BAKI,VOA Orxan Qədirzadə

Son illərdə qarışıq döyüş sənətləri (MMA) dünyasında bir bölgənin adı digərlərindən daha çox hallanır – Dağıstan. Rusiya Federasiyasının Şimali Qafqazda yerləşən bu respublikası əhalisinin sayına görə böyük olmasa da, yetişdirdiyi döyüşçülərin sayı və qazandığı uğurlar baxımından dünya idman tarixində xüsusi yer tutmağa başlayıb. Bu gün UFC, Bellator, PFL və digər nüfuzlu təşkilatlarda çıxış edən onlarla dağıstanlı idmançı MMA-nın ən güclü nümayəndələri hesab olunur.

Dağıstanın MMA mərkəzinə çevrilməsi təsadüfi proses olmayıb. Bunun arxasında uzun illərə söykənən güləş ənənələri, sərt həyat şəraiti, güclü idman məktəbləri, intizamlı məşq sistemi və bölgənin özünəməxsus mədəni xüsusiyyətləri dayanır.

Güləş ənənələrinin üzərində qurulan sistem

Dağıstanda döyüş idmanlarının tarixi yüzilliklərə gedib çıxır. Bölgədə sərbəst güləş, sambo və cüdo ən populyar idman növləri hesab olunur. Kəndlərdə və şəhərlərdə uşaqlar kiçik yaşlarından güləş zallarına cəlb olunur.

Sovet İttifaqı dövründə Dağıstan sərbəst güləş üzrə ən güclü məktəblərdən birinə çevrilmişdi. Bu ənənə müstəqillik dövründə də davam etdi. Nəticədə MMA yüksəlişə keçəndə dağıstanlı idmançılar artıq yüksək səviyyəli güləş bazasına malik idilər.

Mütəxəssislərin fikrincə, MMA-da Dağıstan məktəbinin əsas üstünlüyü məhz rəqibi yerə yıxmaq, nəzarətdə saxlamaq və fiziki üstünlük qurmaq bacarığıdır. Bu xüsusiyyətlər bir çox dağıstanlı döyüşçünü rəqibləri üçün son dərəcə təhlükəli edir.

Həbib Nurməhəmmədov dövrü

Dağıstan MMA-sının qlobal səviyyədə tanınması böyük ölçüdə məşhur döyüşçü Həbib Nurməhəmmədov ilə bağlıdır.

Həbibin atası və məşqçisi Abdulmanaf Nurməhəmmədov uzun illər Dağıstanda döyüşçülərin hazırlanması ilə məşğul olub. O, sambo, cüdo və güləşi vahid sistemdə birləşdirərək özünəməxsus məşq metodikası formalaşdırmışdı.

Həbib UFC-də məğlubiyyət görmədən karyerasını başa vurduqdan sonra bütün dünyanın diqqəti Dağıstana yönəldi. Onun uğuru bölgədə MMA-ya marağı daha da artırdı və minlərlə gənc döyüş idmanlarına üz tutdu.

Dağıstan məktəbinin əsas xüsusiyyətləri

Dağıstanda MMA hazırlığı digər ölkələrin bir çox məşq sistemlərindən fərqlənir.

İdmançılar adətən çox erkən yaşlardan məşqlərə başlayırlar. Güləş, sambo və cüdo üzrə baza hazırlığı keçdikdən sonra zərbə texnikaları öyrənilir. Bu səbəbdən dağıstanlı döyüşçülərin əksəriyyəti ilk növbədə güclü güləşçi kimi formalaşır.

Məşqçilər fiziki hazırlıqla yanaşı, dözümlülüyə və psixoloji sabitliyə də xüsusi diqqət yetirirlər. Dağlıq ərazilərdə keçirilən məşqlər, yüksəklik şəraitində qaçışlar və ağır fiziki yüklər döyüşçülərin hazırlığında mühüm rol oynayır.

Bir çox mütəxəssis hesab edir ki, Dağıstan məktəbinin uğurunun əsas səbəblərindən biri fərdi ulduz sistemindən daha çox kollektiv məşq modelinə üstünlük verilməsidir. İdmançılar eyni zalda bir-birlərini daim inkişaf etdirməyə çalışırlar.

Yeni nəsil ulduzlar

Həbib Nurməhəmmədovun karyerasını başa vurmasından sonra Dağıstan MMA-sı zəifləmədi. Əksinə, yeni nəsil döyüşçülər beynəlxalq arenada özlərini göstərməyə başladılar.

Bu idmançılar arasında xüsusilə İslam Maxaçev, Ömər Nurməhəmmədov, Osman Nurməhəmmədov və digər tanınmış döyüşçülər yer alır.

Onların uğurları Dağıstan məktəbinin təsadüfi olmadığını, davamlı və sistemli şəkildə işlədiyini göstərir.

Sosial və mədəni təsirlər

Dağıstanda MMA yalnız idman növü deyil, həm də sosial hadisəyə çevrilib. Bir çox ailələr uşaqlarını küçə mühitindən uzaq tutmaq üçün idman bölmələrinə yönləndirirlər.

Bölgədə döyüşçülər gənclər üçün nümunə hesab olunur. İdman uğuru həm maddi rifah, həm də ictimai nüfuz qazandıran sahələrdən biri kimi qəbul edilir.

MMA-nın geniş yayılması nəticəsində Dağıstanda yeni idman zalları açılıb, məşq mərkəzləri yaradılıb və beynəlxalq səviyyəli yarışlar təşkil olunmağa başlanıb.

Tənqidlər və çağırışlar

Bununla yanaşı, MMA-nın bölgədə həddindən artıq populyarlaşması müəyyən müzakirələrə də səbəb olur. Bəzi ekspertlər hesab edirlər ki, gənclərin yalnız döyüş idmanlarına yönəlməsi digər idman növlərinin inkişafını ləngidə bilər.

Digər tərəfdən, peşəkar idman karyerasına çatmaq istəyən minlərlə gəncin yalnız kiçik hissəsi dünya səviyyəsinə yüksələ bilir. Bu səbəbdən təhsil və peşə hazırlığının da diqqətdə saxlanmasının vacibliyi vurğulanır.

Dünya MMA-sında Dağıstan izi

Bu gün Dağıstan dünya MMA xəritəsində xüsusi yer tutur. Əhalisinin sayına nisbətdə UFC və digər böyük təşkilatlara ən çox döyüşçü göndərən bölgələrdən biri hesab edilir.

Bir çox beynəlxalq məşqçilər və idman mütəxəssisləri Dağıstan modelini öyrənməyə çalışır. Çünki bölgə məhdud resurslara baxmayaraq dünya səviyyəli çempionlar yetişdirməyi bacarıb.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, Dağıstanın uğur formulu güləş ənənələrinin qorunması, güclü məşq sistemi, kollektiv ruh, ailə dəstəyi və intizamın birləşməsindən ibarətdir.

Bu səbəbdən Dağıstan artıq sadəcə bir coğrafi bölgə deyil, MMA dünyasında ayrıca bir məktəb və brend kimi qəbul edilir. Son illərin nəticələri göstərir ki, bu məktəbin təsiri yaxın gələcəkdə də davam edəcək və yeni çempionlar yetişdirməyə davam edəcək.