ABŞ Prezidenti Donald Tramp çərşənbə axşamı günü İraqın Baş naziri Əli əş-Zeydinin fəaliyyətini yüksək qiymətləndirərək onu “böyük döyüşçü və ABŞ-nin yaxın dostu” adlandırıb. Tramp İraqın “nəhəng neft sərvətinə” sahib olduğunu və yeni hökumətin qısa müddətdə, xüsusən də ABŞ-yə baxış bucağında “böyük dəyişikliyə” nail olduğunu vurğulayıb.
ArabAZ xəbər verir ki, Ağ Evin Oval Ofisində əş-Zeydini qəbul edən Tramp, onun “Yaxın Şərqin ən mühüm liderlərindən birinə çevriləcəyini” qeyd edib və onu səfər proqramında nəzərdə tutulmayan rəsmi nahara dəvət edib.
Tramp Vaşinqtonun Bağdadla hərbi qüvvələrə deyil, investisiya və energetikaya əsaslanan uzunmüddətli əlaqələr qurmaq niyyətində olduğunu açıqlayıb. O, İraqın müdafiəyə ehtiyacı olacağı təqdirdə ABŞ-nin dəstək verməyə hazır olacağını, lakin buna rəsmi ehtiyac yaranacağına inanmadığını əlavə edib.
ABŞ energetika şirkətlərinin İraq bazarına “görünməmiş səviyyədə” daxil olmağa başladığını deyən Tramp, yaxın vaxtlarda iki ölkə arasında irimiqyaslı neft tərəfdaşlığı müqavilələrinin elan olunacağını və bu sazişlərin yeni əlaqələrin əsasını təşkil edəcəyini bildirib.
“Biz artıq orada hərbi güc saxlamağa ehtiyac olduğunu düşünmürük. ABŞ-nin neft şirkətləri İraq bazarına daxil olur və geniş tərəfdaşlıqlar qurur. Bu münasibətlər hərbi mövcudluq tələb etmir.”-deyə Tramp qeyd edib
Donald Tramp bu geosiyasi keçidi İranın regiondakı nüfuzunun zəifləməsi ilə əlaqələndirib və Tehranı “bölgənin xuliqanı” adlandırıb.
“Biz Yaxın Şərqdəki bu xuliqandan canımızı qurtarırıq. İran İraqa və digər ölkələrə qarşı zorakılıq edirdi və regionda qorxu hökm sürürdü. Lakin indi heç bir qorxu qalmayıb; çünki onların hərbi imkanları tamamilə darmadağın edilib.”
Trampın fikrincə, bu inkişaf İraqa öz suveren qərarlarını vermək üçün daha geniş rəsmi məkan qazandırıb və ABŞ şirkətlərini orada investisiya yatırmağa həvəsləndirib.
Öz növbəsində İraqın Baş naziri Əli əş-Zeydi bu səfərin təkcə təhlükəsizlik məsələləri ilə məhdudlaşmadığını, iki dövlət arasında yeni iqtisadi tərəfdaşlığın rəsmi bəyanı olduğunu vurğulayıb. O, koalisiya qüvvələrinin missiyasının başa çatacağı 30 sentyabr tarixinin ABŞ ilə münasibətlərdə yeni bir mərhələnin başlanğıcı olacağını rəsmən qeyd edib.
“Sentyabrın 30-da ABŞ ordusu İraqdan çıxacaq, lakin ABŞ şirkətləri ölkədə qalacaq. İqtisadi və sosial əlaqələr hərbi münasibətlərdən daha davamlı və əhəmiyyətlidir.”-deyə o bildirib.
Jurnalistlərin İraqın “OPEC” (Neft İxrac Edən Ölkələr Təşkilatı) kartelindən çıxmaq niyyətində olub-olmaması barədə sualına cavab verən Baş nazir, İraqın təşkilat daxilində sadəcə ədalətli hasilat kvotasına ehtiyacı olduğunu bildirməklə kifayətlənib.
Silahların dövlət nəzarətinə rəsmən qaytarılması
Görüşdə rəsmi silahlı qruplaşmalar (milis qüvvələri) mövzusu mühüm yer tutub. Baş nazir hökumətin silahların yalnız dövlət nəzarətində saxlanılması proqramını qətiyyətlə icra etdiyini bildirib. O, artıq bəzi qruplaşmaların silahlarını rəsmi şəkildə dövlətə təhvil verdiyini və siyasi-mülki fəaliyyətə keçdiyini açıqlayıb.
Əş-Zeydi bu silahlı qrupların mövcudluğunu “daimi peşə deyil, müvəqqəti zərurət” adlandıraraq, sentyabrın 30-dan sonra fəaliyyətləri üçün heç bir bəhanə qalmayacağını rəsmən bəyan edib. İraqın təhlükəsizlik qüvvələrinin sərhədləri qorumaq iqtidarında olduğunu vurğulayan Baş nazir, Vaşinqtona rəsmi zəmanət verərək “İraqın qərarları yenidən yalnız iraqlıların əlindədir” ismarışını çatdırıb.
Hərbi ittifaqdan iqtisadi tərəfdaşlığa
Bu rəsmi görüş ABŞ-İraq münasibətlərində prioritetlərin kökündən dəyişdiyini göstərir. Artıq danışıqlar ABŞ əsgərlərinin sayı və ya İŞİD-ə qarşı hərbi əməliyyatlar ətrafında deyil, birbaşa investisiyalar, energetika layihələri, neft-qaz, elektrik enerjisi və rəqəmsal iqtisadiyyat üzərində qurulur.
Tramp administrasiyası İraqı ABŞ biznesi üçün gələcək vəd edən ən mühüm bazarlardan biri kimi görür, Bağdad isə ABŞ investisiyalarını cəlb etməklə iqtisadiyyatı canlandırmağı və neft asılılığını azaltmağı hədəfləyir.
Tramp hökuməti Yaxın Şərqdəki mövcudluğunu birbaşa hərbi müdaxilələri azaldaraq, iqtisadi və rəsmi investisiya rıçaqları ilə gücləndirmək strategiyasına keçir. İraqın Baş naziri isə bu fürsətdən istifadə edərək Vaşinqtonu Bağdadın daxildə silahlı qrupları tərksilah edə biləcək, regional balansı qoruyacaq və xarici investisiyaları mühafizə edəcək güclü və suveren tərəfdaş olduğuna inandırmağa çalışır.
