BAKI,VOA Orxan Qədirzadə

Universitetə qəbul prosesində ən mühüm mərhələlərdən biri olan ixtisas seçimi dövründə tələbələrin yalnız bal göstəricilərinə deyil, həm də şəxsi maraq, bacarıq və qabiliyyətlərinə uyğun qərar verməsi vacib hesab olunur.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, universitet seçimi yalnız sıralama, universitetin yerləşdiyi şəhər və ya tanınmışlıq əsasında aparılmamalıdır. Bu qərar gənclərin gələcək peşə həyatını müəyyənləşdirən uzunmüddətli seçim olduğuna görə daha peşəkar yanaşma tələb edir.

Ekspertlərin fikrincə, imtahan mərhələsində buraxılan səhvləri müəyyən qədər kompensasiya etmək mümkün olsa da, ixtisas seçimində edilən yanlış qərarın nəticələri daha uzunmüddətli ola bilər. Səhv seçilmiş bölmə və ya peşə tələbənin illər sonra yenidən istiqamət dəyişməsinə səbəb ola bilər.

Ailələrin rolu: təzyiq yox, düzgün istiqamətləndirmə

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, ailələr seçim prosesində əsas qərarverici deyil, dəstəkçi mövqedə olmalıdır.

Valideynlərin övladlarının maraqlarını, istəklərini və qabiliyyətlərini nəzərə almaları vacibdir. Çünki gəncin seçdiyi ixtisas onun gələcək peşəsi və həyat tərzi ilə birbaşa bağlıdır.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, ailələrin öz keçmiş arzularını və yarımçıq qalmış planlarını övladlarının üzərinə yönəltməsi düzgün yanaşma deyil.

“Öz gəncliyinizdə çata bilmədiyiniz peşələrin yolunu uşaqlarınıza məcburi şəkildə seçdirməyin” yanaşması universitet seçimi prosesində əsas prinsiplərdən biri kimi göstərilir.

Universitet seçərkən hansı amillərə diqqət edilməlidir?

Mütəxəssislərin fikrincə, universitet seçimi zamanı bir neçə əsas meyar nəzərə alınmalıdır:

Akademik imkanlar – müəllim heyəti, tədris keyfiyyəti və elmi baza;
Beynəlxalq imkanlar – xaricdə təhsil, mübadilə proqramları və əməkdaşlıqlar;
Fiziki imkanlar – kampus, laboratoriyalar və tədris infrastrukturu;
Təqaüd və maliyyə imkanları – xüsusilə özəl universitetlərdə təqaüdlərin hansı şərtlərlə davam etdiyi;
Karyera və məzun dəstəyi – universitetin tələbələri iş həyatına hazırlamaq imkanları.

Ekspertlər tövsiyə edirlər ki, tələbələr və valideynlər universitetlərin yalnız reklamlarına deyil, real imkanlarına baxmalıdırlar.

Bunun üçün universitet kampuslarını ziyarət etmək, fakültə rəhbərləri və müəllimlərlə görüşmək, tələbələr üçün yaradılan imkanları yerində araşdırmaq mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Sosial media reklamlarına kor-koranə inanmaq olmaz

Mütəxəssislər universitet seçimində sosial media reklamlarının təsirindən ehtiyatlı olmağa çağırırlar.

Onların fikrincə, bəzi universitetlər marketinq imkanlarından istifadə edərək özlərini olduğundan daha üstün təqdim edə bilərlər. Buna görə də seçim zamanı rəsmi məlumatlar, tədris imkanları, məzunların nəticələri və real göstəricilər araşdırılmalıdır.

Xüsusilə tibb, mühəndislik və digər praktik sahələrdə laboratoriyalar, klinik imkanlar və təcrübə proqramları kimi amillər əsas meyar olmalıdır.

“Valideynlərin arzusu deyil, gəncin gələcəyi əsasdır”

Ekspertlər bildirirlər ki, bəzi ailələr övladlarının seçimində öz şəxsi təcrübələrini və arzularını əsas götürürlər.

Məsələn, valideynin vaxtilə istədiyi ixtisası övladına seçdirməsi, müəyyən peşənin gəlirli olduğunu düşünərək istiqamət verməsi və ya tanışlıq imkanlarına güvənməsi gəncin real maraqları ilə üst-üstə düşməyə bilər.

Bu səbəbdən seçim zamanı əsas sual belə olmalıdır:

“Gəncin marağı, bacarığı və qabiliyyəti seçilən ixtisasla uyğun gəlirmi?”

Peşəkar dəstək seçim prosesini asanlaşdıra bilər

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, universitet və ixtisas seçimi peşəkar yanaşma tələb edən prosesdir.

Bu mərhələdə universitetlərin təqdim etdiyi məsləhət xidmətlərindən, karyera mərkəzlərindən, məktəblərin psixoloji məsləhətçilərindən və peşəkar seçim mütəxəssislərindən yararlanmaq mümkündür.

Ekspertlərin fikrincə, düzgün seçim yalnız 4 illik universitet dövrünü deyil, gəncin gələcək onilliklərini müəyyənləşdirir.