BAKI,VOA Orxan Qədirzadə
Henry Ford 1896-cı il 4 iyun tarixində, səhər saat təxminən 04:00 radələrində ABŞ-ın Detroit şəhərində, Bagley prospektində yerləşən evinin arxasındakı tövlədə özünün ilk avtomobil layihəsini – “Kvadrisikl”i ilk dəfə sınaqdan keçirib. Bu hadisə sonradan avtomobil sənayesinin inkişafında mühüm mərhələ kimi qiymətləndirilib.
Ford həmin dövrdə Edison İşıqlandırma Şirkətinin əsas zavodunda baş mühəndis vəzifəsində çalışırdı. Şirkətin Detroit şəhərində fasiləsiz elektrik təminatını idarə edən Ford, iş qrafikinin çevikliyindən istifadə edərək boş vaxtlarında öz şəxsi layihəsi üzərində işləyirdi. Onun məqsədi at arabasını əvəz edəcək, benzin mühərriki ilə işləyən “atsız araba” yaratmaq idi.
Fordun benzin mühərrikinə marağı 1895-ci ilin noyabrında “American Machinist” jurnalında bu mövzuda məqalə oxumasından sonra yaranmışdı. Növbəti ilin mart ayında Detroitli mühəndislərdən Çarlz Kinq tərəfindən hazırlanmış, ağacdan düzəldilmiş və dörd silindrli mühərriklə işləyən, saatda təxminən 5 mil sürət yığa bilən əl istehsalı bir avtomobilin sınaq gəzintisi Fordun marağını daha da artırmışdı.
Ford layihəni təkbaşına deyil, dostlarının və köməkçilərinin dəstəyi ilə həyata keçirirdi. Onlardan biri də Çarlz Kinq idi. Bir neçə ay davam edən iş və çoxsaylı uğursuz cəhdlərdən sonra Ford öz avtomobilini sınaq üçün hazır vəziyyətə gətirdi.
“Kvadrisikl” təxminən 500 funt (təxminən 227 kiloqram) ağırlığında idi. Quruluşu yüngül metal çərçivədən ibarət idi və dörd velosiped təkəri üzərində dayanırdı. O, iki silindrli, 4 at gücünə malik benzin mühərriki ilə işləyirdi. Avtomobilin iki hərəkət sürəti vardı, geri hərəkət sistemi yox idi, əyləc sistemi mövcud deyildi və sükan sistemi olduqca sadə idi. Siqnal funksiyası isə qapı zəngi düyməsi vasitəsilə yerinə yetirilirdi.
Sınaq zamanı Ford və onun baş köməkçisi Ceyms Bişop avtomobili tövlədən çıxarmağa çalışdıqda, “Kvadrisikl”in qapıdan keçməyəcək qədər geniş olduğu məlum olub. Problemi həll etmək üçün Ford tövlənin kərpic divarının bir hissəsini baltayla dağıdaraq çıxış yolu açıb.
Daha sonra Ceyms Bişop velosipedlə qabaqda gedərək yoldakı at arabalarını və piyadaları xəbərdar edib. Ford isə 500 funtluq avtomobili Detroitin Grand River prospekti boyunca idarə edərək üç əsas küçəni dövrə vurub.
Avtomobil saatda təxminən 20 mil (təxminən 32 km/saat) sürətə çata bilirdi və dövrün at arabalarını asanlıqla geridə qoyurdu. Sınaq zamanı yalnız bir dəfə – Washington Boulevard üzərində yay ilə bağlı nasazlıq səbəbilə – qısa dayanma baş verib. Ümumilikdə isə sınaq uğurlu sayılıb və Fordun gələcək avtomobil imperiyasına gedən yolunun başlanğıcı kimi qəbul edilib.
