BAKI,VOA
Osmanlı dövlətinin Rumelidəki sürətli fəthləri nəticəsində əldə etdiyi iqtisadi zənginlik, Anadolunun durğunluq keçirən digər bəylikləri üzərində həlledici təsir yaratdı. Rumelidə xristianlara qarşı aparılan "Qəza" siyasəti Osmanlı bəyliyinə həm hərbi, həm də mənəvi baxımdan böyük nüfuz qazandırdı. Bu siyasətin Anadolu türkmən bəylikləri arasında məharətlə təbliğ edilməsi, Osmanlıları bölgənin mütləq liderinə çevirdi.
Qaramanlıların "Qazi"lik yarışı və uğursuzluğu
Elxanilər dövlətinin zəifləməsindən sonra Səlcuqluların varisi iddiası ilə çıxış edən ən böyük bəylik Qaramanlılar idi. Onlar Osmanlı nüfuzunu qırmaq üçün özlərinin daha güclü "qazi" olduqlarını sübut etməli idirlər. Bu məqsədlə 1367-ci ildə Qaraman bəyliyinin rəhbərliyi və Məmlük dövlətinin dəstəyi ilə latınların nəzarətindəki Qoriqos qalasına böyük bir yürüş təşkil edildi. Lakin bu güc nümayişi uğursuzluqla başa çatdı.
Bu məğlubiyyət Qaramanlıların nüfuzunu sarsıtdı, 1387-ci ildə baş verən Frank Yazu döyüşü isə onların Qərbi Anadolu üzərindəki iddialarına son qoydu. Bu zəfərdən sonra Qərbi Anadolu bəylikləri, o cümlədən Qaramanoğulları və Candaroğulları Osmanlı hakimiyyətini qəbul etmək məcburiyyətində qaldılar.
Diplomatik gedişlər: Germiyan torpaqlarının "cehiz" yolu ilə ilhaqı
Qaraman bəyliyinin hücumlarından çəkinən Germiyan bəyi Süleyman bəy, Osmanlı himayəsinə sığınmaq üçün strateji bir addım atdı. O, qızı Devlet Xatunu Sultan I Muradın oğlu Yıldırım Bəyazidlə evləndirməyi təklif etdi. 1381-ci ildə baş tutan bu izdivac nəticəsində Kütahya, Simav, Eğrigöz (Emet) və Tavşanlı kimi mühüm şəhərlər Osmanlılara "cehiz" olaraq verildi.
Rəsmi olaraq "cehiz" adlandırılsa da, bu əslində Osmanlının güclü siyasi təzyiqinin nəticəsi idi. İki güclü bəylik arasında qalan Germiyanlılar üçün bu, bəyliyin mövcudluğunu qorumağın yeganə yolu idi.
Həmidoğulları: Torpaqların satılması, yoxsa məcburi təslimiyyət?
Qaramanlıların təzyiqindən xilas olmaq istəyən digər bir bəylik Həmidoğulları idi. Sultan I Murad bu vəziyyətdən istifadə edərək Kəmaləddin Hüseyn bəyə strateji qalaları satın almağı təklif etdi. 1381-1382-ci illərdə bağlanan razılaşmaya əsasən, 80 min qızıl qarşılığında Akşehir, Beyşehir, Seydişehir, Yalvaç və Karaağaç Osmanlılara verildi.
Osmanlı tərəfi bu prosesi pulla alqı-satqı kimi təbliğ edərək fəthləri qanuniləşdirməyə çalışırdı. Lakin faktiki olaraq bu, Həmidoğullarının hərbi və siyasi təzyiq altında torpaqlarını təslim etməsi idi. Bu şəhərlər uğrunda Osmanlı və Qaramanlılar arasında illərlə davam edəcək münaqişələrin təməli qoyuldu. Nəhayət, 1387-ci ildə I Murad Həmidoğullarının mərkəzi olan Eğirdir şəhərini də birbaşa öz hakimiyyətinə qatdı.
