BAKI,VOA Orxan Qədirzadə
Livan parlamentinin sədri Nəbi Berri Livan ilə İsrail arasında imzalanmış çərçivə sazişindən sonra ölkədə yaranan daxili gərginlik fonunda vətəndaşları təmkinli olmağa və ölkənin qarşıdurmaya sürüklənməsinə imkan verməməyə çağırıb.
Nəbi Berri şənbə günü verdiyi açıqlamada Livanın bütün bölgələrində yaşayan insanlara müraciət edərək ölkənin fitnə təhlükəsi ilə üz-üzə olduğunu bildirib. O, vətəndaşları daxili qarşıdurmalara qoşulmamağa, ehtiyatlı davranmağa və soyuqqanlılığı qorumağa səsləyib.
Parlament sədrinin sözlərinə görə, insanlar belə həssas dövrdə qarşıdurmanın tərəfinə çevrilməməli, ölkənin sabitliyini pozacaq addımlardan uzaq durmalıdırlar.
Berrinin bu çağırışı Livan ilə İsrail arasında ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə əldə olunmuş çərçivə sazişi ətrafında ölkə daxilində fikir ayrılıqlarının kəskinləşdiyi bir vaxta təsadüf edir. Sazişin daxili siyasi qarşıdurmanı daha da dərinləşdirə biləcəyi barədə xəbərdarlıqlar səsləndirilir.
Vaşinqtonda keçirilən danışıqların beşinci raundunun yekununda Beyrut və Təl-Əviv nümayəndələri arasında çərçivə sazişi imzalanıb. Danışıqlar əsasən İsrail ordusunun işğal altında saxladığı Livan ərazilərindən çıxarılması və həmin ərazilərdə Livan ordusunun yerləşdirilməsi mexanizmlərinə həsr olunub.
14 maddədən ibarət sazişə əsasən, İsrail ordusunun mərhələli şəkildə geri çəkildiyi Cənubi Livandakı sınaq bölgələrində təhlükəsizlik məsuliyyəti tədricən tam şəkildə Livan Silahlı Qüvvələrinə veriləcək. Livan ordusu həmin ərazilərdə təhlükəsizliyin təmin olunmasına cavabdeh olacaq.
Livan Prezidenti Cozef Aun sazişin imzalanmasından sonra yaydığı bəyanatda bildirib ki, bu razılaşma ölkənin bütün əraziləri üzərində suverenliyinin tam şəkildə bərpa olunmasına aparan yolun ilk addımı hesab edilə bilər.
Bununla yanaşı, saziş ölkə daxilində ciddi etirazlarla da qarşılanıb. Hizbullah hərəkatını parlamentdə təmsil edən Həsən Fəzlullah jurnalistlərə açıqlamasında razılaşmanı İsrail üçün hədiyyə adlandırıb. O bildirib ki, Hizbullah bu sənədə qəti şəkildə qarşıdır və təşkilat silahlı müqavimət strategiyasından imtina etmək niyyətində deyil.
İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu isə videomüraciətində bildirib ki, Hizbullah silahsızlaşdırılmayana və İsrailə qarşı təhlükə tam aradan qalxmayana qədər İsrail təhlükəsizlik zolağından geri çəkilməyəcək.
Netanyahunun sözlərinə görə, əldə olunmuş razılaşma İsrail ordusunun tövsiyəsi əsasında Livan ordusunun müəyyən bölgələrdə yerləşdirilməsinə imkan yaradır və sazişin icrasına ilkin mərhələdə iki sınaq bölgəsində başlanılacaq.
Məlumata görə, 2026-cı il martın 2-dən etibarən İsrailin Livana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlar nəticəsində Livan Səhiyyə Nazirliyinin məlumatına əsasən, 4 min 230 nəfər həlak olub, 12 min 179 nəfər müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri alıb. Döyüşlər səbəbindən bir milyondan çox insan daimi yaşayış yerlərini tərk etmək məcburiyyətində qalıb.
Hazırda İsrail Livanın cənubunda yerləşən bir sıra ərazilərə nəzarəti davam etdirir. Bu ərazilərin bir hissəsi onilliklərdir işğal altında saxlanılır, digər hissəsinə isə 2023–2024-cü illərdə baş vermiş müharibə zamanı daxil olunub. Son hərbi əməliyyatlar zamanı İsrail qüvvələri Livan ərazisində 10 kilometrdən artıq irəliləyərək 2000-ci ildə Cənubi Livandan geri çəkilməsindən sonra ən dərin hərbi irəliləyişini həyata keçirib.
