2023-cü ildə BƏƏ bazarının təxminən 4%-ni təşkil edən Çin brendləri 2024-cü ildə 7%-ə yüksəldi, 2025-ci ilin ilk 9 ayında isə onların bütün BƏƏ avtomobil bazarının 15–20%-ni təşkil etdiyi təxmin edildi. Təkcə "Jetour" markası satışlarını illik müqayisədə təxminən 90% artırdı.
Bu olduqca kəskin bir sıçrayış! Və təbii ki, bu mənzərə bir neçə sual doğurur: Bu, niyə məhz istənilən avtomobili rəqabətədavamlı qiymətlərlə ala biləcəyiniz BƏƏ-də baş verir? "Jetour T2" modelini 2025-ci ildə BƏƏ-nin ən çox satılan üçüncü avtomobilinə çevirən nə oldu? Ən əsası, parıltılı ekranları və cəlbedici qiymət etiketlərini kənara qoysaq, bu avtomobilləri sürən real insanların təcrübəsi necədir?
Çin avtomobilləri BƏƏ bazarına nə vaxt daxil oldu?
2025-ci il hər yerdə Çin avtomobillərini gördüyümüz dönüş nöqtəsi kimi görünsə də, onların BƏƏ-dəki yüksəlişi daha əvvəl başlayıb. 2020-ci ildə idxal təxminən 10 min avtomobil səviyyəsində idisə, 2025-ci ilə qədər bu rəqəm 570 minə çatdı. Bu bir anda baş vermədi: ilk böyük sıçrayış 2021-ci ildə oldu, dinamika 2023-cü ildə davam etdi və 2024–2025-ci illərdə əsl Çin avtomobili bumu başladı.
Bu artım sadəcə bir-iki tanış adla məhdudlaşmır. Yollarda ən çox "Jetour" gözə dəysə də, BƏƏ-də 15-dən çox Çin brendi rəqabət aparır. Son iki ildə elanlarda BYD 345%, JAC 171%, "Chery" isə 163% artıb.
Rəqəmlər göstərir ki, Çin avtomobilləri bazara qəfil gəlməyib, illərlə möhkəmlənib. Əsas sual isə bu dinamikanın niyə məhz indi partlayışa çevrilməsidir.
Niyə məhz BƏƏ və niyə indi?
Belə böyük dəyişikliklərin arxasında heç vaxt tək bir səbəb dayanmır:
Çin avtomobil sənayesinin fövqəladə böyüməsi: 2003-cü ildə ildə təxminən 5 milyon avtomobil istehsal edən Çin bu gün göstəricini altı dəfədən çox artırıb və qlobal avtomobil istehsalı gücünün təxminən 40%-nə sahibdir (hər 3 avtomobildən biri). Çin daxili bazarının da həddi olduğundan, xaricə çıxmaq zərurətə çevrildi.
Daxili rəqabətin qiymət və keyfiyyətə təsiri: Çindəki yüzlərlə marka (BYD, Geely, Chery, SAIC, Changan, GWM) bir-biri ilə və xarici nəhənglərlə amansız rəqabət aparır. Təkcə loqo ilə maşın sata bilməyəcəklərini anladıqları üçün inanılmaz dərəcədə zəngin komplektasiyanı aşağı qiymətə təqdim edirlər. "Jetour T2" baha SUV görünüşünü münasib qiymətə təklif edir, "Geely Monjaro" ailə krossoverinə lüks tərz qatır, "BYD Seal" isə aqressiv qiyməti və texnologiyası ilə "Tesla Model 3" ilə rəqabət aparır.
BƏƏ bazarının əlçatanlığı: BƏƏ-də idxal olunan avtomobillər üçün standart gömrük rüsumu cəmi 5%-dir. Avropa İttifaqında standart 10% rüsumun üzərinə Çin elektromobillərinə görə əlavə 7.8%-dən 35.3%-ə qədər vergi gəlir. ABŞ-də isə Çin elektromobillərinə tətbiq olunan tarif 100%-dir.
Region üçün paylama qovşağı: BƏƏ-yə daxil olan hər avtomobil yerli bazarda qalmır. Ölkənin azad iqtisadi zonaları sayəsində maşınlar digər Yaxın Şərq və Afrika ölkələrinə təkrar ixrac (re-export) edilir.
"Jetour T2" effekti
Çin avtomobillərinin BƏƏ-dəki uğurunun simvolu məhz "Jetour T2" oldu. Model 2025-ci ildə ölkənin ən çox satılan üçüncü avtomobilinə çevrilərək "Nissan Patrol" və "Toyota Land Cruiser" kimi əfsanəvi favoritləri geridə qoydu.
Ən böyük sual: Çin avtomobilləri nə qədər etibarlıdır?
Ən böyük narahatlıq etibarlılıq və uzunömürlülükdür. Bir avtomobilin 10 il və 150–200 min kilometrdən sonra necə davranacağını öyrənmək üçün hələ vaxt lazımdır. Lakin "J.D. Power" araşdırmaları maraqlı ipucları verir:
J.D. Power 2026 Çin İlkin Keyfiyyət Araşdırması: 13 919 avtomobil sahibinin ilk 2-6 aylıq təcrübəsinə əsasən, Çin brendləri hər 100 avtomobilə 218 problem qeydə alaraq, beynəlxalq kütləvi markaları (224 problem) və premium markaları (219 problem) geridə qoyub. Tədqiqatın 27 illik tarixində ilk dəfə olaraq Çin yerli brendləri qlobal rəqiblərindən daha yaxşı nəticə göstərib.
J.D. Power 2025 Çin Avtomobil Etibarlılığı Araşdırması: 13 aydan 48 aya qədər (1-4 il) istifadə olunan avtomobillər arasında aparılan araşdırmada isə qlobal liderlər hələ də öndədir: "Chery" hər 100 avtomobilə 188 problem qeydə aldığı halda, "FAW Toyota" 156, "GAC Toyota" isə 158 problem göstəricisinə malikdir. Yəni salondan yeni çıxanda əla olsalar da, yaşlandıqca fərq hiss olunmağa başlayır.
Çin avtomobilləri keyfiyyətlidir, sürətlə satılır və sahiblərini razı salır. Lakin bugünkü nəsillərin 10 ildən sonra necə görünəcəyini öyrənmək üçün hələ bir qədər gözləməliyik.
