BAKI,VOA Analitik Təhlil Mərkəzi
Somali xalqı ölkənin müstəqilliyinin və birliyinin 66-cı ildönümünü qeyd edir. 1960-cı il iyulun 1-də Britaniya Somalisi ilə İtaliya Somalisinin birləşməsi nəticəsində Somali Respublikası müstəqil dövlət kimi yaranıb.
Müstəqillik günü illər ərzində Somali xalqının milli yaddaşında birlik və dövlətçilik ideyasının simvoluna çevrilib. Lakin ölkənin sonrakı tarixində yaşanan siyasi böhranlar, vətəndaş müharibəsi və dövlət institutlarının zəifləməsi bu bayramın uzun müddət həm qürur, həm də ağır keçmişin xatirələri ilə qeyd olunmasına səbəb olub.
Bu ilki yubiley isə fərqli atmosferdə keçirilib. Ölkədə əsas diqqət artıq yalnız keçmişdə yaşanan problemlərə deyil, əldə olunan nailiyyətlərə və gələcək perspektivlərə yönəlib.
Son illərdə Somali hökuməti təhlükəsizlik, iqtisadiyyat və diplomatiya sahələrində müəyyən irəliləyişlər əldə edib. Hökumət qüvvələrinin yerli dəstələrlə əməkdaşlığı nəticəsində “Əş-Şabab” silahlı qruplaşmasının nəzarətində olan bir sıra ərazilərin geri qaytarıldığı bildirilir.
Təhlükəsizlik vəziyyətindəki yaxşılaşma ölkədə iqtisadi fəallığın artmasına, tikinti sektorunun canlanmasına, xaricdə yaşayan somalililərin geri qayıtmasına və xarici investorların marağının yüksəlməsinə təsir edib.
Eyni zamanda, təhsil, elm, mədəniyyət və media sahələrində də canlanma müşahidə olunur. Yeni məktəblərin və universitetlərin fəaliyyətə başlaması, elmi mərkəzlərin genişlənməsi və ictimai tədbirlərin artması ölkədə yeni nəsillərin inkişafına yönəlmiş dəyişikliklər kimi qiymətləndirilir.
İqtisadi sahədə isə xarici borcların silinməsi prosesinin tamamlanması, neft və qaz ehtiyatlarının araşdırılması Somali üçün yeni imkanlar yaradır. Rəsmi qurumlar bu resursların şəffaf idarə olunması və ölkənin inkişafına yönəldilməsi üçün hüquqi mexanizmlər formalaşdırmağa çalışır.
Diplomatik müstəvidə də Somali son illərdə beynəlxalq mövqeyini gücləndirib. Ölkəyə tətbiq edilən silah embarqosunun aradan qaldırılması təhlükəsizlik institutlarının inkişafı baxımından mühüm addım hesab olunur.
Somalinin Şərqi Afrika Birliyinə qoşulması isə ölkənin regional iqtisadi inteqrasiyasını genişləndirib. Bundan əlavə, ölkənin BMT Təhlükəsizlik Şurasına qeyri-daimi üzv seçilməsi beynəlxalq ictimaiyyətin Somali dövlət institutlarına artan etimadının göstəricisi kimi təqdim olunur.
Ölkə daxilində dövlət quruculuğu istiqamətində də müəyyən addımlar atılıb. Konstitusiya islahatlarının aparılması, siyasi iştirakın genişləndirilməsi və birbaşa seçkilərə keçid istiqamətində proseslər davam etdirilir.
Bununla yanaşı, Somalinin qarşısında hələ də ciddi çağırışlar qalır. Milli barışığın tam təmin olunması, hüququn aliliyinin möhkəmləndirilməsi, iqtisadi inkişafın sürətləndirilməsi və “Əş-Şabab” qruplaşmasına qarşı mübarizə ölkənin əsas prioritetləri sırasında qalır.
Ekspertlər hesab edirlər ki, Somali üçün əsas məsələ əldə olunan nailiyyətlərin davamlı dövlət quruculuğu prosesinə çevrilməsidir. Onların fikrincə, ölkənin bərpası uzunmüddətli prosesdir və siyasi sabitlik, milli həmrəylik və institusional inkişaf bu yolun əsas şərtləridir.
Müstəqilliyin 66-cı ildönümü Somali üçün yalnız tarixi hadisənin xatırlanması deyil, həm də uzun illər davam edən böhranlardan sonra yeni inkişaf mərhələsinə keçid ümidlərini ifadə edən milli hadisə kimi qiymətləndirilir.
