Türklərin İslamı qəbul etmə tarixi: Talas döyüşü və "qılınc müsəlmanı" mifinin cəfəngiyyatı
Türklər kökləri qədimlərə dayanan, fərqli zamanlarda çoxsaylı dövlətlər quran böyük bir xalqdır. Müasir İraq ərazisində yaşamış Şumer tayfalarının tarixini araşdıran tədqiqatçılar nəhayət Şumer tayfalarının türkmənşəli olduğunu etiraf etmişdilər. Zikkuratlar,müxtəlif mədəniyyət abidələri, şəhər dövlətlər daş kitabələr, Gilqameş dastanı kimi mədəniyyət nümunələri türklərin necə bir mədəniyyətə malik olduqlarını göstərir. Şəhər mədəniyyəti kimi oturaq həyat tərzi ilə yanaşı Bozqır deyə adlandırılan Mərkəzi Asiyadaki köçəri həyat tərzi də türk tarixinin bir parçasıdır.
İskəndəriyyədən Cündişapura: Səlibçilərin məhv etdiyi, müsəlmanların qoruduğu elm
Müsəlman cəmiyyəti böyüdükcə bilik əldə etmə yolları da genişləndi. Elmi inkişaf və tərəqqi ən yüksək zirvəsinə Abbasilər dövlətində, xüsusilə də Harun ər-Rəşid ilə oğlu və xələfi Məmunun dövründə çatdı. Bu iki xəlifə İslam mədəniyyətinin inkişafına çox böyük töhfə vermişdir. Bu dövrdə müsəlmanlar Quran haqqında və digər dini mövzularda əsərlər yazmağa başladılar. İbn İshaqın yazdığı Həzrət Məhəmmədin bioqrafiyası (daha sonra İbn Hişam tərəfindən yenidən yazılmışdır) İslam dünyasında ən qədim tarix əsəri sayılır. Ondan sonra İbn Əbdülhəkəmin Misirin və qərbdəki bölgələrin fəthindən bəhs edən "Fütuh" əsəri gəlir.
Öldürülərək cəsədi Dəcləyə atılan Abbasilər dövlətinin qurucusu və tarixin sirli qəhrəmanı Əbu Müslim Xorasani kimdir?
Ehtimal olunur ki, Əbu Müslim Xorasani hicri 100-cü (miladi 718-19) ildə İsfahan və ya Mərvdə doğulub. Onun mənşəyi və adı haqqında mənbələrdə fərqli məlumatlar verilir. Öz kəsdirdiyi sikkələrdə adı Abdurrahman b. Müslim şəklində keçsə də, bəzi mənbələrdə İbrahim b. Osman, Quderz və Büzürqmihrin nəvəsi İbrahim, Vendad Hürmüzün oğlu Behzadan olaraq da qeyd edilmişdir. Əbu Müslimin etnik mənşəyi dəqiq məlum deyil. Ərəb olmamaqla yanaşı, türk və ya fars əsilli olduğuna dair də qəti bir məlumat yoxdur. Uşaqlıq illərini Əməvi əleyhdarı siyasi və sosial fəaliyyətlərin mərkəzi olan Kufədə keçirdiyi anlaşılan Əbu Müslim, Əbu Duləf əl-İclinin babası İdris b. Maqilin himayəsində böyümüş, onun oğlu ilə birlikdə oxumuş və Quranı əzbərləmişdir.
Sasani İmperiyasından bu günə - Farsların ərəb mədəniyyətinə qarşı "Yumşaq Güc" mübarizəsi
"Bil ki, əksər firqələrin İslam dinindən çıxma səbəbi budur: Farslar geniş mülkə, bütün millətlər üzərində üstünlüyə və öz nəzərlərində böyük bir əzəmətə sahib idilər. Belə ki, onlar özlərini 'azadlar və ağalar' adlandırır, digər insanları isə özlərinə qul hesab edirdilər. Dövlətləri ərəblər tərəfindən devrildikdə və hakimiyyətləri əllərindən çıxdıqda - hansı ki, ərəblər farsların nəzərində millətlərin ən əhəmiyyətsizi idi - bu hadisə onlara çox ağır gəldi və müsibətləri qat-qat artdı. Müxtəlif vaxtlarda müharibə yolu ilə İslama hiylə qurmağa çalışdılar, lakin hər dəfə Allahu-Təala haqqı qalıb etdi. Sinbad, Aşnas ,əl-Muqəffə və başqaları bu işin başında duranlardan idi... Sonra gördülər ki, hiylə yolu ilə İslama zərbə vurmaq daha effektivdir. Beləliklə, onlardan bir qrupu zahirən İslamı qəbul etdi və Rəsulullahın (s.a.s) Əhli-beytinə məhəbbət nümayiş etdirərək, Əli bin Əbu Talibə edilən zülmü qabardaraq şiə tərəfdarlarını özlərinə çəkdilər. Daha sonra onları müxtəlif yollara sövq edərək doğru yoldan çıxardılar."
Tarixdə ilk tibbi diplom: Həkimlərin imtahan edilməsi ənənəsi necə yarandı?
Abbasilər dövründə tibb elmi yüksək səviyyədə inkişaf etmiş, rəsmi həkim imtahanları tətbiq olunmuş və “Firdövsül-Hikmə” kimi mühüm tibbi əsərlər yazılmışdır.
Əməvilərdən Osmanlıya: Abbasilərin Beş Əsrlik Hakimiyyət Yolu
Xilafəti beş əsr idarə etmiş qüreyşdən olan ərəb sülaləsidir. Onların soyu Məhəmməd peyğəmbərin əmisi Abbas ibn Əbdülmüt- təlibə qədər yüksəlir. Əməvilər xilafəti əllərinə keçirdikdən sonra, ilk vaxtlarda Abbasilər onlara qarşı müxalif olmamış, lakin sonralar Əməvilərə qarşı üsyana qoşul-muş, hətta bu üsyana başçılıq belə etmişdirlər. Abbasilərin hakimiyyətə gəlmə tarixi Abdullah ibn Zübeyrin zamanından başlamışdır.
Abbasilər dövründə İslam və Elmin Qızıl Çağı
Abbasi dövlətinin ən güclü dövründə, Bağdadın özünün intibahını yaşadığı bir zamanda xəlifə olmuşdu.
Yeni Əməvilər və Yeni Suriya
Tarixçilər arasında Əməvilər haqqında mövcud olan məlumatların əksəriyyətinin onların süqutundan sonra yazıldığı və onlara qarşı açıq düşmənçiliklə dolu olduğu barədə razılıq var.
Abbasilər xəlifələri qonaqlarını necə qəbul edirdilər?
Abbasilər xilafəti (750-1258), İslam tarixində mədəniyyətin, elmin və incəsənətin çiçəkləndiyi bir dövr olmuşdur. Bu dövrdə xəlifələrin məclisləri siyasi qərarların verildiyi, elmi müzakirələrin aparıldığı və yüksək ədəbi qaydalara riayət olunan mühüm mərkəzlər idi.
