BAKI,AzerVoice
1986-cı il noyabrın 21-də ABŞ Milli Təhlükəsizlik Şurasının əməkdaşı Oliver North və onun katibəsi Favn Hall, İrana silah satışı və əldə edilən gəlirin Nikaraquadakı “Kontra” üsyançılarına yönəldilməsi ilə bağlı qanunsuz fəaliyyətlərini ört-basdır etmək üçün sənədləri məhv etməyə başladılar.
25 noyabrda North vəzifəsindən azad edildi, amma Favn Hall sənədləri paltarının və çəkməsinin içində gizlədərək ona çatdırmağa davam edirdi. Tezliklə “İran-Kontra” qalmaqalı kimi tanınan bu hadisə Ronald Reyqan administrasiyası üçün həm nüfuz itkisi, həm də hüquqi böhrana çevrildi.
Hadisədən altı il əvvəl Amerika Birləşmiş Ştatları ilə İran arasında gərginlik ən yüksək həddə çatmışdı: İran, Tehrandakı ABŞ səfirliyindəki diplomatları girov götürmüşdü və Reyqan dəfələrlə “ABŞ terrorçularla danışıqlar aparmayacaq” bəyanatını vermişdi. Lakin milli təhlükəsizlik rəsmilərinin İrana gizli silah satdığı aşkarlananda, bu, ictimaiyyət qarşısında böyük bir skandal yaratdı.
Sonradan məlum oldu ki, silah satışı ilə əldə edilən gəlir Konqres tərəfindən "Boland düzəlişi" ilə qadağan edilmiş Kontra üsyançılarına göndərilib. Sandinistalar Nikaraquadakı legitim hakimiyyət idilər, lakin Reyqan administrasiyası onları devirmək üçün anti-kommunist Kontraları dəstəkləyirdi.
Televiziya ilə yayımlanan Iran-Kontra dinləmələri zamanı Oliver North bütün administrasiyanın bu qanunsuz sxemdən xəbərdar olduğunu iddia etdi. O, Konqresi aldatdığını etiraf etdi və sənədlərin məhv edilməsi, ədalətin əngəllənməsi və evinin təhlükəsizliyi üçün qanunsuz avadanlıq alması ittihamları ilə məhkum edildi. Cəza olaraq ona cəmi cərimə, şərti azadlıq və ictimai iş verildi.
Bir il sonra, 1990-cı ilin iyulunda, apellyasiya məhkəməsi 2-1 səs nisbəti ilə Northun hökmünü ləğv etdi. Buna səbəb, istifadə olunan bəzi sübutların Konqresin özünün dinləmələr zamanı verdiyi toxunulmaz ifadələr əsasında ola biləcəyi ehtimalı idi. Prezident Reyqan və vitse-prezident Corc Buş hadisə barədə məlumatları olmadığını iddia etdilər.
