BAKI,VOA Orxan Qədirzadə
ABŞ prezidenti Donald Tramp İranla bağlı sərt bəyanatla çıxış edərək Tehranın dərhal təslim olmalı olduğunu bildirib və bu açıqlama Yaxın Şərqdə gərginliyi daha da artırıb.
VOA xəbər verir ki, Tramp eyni zamanda İranla danışıqların davam etdiyini, lakin prosesin artıq birbaşa deyil, telefon vasitəsilə aparıldığını qeyd edib. ABŞ nümayəndə heyətinin Pakistana planlaşdırılan səfərinin ləğv edilməsi isə diplomatik prosesdə qeyri-müəyyənliyin artdığını göstərir.
Bu fonunda Rusiya prezidenti Vladimir Putin ilə Donald Tramp arasında baş tutan telefon danışığı xüsusi diqqət çəkib. 90 dəqiqədən artıq davam edən görüşdə əsas müzakirə mövzusu İran ətrafında yaranmış hərbi-siyasi vəziyyət və Körfəz regionundakı risklər olub.
Moskva tərəfindən verilən açıqlamada bildirilir ki, Putin Trampın İranla atəşkəsi uzatmaq qərarını müsbət qiymətləndirib və bunu danışıqlar üçün imkan yaradan addım kimi dəyərləndirib. Bununla yanaşı, Kreml mümkün yeni hərbi eskalasiyanın həm region, həm də qlobal təhlükəsizlik üçün ciddi nəticələr doğura biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.
Rusiya tərəfi eyni zamanda diplomatik həll yollarına sadiq olduğunu vurğulayaraq Yaxın Şərqdə münaqişənin genişlənməsinin qarşısını almağa çalışdığını bildirib. Bu mövqe Moskvanın regionda balans siyasətini qorumağa çalışdığını göstərir.
Telefon danışığında Ukrayna müharibəsi də müzakirə olunub. Rusiya tərəfi cəbhədə strateji təşəbbüsün öz əlində olduğunu iddia edib və 9 May – Qələbə Günü münasibətilə müvəqqəti atəşkəs elan etməyə hazır olduğunu bildirib. Tramp isə bu təşəbbüsü dəstəkləyərək onun simvolik əhəmiyyətini vurğulayıb.
Hazırda ABŞ, İran və İsrail arasında 40 gündən artıq davam edən qarşıdurmadan sonra əldə olunmuş atəşkəs qüvvədədir. Lakin danışıqların ləngiməsi və tərəflərin sərt bəyanatları bu atəşkəsin davamlılığına dair suallar yaradır.
Ümumilikdə, Trampın “təslim olun” çağırışı və paralel olaraq Rusiya ilə aparılan danışıqlar göstərir ki, münaqişə yalnız hərbi deyil, həm də böyük güclər arasında diplomatik rəqabət müstəvisində davam edir. Mövcud vəziyyət isə Yaxın Şərqdə yeni eskalasiya risklərinin hələ də yüksək olaraq qaldığını təsdiqləyir.
