Çin zodiak sisteminin elmi-astronomik və tarixi kökləri

Qlobal mədəniyyət tarixi və qədim sivilizasiyaların fəlsəfi təfəkkür sistemləri çərçivəsində Şərqi Asiyanın ən mühüm intellektual irslərindən biri hesab olunan Çin astrologiyası (Şərq təqvimi), sadəcə bəsit zaman ölçüsü olmaqla məhdudlaşmayıb, minilliklər boyu formalaşan dərin bir sosiomədəni və fəlsəfi ekosistemi özündə ehtiva edir. Qərb astrologiyasından fərqli olaraq, günəşin aylıq hərəkətlərinə deyil, ayın fazalarına və təxminən 12 illik Yupiter dövrünə əsaslanan bu qədim sistem, hər ilə bir heyvan rəmzinin təyin edilməsi və daxili kosmik elementlərin (ağac, od, torpaq, metal, su) qarşılıqlı təsiri ilə insan xarakterini, dövlətlərin taleyini və təbiət hadisələrini izah etməyə çalışır. Tarixi mənbələr və arxeoloji tapıntılar bu təqvimin köklərinin Han sülaləsi dövrünə və daha qədim bütpərəst inanclara uzandığını, "Böyük Yarış" kimi klassik mifoloji əfsanələrin isə cəmiyyətin daxili iyerarxiyasını və əxlaq normalarını formalaşdırdığını nümayiş etdirir. Bu fundamental araşdırma materialında Çin astrologiyasının yaranma tarixini, 12 heyvanın rəmzi mənalarını, fəlsəfi elementlərin riyazi kombinasiyalarını və bu ənənənin müasir qlobal dünyadakı mədəni statusunu tam təfərrüatı ilə və heç bir ixtisar etmədən təhlil edirik: