BAKI, AzerVoice, Fərid Mikayılov
Alimlərin proqnozlarına görə, iqlim dəyişikliyi yaxın onilliklərdə su ehtiyatlarının miqdarına, keyfiyyətinə və idarə olunmasına dərin təsir göstərəcək. Xüsusilə su qıtlığı kənd təsərrüfatı, enerji və şəhər təsərrüfatı üçün ən böyük risklərdən biri kimi qiymətləndirilir.
İqlim modelləri gələcək 100 ildə orta illik temperaturun 2–3 dərəcə artacağını, bəzi şimal bölgələrdə isə bu artımın daha yüksək ola biləcəyini göstərir. Yağıntıların ümumilikdə artacağı gözlənsə də, bu artım güclənmiş buxarlanma ilə kompensasiya olunacaq. Xüsusilə yay aylarında yağışların azalacağı və quraqlıqların artacağı bildirilir.
Artan buxarlanma torpaq rütubətini azaldacaq, kənd təsərrüfatı üçün quraqlıq riskini artıracaq. Uzunmüddətli quraqlıqlar artıq milyardlarla dollarlıq kənd təsərrüfatı və bələdiyyə zərərlərinə səbəb olub. Suyun dəyərli istifadələrə yönləndirilməsi – bəzi məhsullardan imtina edərək daha yüksək gəlir gətirən məhsullara üstünlük verilməsi – qaçılmaz görünür.
Artan temperaturla birlikdə yağıntının daha çox yağış formasında düşəcəyi, qar örtüyünün isə daha gec formalaşacağı və tez əriməsi proqnozlaşdırılır. Bu, su axınlarının vaxtını dəyişdirəcək, yay aylarında su qıtlığını artıracaq. Hidroenerji istehsalı, kənd təsərrüfatı suvarması və şəhər su təchizatı bu dəyişiklikdən ciddi təsirlənəcək.
Yağıntıların intensivliyi artdıqca eroziya və kimyəvi maddələrin çaylara qarışması ilə suyun keyfiyyəti zəifləyəcək. Eyni zamanda, azalan su ehtiyatlarında çirkləndiricilərin konsentrasiyası artacaq. Çay və göllərdə temperaturun yüksəlməsi həll olmuş oksigen səviyyəsini aşağı salacaq, balıqçılıq və ekosistemlər üçün əlavə problemlər yaradacaq.
XXI əsrin sonuna qədər dəniz səviyyəsinin 19–58 sm artacağı proqnozlaşdırılır. Bu, sahil bölgələrində duzlu suyun yeraltı sulara qarışmasına və içməli suyun keyfiyyətinin zəifləməsinə səbəb ola bilər.
Lakin iqlim proqnozlarının qeyri-müəyyənliyi səbəbindən optimal hazırlıq çətinləşir. Alimlər uzunmüddətli hava və iqlim proqnozlarının dəqiqləşdirilməsinin iqtisadi itkiləri azaltmaq üçün mühüm olduğunu vurğulayırlar.
