BAKI, AzerVoice, Nərmin Ağayeva
Alimlər NASA-nın InSight zondunun seysmik məlumatları əsasında Marsın mantiyasında 4,5 milyard il əvvələ aid nəhəng qaya parçaları aşkar ediblər.
AzerVoice xəbər verir ki, İngiltərənin Imperial College London-dan Dr. Constantinos Charalambousun rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu Marsda baş vermiş səkkiz böyük zəlzələ və meteor zərbələrinin məlumatlarını təhlil edərək planetin daxili quruluşunu yenidən qurub. Seysmik dalğaların yayılma sxemləri Marsın mantiyasında diametri 4 kilometrə qədər olan nəhəng qaya bloklarının mövcudluğunu ortaya çıxarıb. Bu fraqmentlərin planetin yaranmasının ilkin mərhələlərində baş vermiş kosmik toqquşmaların qalıqları olduğu ehtimal edilir.
Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, Günəş sisteminin ilk 100 milyon ilində Mars və Yer kimi daxili planetlər intensiv meteorit bombardmanına məruz qalıb. Bu toqquşmalar Marsın gənc qabığını parçalayaraq nəhəng maqma okeanlarının əmələ gəlməsinə səbəb olub. Soyuduqdan sonra bu okeanlar kristallaşaraq müxtəlif tərkibli qaya parçalarını mantiyada “sıxışdırıb”. Yerdə tektonik plitələrin hərəkəti bu cür qədim strukturları məhv etsə də, Marsın sabit, tək qabığı bu izləri “zaman kapsulu” kimi qoruyub saxlayıb.
Bu kəşf planetin geoloji tarixinə və təkamülünə dair yeni fikirlər təqdim edir. Marsdakı bu qədim heterojenliklər təkcə Qırmızı Planetin keçmişini deyil, həm də Venera və Merkuri kimi digər planetlərin daxili quruluşunu anlamaq üçün mühüm ipucları verir. Tədqiqatın nəticələri “Science” jurnalında dərc olunub.
Qeyd edək ki, NASA-nın InSight missiyası 2018-ci ildə Marsa eniş edərək planetin seysmik fəaliyyətini öyrənməyə başlayıb. Bu missiya Marsın daxili quruluşunu dərk etmək və Günəş sistemindəki planetlərin təkamülünü anlamaq üçün əhəmiyyətli məlumatlar təqdim edir.
