən ölkələrdən biri olduğunu bildirib. O, Tehranı iki ölkə arasındakı münasibətləri nəzərə alaraq İraqın iqtisadi maraqlarını qorumağa çağırıb. Hörmüz boğazındakı vəziyyət neft gəlirlərindən böyük dərəcədə asılı olan İraq üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Qalibaf isə İranın İraqla iqtisadi və ticarət əməkdaşlığını genişləndirmək istədiyini bildirib. O, iki ölkə arasında daha əvvəl imzalanmış razılaşmaların həyata keçirilməsinin davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Tərəflər iqtisadi əlaqələrin daha da inkişaf etdirilməsində maraqlı olduqlarını bildiriblər.
Trampın Hörmüz boğazı üzərində “tam nəzarət” iddiası danışıqlara ziddir
Ekspert Abbas Əslani Donald Trampın ABŞ-ın Hörmüz boğazı üzərində “tam nəzarət” iddiasının ABŞ-İran danışıqları ilə ziddiyyət təşkil etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, əgər Vaşinqton boğaz üzərində tam nəzarətə malikdirsə, danışıqlara ehtiyac azalır. İran və Oman arasında boğazın açılması ilə bağlı danışıqlar davam edir. Tehran sanksiyaların aradan qaldırılmasını, neft ixracına icazə verilməsini və müharibənin dayandırılmasını əsas tələblər kimi irəli sürür. İran məsələnin yalnız Hörmüz boğazı ilə məhdudlaşdırılmasına qarşı çıxır.
İran-ABŞ anlaşmasının müddəti gələn həftə başa çatır
ABŞ və İran arasında iyunun 17-də imzalanan Anlaşma Memorandumunun müddəti gələn həftə başa çatır. Sənəd atəşkəs və müharibəyə son qoymaq üçün 60 günlük danışıqlar müddəti müəyyən edib. Lakin sonrakı dövrdə tərəflər arasında yenidən gərginlik yaranıb. Hörmüz boğazı, neft ixracı və dondurulmuş aktivlərlə bağlı maddələr əsas mübahisə mövzularıdır. Razılaşmanın gələcəyi və yekun sülh perspektivi hələ də qeyri-müəyyən olaraq qalır.
Neft qiymətləri 90 dollara yaxınlaşıb
Neft qiymətləri ABŞ-İran münasibətlərində gərginliyin artması fonunda yüksəlib. "Brent" neftinin qiyməti 89,45 dollara, ABŞ neftinin qiyməti isə 84,04 dollara çatıb. Qiymət artımına Trampın İrandan təzminat tələb etməsi və sülh razılaşması ilə bağlı qeyri-müəyyənlik səbəb olub. Bazarlarda Hörmüz boğazının yenidən açılması ilə bağlı ümidlərin azalması narahatlıq yaradıb. Hər iki əsas neft göstəricisi iyulun sonundan bəri ən yüksək səviyyəyə yüksəlib. Tramp ABŞ-nin Hörmüz boğazına nəzarət etdiyini bildirib. Bölgədəki gərginlik enerji bazarlarında riskləri artırmaqda davam edir.
Altı ay ərzində Azərbaycandan Xorvatiyaya ixrac olunan neftin həcmi açıqlandı
Azərbaycan Dövlət Gömrük Komitəsinin dərc etdiyi xarici ticarətin gömrük statistikasına əsasən, yanvar-iyun aylarında Azərbaycandan Xorvatiyaya 162,7 milyon ABŞ dollar dəyərində 276,3 min ton bitumlu süxurlardan alınmış neft və neft məhsulları ixrac edilib. Bu göstərici dəyər ifadəsində 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 246,2 milyon ABŞ dolları və ya 60,2 faiz az, həcm baxımından isə 468,4 min ton və ya 62,9 faiz aşağı olub.
