BAKI,VOA Analitik Təhlil Mərkəzi, Orxan Qədirzadə

Müasir iş dünyasında qərar qəbul etmə otaqlarında artıq "qarşıdakı fürsətlər nələrdir?" sualı deyil, "bizi qəfil vura biləcək risklər hansılardır?" sualı hakimdir. Bir zamanlar fürsətlər qapısı açan "qloballaşma" anlayışı, bu gün transmilli şirkətlərin "Axilles dabanı"na çevrilib. "Wall Street" və Silikon Vadisinin nəhəngləri artıq sadəcə texnoloji inkişafdan deyil, hərbi əməliyyat otaqlarını xatırladan bir gərginliklə siyasi xəritələrdəki dəyişikliklərdən danışırlar.

"Just in Time"dan "Just in Case"ə - Strateji paranoia

Şirkətlərin hazırkı vəziyyətini "Strateji Paranoia" kimi xarakterizə etmək olar. Bu, ifrat dərəcədə sayıqlıq vəziyyətidir ki, burada icraçı direktorların rolu sadəcə vizyon müəyyən etməkdən çıxıb, həm də geosiyasi analitik olmağa doğru dəyişib.

Əsas strateji keçidlər aşağıdakılardır:

Xərcləri minimuma endirən "vaxtında istehsal" (Just in Time) modelini, sağ qalmağı hədəfləyən "Hər ehtimala qarşı" (Just in Case) modeli əvəzləyir.

De-Risking (Risklərin azaldılması) - Şirkətlər gərginlik zonalarındakı fəaliyyətlərini yenidən qiymətləndirir və daha baha başa gəlsə də, daha təhlükəsiz investisiya sığınacaqları axtarırlar.

Artıq qərarlar təcrübəyə deyil, anlıq məlumata və qabaqcıl analiz sistemlərinə əsaslanır.

Təchizat Zənciri - Əsl sınaq meydanı

Müharibələr və dəniz yollarının bağlanması təchizat zəncirlərini şirkətlərin ən zəif nöqtəsinə çevirib. Bu təzyiq altında şirkətlər tək mənbədən asılılıqdan imtina edərək çoxşaxəli mənbə şəbəkəsi qururlar.

Apple nümunəsi - Geosiyasi fırtınada manevr

Nəhəng şirkətlərin bu mühitə necə uyğunlaşdığının ən bariz nümunəsi Apple-dır. Çinlə ABŞ arasındakı gərginlik səbəbindən Apple istehsalat mərkəzini Hindistan və Vyetnama köçürərək riskləri bölüşdürür. Tədarükçülərdən asılılığı azaltmaq üçün milyardlarla dollar investisiya ilə öz prosessorlarını (M-series) inkişaf etdirir. Tayvan boğazı və ya Cənubi Çin dənizində yarana biləcək loqistik tıxanmalara qarşı hökumətlərlə birbaşa danışıqlar apararaq təhlükəsiz dəhlizlər təmin edir.

Ən pis ssenariyə hazırlıq

Müasir iqtisadi gücün tərifi yenidən yazılır. Böhranlar artıq iş prosesində müvəqqəti fasilə deyil, strategiyanın möhkəmliyini yoxlayan əsl sınaqdır. Uğur artıq ən yaxşı planı qurmaqda deyil, ən pis ssenariyə hazır olmaqdadır.

Gələcəyin liderləri məhsulun mükəmməlliyindən çox, qeyri-müəyyənlik dumanı içərisində manevr etmək qabiliyyəti ilə seçiləcək şirkətlər olacaq.