BAKI,AzerVoice
Alman-çex avtomobil mühəndisi, Porsche AG şirkətinin qurucusu Ferdinand Porsche3 sentyabr 1875-ci ildə doğulub. O, ilk benzin-elektrik hibrid avtomobilinin (Lohner–Porsche), Volkswagen Beetle, Auto Union yarış avtomobillərinin, Mercedes-Benz SS/SSK modelinin və bir sıra digər mühüm texnoloji nailiyyətlərin yaradıcısı kimi tanınır.
O, II Dünya müharibəsində Almaniyanın hərbi sənayesinə əhəmiyyətli töhfə verən şəxs idi. Onun rəhbərliyi ilə VK 45.01 (P) Tiger (P) tankı, Elefant (əvvəlcə "Ferdinand" adlandırılmış) özüyeriyən silah, super-ağır Panzer VIII Maus tankı və digər silah sistemləri, o cümlədən V-1 uçan bombası layihələndirilmişdi. Porsche həmçinin nasist partiyasının üzvü və SS-in fəxri Oberfüreri idi. O, Almaniya Milli İncəsənət və Elm mükafatına, SS-Ehrenring ordeninə və Müharibə Əmək ordeninə layiq görülmüşdü.
1996-cı ildə Porsche Beynəlxalq Avtosportlar Şöhrət Zalına daxil edilmiş, 1999-cu ildə isə “Əsrin Avtomobil mühəndisi” adına layiq görülmüşdür.
Ferdinand Porsche Anna Porsche (əslən Ehrlich) və Anton Porsche ailəsində, Avstriya-Macarıstan imperiyasına daxil olan Maffersdorfda (indiki Çexiya, Vratislavice nad Nisou) dünyaya gəlmişdir. Atası peşəkar metal ustası idi. Ferdinand texnologiyaya böyük maraq göstərirdi və xüsusən gənc yaşlarından elektrik enerjisi ilə maraqlanırdı. O, gündüz atasının emalatxanasında işləyir, gecələr isə Reichenberqdəki (Liberec) İmperator Politexnik Kollecində dərslərə qatılırdı.
1893-cü ildə, 18 yaşında o, Vyanaya köçərək Béla Egger & Co. Elektrik şirkətində (sonradan ABB) işləməyə başladı. Burada beş il işləyərkən ilk elektrik təkər-mühərrikini hazırladı və 1897-ci ildə bu mühərriki sınaqlardan keçirdi.
I Dünya müharibəsindən sonra Avstriya-Macarıstan imperiyası dağılanda o, çexoslovak vətəndaşlığını qəbul etdi. 1934-cü ildə ya Adolf Hitler, ya da Joseph Goebbels tərəfindən o, Almaniya vətəndaşlığına qəbul edildi.
1897–1898-ci illərdə Porsche Vyanada məşhur Jakob Lohner & Company şirkətinə qoşuldu. Burada o, elektrik mühərrikli ilk avtomobili – Egger-Lohner C.2 Phaetonu hazırladı. Bu model Paris Sərgisində də nümayiş etdirildi.
1901-ci ildə Porsche dünyada ilk benzin-elektrik hibrid avtomobili – Lohner-Porsche Mixte Hybrid-i təqdim etdi. Burada daxili yanma mühərriki generatoru işə salır, generator isə elektrik mühərriklərini gücləndirirdi. Bu sistem müasir dizel-elektrik lokomotivlərinə bənzəyirdi.
1906-cı ildə o, Austro-Daimler şirkətinə baş konstruktor kimi dəvət olundu. Onun hazırladığı “Prins Henrix” avtomobili 1910-cu ildə yarışlarda qalib gəldi. 1916-cı ildə Porsche şirkətin idarəedici direktoru oldu və Vyana Texniki Universiteti tərəfindən fəxri doktor adına layiq görüldü.
1923-cü ildə o, Daimler Motoren Gesellschaft (sonradan Mercedes-Benz) şirkətinə keçdi və burada superkompressorlu yarış avtomobilləri – məşhur Mercedes-Benz SSK-ni hazırladı. 1929-cu ildə isə o, Steyr Automobile-də işləməyə başladı, lakin Böyük Depressiya səbəbindən işdən ayrıldı.
Porsche şirkətinin qurulması
1931-ci ildə Porsche Ştutqartda özünün Dr. Ing. h.c. F. Porsche GmbH adlı konstruktor bürosunu təsis etdi. Onun komandası gələcəkdə mühüm mühəndislərdən ibarət idi: Karl Rabe, Erwin Komenda və oğlu Ferry Porsche.
1933-cü ildə Berlin Avtomobil Sərgisində Hitler Almaniyanı “xalq avtomobili” ilə təmin etmək planını elan etdi. 1934-cü ildə Porsche-yə Volkswagen (“xalq maşını”) hazırlamaq tapşırıldı. İlk prototiplər 1935-ci ildə hazır oldu. Bu avtomobil sonradan dünyaca məşhur Volkswagen Beetle-ə çevrildi.
1937-ci ildə Porsche Nasist Partiyasına və SS-ə qoşuldu. O, 1942-ci ildə SS Oberführer rütbəsinə qədər yüksəldi. Müharibə zamanı Porsche fabriki Kübelwagen və Schwimmwagen kimi hərbi maşınlar istehsal etdi.
Yarış avtomobilləri
Porsche həmçinin Auto Union üçün yarış avtomobilləri dizayn etdi. Onun hazırladığı “Gümüş oxlar” seriyası Mercedes ilə rəqabət aparırdı və müharibəyə qədər bir çox yarışlarda üstünlük qazanmışdı.
Hərbi texnika
1942-ci ildə Porsche ağır tank – VK 45.01 (P) Tiger (P) modelini hazırladı. Lakin texniki çətinliklərə görə istehsalda Henschel-in alternativ layihəsi seçildi. Hazır olan 90 şassi isə “Ferdinand/Elefant” özüyeriyən silahlarına çevrildi.
O, həmçinin super-ağır Panzer VIII Maus tankının və digər silah sistemlərinin layihələndirilməsində iştirak etdi.
Müharibədən sonra
1945-ci ilin dekabrında fransız hakimiyyət orqanları Ferdinand Porsche, oğlu Ferry Porsche və kürəkəni Anton Piëch-i “hərbi cinayətkar” kimi həbs etdilər. Ferry 6 aydan sonra azad olunsa da, Ferdinand və Anton bir ildən çox müddət Fransada həbsdə qaldılar. Onların azad olunması üçün ailə böyük məbləğdə “təminat” ödəməli oldu.
Bu dövrdə Ferry Porsche şirkəti iflasdan xilas etmək üçün yeni model – Porsche 356 üzərində çalışdı. İlk 49 ədəd avtomobil əl ilə, Avstriyanın Gmünd şəhərində istehsal edildi. 1949-cu ildə ailə Ştutqarta qayıtdı və Porsche 356 seriyasının kütləvi istehsalı başladı.
1950-ci ildə Porsche Volkswagen ilə yenidən əməkdaşlığa başladı və hər istehsal olunan Beetle üçün qonorar aldı. Bu, şirkətə böyük gəlir gətirdi.
1950-ci ilin sonunda Porsche Volkswagendə olarkən insult keçirdi və 1951-ci il yanvarın 30-da vəfat etdi.
Porsche dəfələrlə ABŞ-a, Henry Ford-un fabriklərinə səfər etmiş, orada əmək məhsuldarlığını öyrənmişdi. Onun rəhbərliyi ilə Volkswagen zavodu tikildi. Zavodda minlərlə məcburi işçi, o cümlədən polyaklar və rus əsirlər işlədilirdi. 1945-ci ilə yaxın Volkswagen işçilərinin yalnız 10%-i alman idi.
