BAKI,VOA
1984-cü ilin mayında Sovet İttifaqı dünya idman tarixinin ən səs-küylü siyasi qərarlarından birini qəbul edərək 1984 Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak etməyəcəyini açıqladı. Rəsmi Moskva qərarını təhlükəsizlik səbəbləri ilə izah etsə də, beynəlxalq ictimaiyyət bunu Amerika Birləşmiş Ştatlarının 1980-ci ildə Moskva Olimpiadasını boykot etməsinə verilən siyasi cavab kimi qiymətləndirdi.
SSRİ rəhbərliyi Los-Ancelesdə sovet idmançılarının təhlükəsizliyinin təmin olunmayacağını, anti-sovet əhval-ruhiyyəsinin gücləndiyini və etiraz aksiyalarının baş verə biləcəyini iddia etmişdi.
Sovet hökumətinin yaydığı bəyanatda bildirilirdi ki, ABŞ administrasiyası Olimpiya Oyunlarından siyasi məqsədlər üçün istifadə etməyə çalışır və ölkədə anti-sovet isteriyası qızışdırılır. Moskva həmçinin amerikalı rəsmilərin mümkün təxribat və etirazların qarşısını almaqda maraqlı olmayacağına dair şübhələrini ifadə etmişdi.
Həmin dövrdə ABŞ prezidenti Ronald Reyqan administrasiyası isə SSRİ-nin qərarını “heç bir real əsaslandırması olmayan açıq siyasi addım” adlandırmışdı.
1984-cü il boykotu əslində Soyuq Müharibə dövründə idmanın geosiyasi mübarizə alətinə çevrilməsinin ən məşhur nümunələrindən biri hesab olunur.
Bundan dörd il əvvəl ABŞ və bir sıra Qərb ölkələri 1980 Yay Olimpiya Oyunlarını boykot etmişdi. Vaşinqton həmin qərarı SSRİ-nin 1979-cu ildə Əfqanıstana hərbi müdaxiləsi ilə əsaslandırmışdı.
1984-cü ildə isə Moskva faktiki olaraq eyni üsulla cavab verdi və idman arenasında siyasi balansı dəyişməyə çalışdı.
SSRİ-nin qərarından sonra daha 13 kommunist ölkəsi də Los-Anceles Olimpiadasında iştirakdan imtina etdi. Boykota qoşulan dövlətlər arasında xüsusilə Şərqi Almaniyanın olmaması yarışların nəticələrinə ciddi təsir göstərdi.
SSRİ və Şərq blokunun yoxluğu 1984 Olimpiadasının idman nəticələrinə birbaşa təsir etdi.
Sovet və Şərqi Almaniya idmançıları həmin dövrdə bir çox idman növündə dominant qüvvə hesab olunurdu. Onların yarışlarda iştirak etməməsi ABŞ komandasına böyük üstünlük yaratdı.
Nəticədə ABŞ idmançıları Olimpiya tarixində rekord nəticə göstərərək 83 qızıl medal qazandı. Bu göstərici həmin dövrdə ABŞ üçün tarixi uğur hesab olunurdu.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, SSRİ və müttəfiqlərinin iştirakı halında medal sıralaması tamamilə fərqli ola bilərdi.
1980 və 1984-cü illərdə baş verən qarşılıqlı boykotlar Olimpiya ruhuna ciddi zərbə vurmuşdu.
Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi idmanın siyasətdən uzaq qalmalı olduğunu vurğulasa da, Soyuq Müharibə dövründə Olimpiya Oyunları supergüclərin nüfuz mübarizəsinin mühüm hissəsinə çevrilmişdi.
SSRİ və ABŞ arasında ideoloji qarşıdurma diplomatik münasibətlərə, hərbi siyasətə, iqtisadi rəqabətə, mədəniyyət və idman sahəsinə qədər yayılmışdı.
Los-Anceles boykotu isə bu qarşıdurmanın ən simvolik hadisələrindən biri kimi tarixə düşdü.
Analitiklər hesab edir ki, SSRİ-nin boykot qərarı qlobal diplomatik vəziyyəti ciddi şəkildə dəyişmədi. Lakin bu addım beynəlxalq idman mühitində böyük rezonans doğurdu və milyonlarla tamaşaçının izlədiyi Olimpiya Oyunlarının siyasi mübarizə meydanına çevrildiyini açıq şəkildə göstərdi.
1984-cü il hadisələri sonrakı dövrdə beynəlxalq idman təşkilatlarının siyasətdən uzaq qalmaq istiqamətində daha sərt mexanizmlər yaratmasına təkan verdi.
