BAKI,VOA, Orxan Qədirzadə
2026-cı il futbol üzrə dünya çempionatında ABŞ millisi ən yaxşı çıxış edən komandalardan birinə çevrilib. Turnirin ilk iki oyununda Paraqvayı 4:1, Avstraliyanı isə 2:0 hesabı ilə məğlub edən amerikalılar təkcə nəticələri ilə deyil, meydandakı oyun keyfiyyəti ilə də diqqət çəkirlər.
Mütəxəssislərin fikrincə, komandanın uğurunun əsas səbəblərindən biri baş məşqçi Maurisio Poçettinonun tətbiq etdiyi və futbol çevrələrində artıq “Pentaqon” adlandırılan taktiki sistemdir. Bu model ABŞ millisinin həm hücumda, həm də müdafiədə üstünlük qazanmasına imkan verir.
Turnirin əvvəlindən etibarən ABŞ millisi rəqiblərinə qarşı oyuna nəzarəti ələ alaraq uzun müddət topa sahib olub, oyunun tempini müəyyənləşdirib və rəqiblərinə ciddi təzyiq göstərib. Komandanın çıxışı bir çox futbol ekspertləri tərəfindən dünya çempionatının ən uğurlu taktiki layihələrindən biri kimi qiymətləndirilir.
“Pentaqon” adlandırılan sistemin əsasını meydanın mərkəzində qurulan beşbucaqlı oyun strukturu təşkil edir. Poçettino yarımmüdafiə xəttində futbolçuların yerləşməsini elə təşkil edib ki, komanda demək olar hər vəziyyətdə say üstünlüyü əldə edir. Bu isə topun daha sürətli dövr etməsinə, boş zonaların yaradılmasına və rəqib müdafiənin pozulmasına şərait yaradır.
Sistemin adı təsadüfi seçilməyib. ABŞ Müdafiə Nazirliyinin məşhur binası olan “Pentaqon” kimi, bu taktiki model də çoxşaxəli və çətin keçilən struktur kimi qiymətləndirilir. Meydanın mərkəzində qurulan beşbucaqlı əlaqə şəbəkəsi komandanı həm müdafiədə dayanıqlı edir, həm də hücum keçidlərini sürətləndirir.
Paraqvay millisinin baş məşqçisi Qustavo Alfaro ABŞ-la oyundan sonra rəqibin taktiki üstünlüyünü xüsusi vurğulayıb. O bildirib ki, futbolçuları amerikalıların hərəkətlərini izləməkdə çətinlik çəkiblər və meydanın mərkəzində qurulan mürəkkəb struktur onların müdafiə planlarını pozub.
Alfaronun sözlərinə görə, ABŞ millisi yarımmüdafiədə elə bir sistem qurub ki, rəqib oyunçular daim topun və ya futbolçuların arxasınca qaçmağa məcbur olublar. Topun sürətli ötürülməsi və davamlı mövqe dəyişiklikləri Paraqvay futbolçularını bir addım geridə qoyub.
Taktiki modelin əsas xüsusiyyəti futbolçular arasında vəzifələrin çevik bölüşdürülməsidir. Müdafiənin cinahlarında çıxış edən oyunçular meydanı genişləndirərək boş sahələr yaradır, yarımmüdafiəçilər isə həm mərkəzdə, həm də cinahlarda aktiv hərəkət edirlər. Hücumçu isə müdafiə xəttinin arxasına qaçışlar edərək rəqib müdafiəni daim təzyiq altında saxlayır.
Bu yanaşma nəticəsində topa sahib olan futbolçu hər an bir neçə ötürmə variantı əldə edir. ABŞ millisinin oyununda diqqət çəkən əsas məqamlardan biri də məhz budur. Komanda sanki meydandakı hər vəziyyət üçün əvvəlcədən hazırlanmış həll yoluna malikdir.
Qustavo Alfaro bildirib ki, ABŞ millisi yalnız taktiki baxımdan deyil, həm də fiziki hazırlıq və texniki keyfiyyət baxımından rəqiblərindən üstün görünür. Onun fikrincə, amerikalılar qarşılaşma zamanı yaranan istənilən problemin həllini tapmaq üçün müxtəlif oyun variantlarına sahibdirlər.
Bütün təriflərə baxmayaraq, Maurisio Poçettino komandanın çıxışını ehtiyatla dəyərləndirib. Argentinalı mütəxəssis bildirib ki, turnir hələ yeni başlayıb və qarşıda daha çətin sınaqlar var.
Poçettino futbolçuların kollektiv oyunundan və taktiki intizamından razı qaldığını vurğulayıb. O qeyd edib ki, xüsusilə hücumların qurulması və topa nəzarət mərhələsində komanda planlaşdırılan tapşırıqları uğurla yerinə yetirib. Bununla belə, baş məşqçi dünya çempionatının həlledici mərhələlərinə qədər uzun yol olduğunu xatırladıb.
Onun sözlərinə görə, hazırda komandanın ən böyük üstünlüyü müdafiədən hücuma və əksinə keçidlərin çox sürətli həyata keçirilməsidir. ABŞ millisi oyunun bütün mərhələlərində eyni futbol fəlsəfəsini qorumağa çalışır.
ABŞ millisinin sabiq baş məşqçisi Bob Bredli də yeni taktiki sistemə yüksək qiymət verib. O bildirib ki, “Pentaqon” modeli komandanın oyununa axıcılıq gətirib və rəqibləri mövqelərini tərk etməyə məcbur edir.
Bredlinin fikrincə, cinahlardakı aktiv hərəkətlər rəqib müdafiəçiləri öz mövqelərindən çıxarır, nəticədə mərkəzdə böyük boşluqlar yaranır. ABŞ millisi də məhz həmin boş sahələrdən istifadə edərək təhlükəli hücumlar qurur.
Mütəxəssis əlavə edib ki, sistemin ən mühüm üstünlüyü top itirildikdən sonra üzə çıxır. Meydanın həmin hissəsində çoxlu sayda oyunçunun yerləşməsi topun qısa müddətdə geri qaytarılmasına imkan verir. Bu isə rəqibin hücum qurmasına imkan vermədən ona dərhal təzyiq göstərmək deməkdir.
Məhz bu səbəbdən ABŞ millisinin indiyədək qarşılaşdığı komandalar hücum qurmaqda və topu nəzarətdə saxlamaqda ciddi problemlərlə üzləşiblər.
Dünya çempionatının cəmi iki turu arxada qalsa da, “Pentaqon” artıq turnirin ən çox müzakirə olunan taktiki anlayışlarından birinə çevrilib. Bir çox ekspertlər hesab edirlər ki, Poçettinonun qurduğu sistem ABŞ millisinin son illərdəki ən güclü layihəsidir.
Turnir irəlilədikcə rəqabətin daha da artacağı gözlənilir. Bununla belə, hazırkı mənzərə göstərir ki, ABŞ millisi yalnız ev sahibi amilinə güvənmir. Komanda müasir futbolun tələblərinə cavab verən taktiki model və yüksək səviyyəli kollektiv oyun sayəsində dünya çempionatının əsas iddiaçılarından biri olmağa doğru irəliləyir.
