BAKI, AzerVoice, Orxan Qədirzadə

ABŞ-ın Misirə AH-64E Apache Guardian hücum helikopterləri transfer etməsi ilə bağlı məlumatlar İsrail mediasında Qahirənin genişlənən hərbi imkanları barədə suallar doğurub. Hərbi ekspertlər bildirirlər ki, Misir tərəfi hələ bu barədə rəsmi açıqlama verməsə də, sözügedən müqavilə Qahirə–Vaşinqton müdafiə əməkdaşlığını möhkəmləndirəcək və regionda güc balansının qorunmasına xidmət edəcək.

AzerVoice xəbər verir ki, İsrailin “Natziv Net” platforması cümə günü ABŞ-ın Misir ordusuna on ədəd AH-64E Apache Guardian helikopterinin verilməsindən narahat olduqlarını açıqlayıb. Misir tərəfi xəbərə münasibət bildirməyib. ABŞ Müdafiə Nazirliyi isə noyabrın 25-də yaydığı məlumatda “Boeing” şirkəti ilə Misir, Küveyt və Polşa üçün AH-64E helikopterlərinin istehsalına dair 4,7 milyard dollarlıq müqavilə imzalandığını, çatdırılmaların 2032-ci ilin mayında tamamlanacağını qeyd edib.

İsrail mənbələri Misirin maliyyə çətinliklərini nəzərə alaraq helikopterlərin ABŞ hərbi yardım paketindən qarşılanacağını və ya Qahirənin Rusiya və Çin istehsalçılarına yönəlməsinin qarşısını almaq üçün qrant kimi verilə biləcəyini iddia edib. Platforma həmçinin 2018-ci ildə bağlanmış, lakin maliyyə səbəbindən icra olunmayan əvvəlki sifarişin yenidən aktivləşdirilə biləcəyini bildirib.

Müqavilə tam icra edildikdən sonra Misirin hücum helikopterinin 100-ə çatacağı qeyd olunur: hazırda ölkənin inventarında 54 ABŞ istehsalı “Apache”, 46 Rusiya istehsalı Ka-52 helikopteri mövcuddur. Boeing şirkəti 1984-cü ildən bəri dünya üzrə 2 700-dən çox “Apache” təhvil verdiyini bildirir və Misiri əsas müştərilər sırasında göstərir.

Ekspertlərə görə, sözügedən alış Misir Silahlı Qüvvələrinin ümumi modernizasiya strategiyasının tərkib hissəsidir. Hərbi ekspert, briqada generalı Samir Rağib bildirir ki, Qahirə silahlı qüvvələrinin imkanlarını tüfəngdən aviadaşıyıcılara qədər geniş miqyasda yeniləyir və “Apache” platforması bu prosesin əsas elementlərindən biridir. Digər ekspert, general-mayor Adel əl-Omda isə ABŞ-ın Misiri regionda strateji sabitliyin mühüm dayağı hesab etdiyini və müqavilənin müdafiə əməkdaşlığını daha da gücləndirdiyini vurğulayıb.

İsrail mediası Misirin Qərb və Şərq mənşəli silah sistemləri arasında balans yaratmasını “narahatedici tendensiya” kimi qiymətləndirir. Platforma AH-64E Apache Guardian helikopterinin yüksək dəqiqliklə zirehli və istehkam hədəflərini vurmaq, maneələr arxasında əməliyyat aparmaq, istənilən hava şəraitində səmərəli fəaliyyət göstərmək qabiliyyətlərini xüsusi qeyd edir.

Qahirə–Təl-Əviv münasibətləri 1979-cu il sülh sazişindən bəri ən gərgin mərhələsini yaşayır. Gərginlik 2023-cü ilin oktyabrında Qəzzada müharibənin başlamasından sonra dərinləşib, may ayında İsrailin Fələstin sərhədindəki Rəfah keçidinə nəzarəti ələ keçirməsi vəziyyəti daha da kəskinləşdirib. İsrail rəsmiləri dəfələrlə Misirin silahlanmasına dair narahatlıq ifadə edib. Misir isə öz ordusunun gücünün “müdafiə xarakteri” daşıdığını və milli təhlükəsizliyi qorumağı hədəflədiyini vurğulayır.

Rağib bildirib ki, Apache müqaviləsi Misirin zərbə imkanlarını genişləndirir və müxtəlif mənşəli silah arsenalını daha da gücləndirir. Əl-Omda isə Misirin hərbi hazırlığını potensial risklərə qarşı artırmaqla yanaşı, regional sabitliyə dəstək verdiyini və İsrail tərəfinin narahatlıqlarının “təkrarlanan və tanış mövqe” olduğunu qeyd edib.