BAKI,VOA
13 aprel 1873-cü ildə Luiziana ştatının Kolfaks qəsəbəsində ağ dərili irqçilərdən ibarət silahlı qrup, əsasən qaradərililərdən ibarət milis dəstəsi tərəfindən qorunan məhkəmə binasına hücum etdi. Milis dəstəsinin təslim olmasına baxmayaraq, ağ dərili irqçilərin gün boyu davam edən terror kampaniyası nəticəsində qanlı bir qırğın baş verdi; bu hadisə tarixə Kolfaks qırğını kimi düşdü.
Tarixi zəmin: Yenidənqurma və müqavimət
ABŞ-də Vətəndaş müharibəsindən sonrakı illərdə Cənubda bir çox azad edilmiş qul və irqi bərabərlik tərəfdarı olan ağ dərili namizəd müxtəlif vəzifələrə seçildi. Bu irəliləyiş, Vətəndaş müharibəsindəki məğlubiyyətdən acıqlanan və ağ dərili üstünlüyünü yenidən qanuniləşdirməyə can atan digər ağ dərili cənublular arasında dərin narazılıq doğurdu. Yenidənqurma (Reconstruction) kimi tanınan bu dövrdə, bölgədə asayişi təmin etmək və seçkiləri qorumaq üçün Cənubda federal qoşunlar yerləşdirilmişdi. 1870 və 1871-ci illərin "İcra Qanunları" (Enforcement Acts) insanların seçkiləri pozmaq məqsədilə toplaşmasını qadağan edir və federal hökumətə afroamerikalıları və onların yeni qazanılmış konstitusiya hüquqlarını müdafiə etmək üçün qoşunlardan istifadə etmək səlahiyyəti verirdi.
1872-ci il seçkiləri və Kolfaksda qarşıdurma
1872-ci ildə Luiziana qubernatorluğu uğrunda keçirilən seçkilər hər iki tərəfin qələbə iddiası ilə nəticələndi. Seqreqasiya tərəfdarları ilə Yenidənqurma tərəfdarları həm hüquqi müstəvidə, həm də fiziki döyüşlərdə qarşı-qarşıya gəldi; hər iki tərəf müxtəlif hökumət binalarını ələ keçirmək üçün silahlı adamlar göndərdi. 1873-cü ilin martında Yenidənqurma tərəfdarı olan qüvvələr Qrant kilsə dairəsinin Kolfaksdakı məhkəmə binasını tutdular. İşğal bir neçə həftə davam etdi, nəhayət, 13 aprel Pasxa bazarında 300-ə yaxın ağ dərili məhkəmə binasına doğru yürüş etdi. İki tərəf arasında atışma başladı, lakin ağ dərili irqçilər binaya tərəf top tuşladıqdan sonra binanın 60-a yaxın müdafiəçisi təslim oldu. Bu döyüş yalnız gün boyu davam edəcək qan tökülməsinin başlanğıcı idi.
Qırğın və ədalətin iflası
Məlumata görə, öz liderlərinin təsadüfən öz adamlarından biri tərəfindən vurulmasına cavab olaraq, ağ dərili irqçi qüvvələr milis dəstəsinin əsir götürülmüş və yaralı üzvlərini edam etməyə başladılar. Daha sonra onlar qəsəbəyə yayılaraq Kolfaksın qaradərili sakinlərini fərq qoymadan qətlə yetirdilər. Aprelin 14-də Luiziana ştatının milis qüvvələri gəlib çatanda təxminən 150 nəfər öldürülmüşdü — bir çox cəsədlərin gizlədilməsi dəqiq sayın müəyyənləşdirilməsini çətinləşdirirdi. Ölənlərin demək olar ki, hamısı afroamerikalılar idi, ağ dərililərdən isə cəmi üç nəfər ölmüşdü. Ştat rəhbərliyi heç bir həbs həyata keçirmədi, lakin bir neçə gün sonra federal qoşunlar gələrək qırğınla əlaqəli 97 ağ dərili kişini həbs etdi. Onlardan bir neçəsi "İcra Qanunları"na əsasən məhkum edilsə də, Ali Məhkəmə bu qanunları konstitusiyaya zidd elan etdikdən sonra sərbəst buraxıldılar.
Kolfaks qırğını Yenidənqurma dövrünün ən ölümcül irqi zorakılıq hadisəsi hesab olunur, lakin bu, yeganə belə hadisə deyildi. Yenidənqurma işinə mane olmaq üçün zorakılıqdan istifadə etməyə hazır olan güclü seqreqasiya tərəfdarı qüvvələrlə qarşılaşan Cənubda irqi bərabərliyin təmin edilməsi layihəsi 1870-ci illərin sonunda iflas etdi və 1880-ci ilə qədər tamamilə tərk edildi. Bu da öz növbəsində Cim Krou (Jim Crow) dövrünə yol açdı.
