BAKI,AzerVoice BookHub
Livan əsilli amerikalı yazıçı, şair və filosof Cübran Xəlil Cübran Şərq və Qərb fəlsəfəsini öz yaradıcılığında birləşdirən nadir sənətkarlardan biridir. O, 1883-cü ildə Livanda doğulub, lakin gənc yaşlarından Amerikaya mühacirət edərək hər iki mədəniyyətin ruhunu mənimsəmişdir. Yazıçının ən böyük özəlliyi onun yalnız sözlərlə deyil, həm də rənglərlə danışmasıdır; o, həm də istedadlı bir rəssam idi. Cübran yaradıcılığının ana xəttini insana duyulan sonsuz sevgi, ruhun azadlığı və təbiətə bağlılıq təşkil edir. Onun əsərləri sadə görünüşlü olsa da, hər bir cümləsinin arxasında dərin fəlsəfi qatlar gizlənir. "Peyğəmbər" əsəri ilə dünya şöhrəti qazanan müəllif, ingilis dilli ədəbiyyatda Şekspir və Laozidən sonra ən çox oxunan şairlərdən biri hesab olunur. Cübran dini və irqi ayrı-seçkiliyə qarşı çıxaraq, bəşəriyyəti vahid bir ailə kimi görməyi təbliğ edirdi. Onun yazı üslubu aforizmlərlə zəngindir və oxucunu düşünməyə, daxili aləminə boylanmağa məcbur edir.
Həyatındakı maddi sıxıntılar və mühacirət həyatı onun ruhundakı kədəri və həyata olan dərin baxışını daha da itiləmişdir. Bu gün Cübran Xəlil Cübran müasir insanın mənəvi boşluğunu dolduran bir müdriklik rəmzi kimi qəbul edilir. Onun mesajı zamanı və məkanı aşaraq, hər bir nəslin nümayəndəsinə, xüsusən də həqiqəti axtaran gənclərə xitab edir.
Qum və köpük kitabı müəllifin ən maraqlı və dərin əsərlərindən biridir. Bu kitab klassik bir roman və ya hekayə deyil; o, aforizmlər, qısa düşüncələr və rəmzi hekayələrdən ibarət bir müdriklik toplusudur. Kitabın adı belə, həyatın keçiciliyi və eyni zamanda əzəməti haqqında bizə ipucu verir: Qum yerin simvolu, köpük isə dənizin – yəni sonsuzluğun keçici təzahürüdür.
Əsərin ana ideyası və fəlsəfəsi Cübran bu kitabda insan xarakterinin ziddiyyətlərini, eşqi, dostluğu, azadlığı və tanrını kiçik, lakin zərbəli cümlələrlə izah edir. O, oxucuya deyir ki, həyatda gördüyümüz hər şey əslində bizim daxili aləmimizin bir əksidir. Əgər biz dünyanı çirkin görürükləsə, bu, daxilimizdəki çirkinliyin nəticəsidir. Kitabın hər bir səhifəsi sanki bir meditasiya seansıdır; oxucu hər aforizmdə öz həyatından bir parça tapır.
Cəmiyyət və insan münasibətləri Müəllif sosial maskaları kəskin şəkildə tənqid edir. O bildirir ki, insanlar çox vaxt öz həqiqi simalarını gizlətmək üçün süni davranışlar nümayiş etdirirlər. Dostluq haqqında yazarkən, o, dostun sadəcə xoş günlərdə deyil, ruhun tənha qaldığı anlarda bir sığınacaq olduğunu vurğulayır. "Qum və köpük"də ədalət və qanun haqqında da maraqlı düşüncələr var; Cübran qeyd edir ki, ən böyük ədalət insanın öz vicdanıdır, çünki qanunlar bəzən həqiqəti görməyə bilər.
Eşq və yaradıcılıq Kitabda eşq sadəcə iki insan arasındakı hiss kimi deyil, kainatın hərəkətverici qüvvəsi kimi təqdim olunur. Cübrana görə, sevməyən insan "qum" kimidir – cansız və hərəkətsiz. Yaradıcılıq isə insanın daxilindəki tanrını kəşf etmək prosesidir. O, rəssam və yazıçı kimi vurğulayır ki, sənətkarın işi dünyanı olduğu kimi göstərmək deyil, dünyanın ruhunu təsvir etməkdir.
Qızıl qaydalar və çıxarılacaq dərslər Kitabı vərəqləyərkən Z nəsli üçün xüsusilə aktual olan bu məqamlar ön plana çıxır:
Özünü tanı: Başqalarını mühakimə etməzdən əvvəl öz daxili aynana bax.
Faniliyini qəbul et: Həyat qum dənəsi qədər kiçik, dəniz köpüyü qədər müvəqqətidir, amma bu, onu dəyərsiz etmir.
Səssizliyin gücü: Bəzən ən dərin həqiqətlər sözlərdə deyil, səssizlikdə gizlənir.
Bağışlamaq azadlıqdır: Başqasını bağışlamaq, əslində öz ruhunu zəncirlərdən xilas etməkdir.
"Qum və köpük" oxucuya bir yol xəritəsi təqdim etmir, o, oxucunun əlinə bir fənər verir ki, öz yolunu özü tapsın. Kitabın dili olduqca axıcı və poetikdir. Cübran uzun-uzadı fəlsəfi terminlərdən istifadə etmək əvəzinə, təbiət hadisələrindən – dənizdən, küləkdən, qayalardan istifadə edərək ən çətin məsələləri belə sadələşdirir. Bu əsər kitab rəfində deyil, hər zaman masanın üzərində olmalı və ehtiyac duyduqda bir neçə səhifə oxunaraq ruhu sakitləşdirmək üçün istifadə edilməlidir.
