Bizi buradan izləyin və Bizə yazın
|
BAKI, VOA, Orxan Qədirzadə
Osmanlı dövlətində Ramazan ayı böyük coşqu və mənəvi həyəcanla qarşılanırdı. Hilalın görünməsi xəbəri xüsusi əhəmiyyət daşıyır, onu müjdələyənlərə dövrünün pulu ilə 150 qəpik mükafat verilirdi.
Osmanlı cəmiyyətində Ramazan yalnız dini ibadət ayı deyil, həm də sosial həmrəyliyin, səxavətin və ictimai qaydaların daha da gücləndiyi bir dövr kimi yadda qalıb.
“Ziməm dəftəri” ənənəsi
Ramazan günlərində varlı şəxslər tanımadıqları məhəllələrdəki dükanlara – baqqal və tərəvəz satışı yerlərinə daxil olaraq “Ziməm dəftəri”ni, yəni nisyə borcların qeyd olunduğu dəftəri istərdilər. Onlar təsadüfi səhifələr seçdirərək ümumi borcu hesabladar, “Bunları silin, Allah qəbul etsin” deyib oradan ayrılardılar.
Bu ənənənin əsas xüsusiyyəti anonimlik idi: borcu ödənilən şəxs borcunu kimin bağladığını bilməzdi, eyni zamanda borcu ödəyən də kimə yardım etdiyini öyrənməzdi.
“Üç aylar” və “cərrə çıxmaq” ənənəsi
Osmanlı dövründə mədrəsələrdə yay tətili “Üç aylar” dövrünə təsadüf edirdi. Bu müddətdə seçilmiş tələbələr həm biliklərini möhkəmləndirmək, həm də dini mövzularda xalqı maarifləndirmək üçün imperiyanın müxtəlif bölgələrinə göndərilirdi. Bu proses “cərrə çıxmaq” adlanırdı.
Bu sistem müəyyən mənada müasir ali təhsil müəssisələrindəki təcrübə proqramlarını xatırladırdı.
İftar vaxtı açıq qapılar
Ramazan ayında iftar süfrəsi vermək böyük savab hesab olunurdu. İftar vaxtlarında evlərin qapıları açıq saxlanılırdı ki, yolda qalan və ehtiyacı olan hər kəs istənilən evə daxil olub süfrəyə qoşula bilsin.
İftar üçün gələn şəxsin kim olduğu soruşulmaz, qonaqlıqda tanışlıq şərt sayılmazdı.
“Arifə çiçəyi” və bayram ənənəsi
Osmanlıda bayram xüsusilə uşaqlar üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Bayram paltarlarını arifə günü geyinib küçədə dolaşan uşaqlara “Arifə çiçəyi” deyilirdi.
Bayram günü sultanın məscidə gəlişi ilə mərasim başlanırdı. Namazdan sonra saraya qayıdan hökmdar əvvəl anasının əlini öpər, daha sonra ailə üzvləri ilə bayramlaşardı. Uşaqlara naxışlı kisələrlə pul paylanması ənənəsi geniş yayılmışdı.
Osmanlı dövründə Ramazan və bayram ənənələri dini ibadətlə yanaşı, sosial həmrəyliyi, yardımlaşmanı və ictimai nizamı möhkəmləndirən mühüm mədəni institut kimi çıxış edirdi. Bu ənənələr bir çox cəhətdən dövrün sosial quruluşunu və dəyərlər sistemini əks etdirirdi.
Osmanlı Ramazan ənənələri, Ziməm dəftəri, anonim borc silinməsi, Üç aylar, cərə çıxmaq, iftar süfrəsi, Arifə çiçəyi, bayram mərasimi, ictimai ədəb, Osmanlı mədəniyyəti Osmanlı Ramazan gelenekleri, Zimem defteri, borç silme, üç aylar, cerre çıkmak, iftar adabı, Arife Çiçeği, bayram töreni, mahalle hayatı, Osmanlı kültürü Ottoman Ramadan traditions, Zimem ledger, anonymous charity, Three Holy Months, cerre practice, iftar hospitality, Arife flower, bayram ceremony, social etiquette, Ottoman culture Османские традиции Рамадана, Зимем дефтер, списание долгов, три священных месяца, церре практика, ифтар гостеприимство, цветок Арафа, байрам церемония, социальный этикет, османская культура تقاليد رمضان العثمانية, دفتر الزمم, محو الديون, الأشهر الثلاثة, الخروج للوعظ, ضيافة الإفطار, زهرة عرفة, احتفال العيد, آداب اجتماعية, الثقافة العثمانية سنتهای رمضان عثمانی, دفتر زیمم, بخشش بدهی, سه ماه مقدس, اعزام طلاب, مهماننوازی افطار, گل عرفه, مراسم عید, آداب اجتماعی, فرهنگ عثمانی उस्मानी रमजान परंपराएँ, ज़िमेम रजिस्टर, कर्ज माफी, तीन पवित्र महीने, धार्मिक प्रथा, इफ्तार आतिथ्य, अरिफे फूल, ईद समारोह, सामाजिक शिष्टाचार, उस्मानी संस्कृति عثمانی رمضان روایات, زمم رجسٹر, قرض معافی, تین مقدس مہینے, دینی روایت, افطار مہمان نوازی, عارفہ پھول, عید تقریب, سماجی آداب, عثمانی ثقافت 奥斯曼斋月传统, 债务账簿, 匿名慈善, 三个月传统, 宗教实践, 开斋款待, 阿里菲花, 节日仪式, 社会礼仪, 奥斯曼文化 オスマンのラマダン伝統, ズィメム帳簿, 匿名慈善, 三聖月, 宗教慣習, イフタール歓待, アリフェ花, 祝祭儀式, 社会礼儀, オスマン文化 오스만 라마단 전통, 지멤 장부, 익명 자선, 세 달 전통, 종교 관습, 이프타르 환대, 아리페 꽃, 축제 의식, 사회 예절, 오스만 문화 traditions ottomanes du Ramadan, registre Zimem, charité anonyme, trois mois sacrés, pratique religieuse, hospitalité iftar, fleur Arife, cérémonie de fête, étiquette sociale, culture ottomane osmanische Ramadantraditionen, Zimem Register, Schuldenerlass, drei heilige Monate, religiöse Praxis, Iftar Gastfreundschaft, Arife Blume, Festzeremonie, soziale Etikette, osmanische Kultur tradiciones otomanas del Ramadán, libro Zimem, condonación de deudas, tres meses sagrados, práctica religiosa, hospitalidad iftar, flor Arife, ceremonia festiva, etiqueta social, cultura otomana tradizioni ottomane del Ramadan, registro Zimem, cancellazione debiti, tre mesi sacri, pratica religiosa, ospitalità iftar, fiore Arife, cerimonia festiva, etichetta sociale, cultura ottomana tradições otomanas do Ramadã, livro Zimem, perdão de dívidas, três meses sagrados, prática religiosa, hospitalidade iftar, flor Arife, cerimônia festiva, etiqueta social, cultura otomana Ottomaanse Ramadan tradities, Zimem register, schuldkwijtschelding, drie heilige maanden, religieuze praktijk, iftar gastvrijheid, Arife bloem, feestceremonie, sociale etiquette, Ottomaanse cultuur Osmanska Ramadan traditioner, Zimem register, skuldlättnad, tre heliga månader, religiös praxis, iftar gästfrihet, Arife blomma, festceremoni, social etikett, osmansk kultur Osmanske Ramadan tradisjoner, Zimem register, gjeldslette, tre hellige måneder, religiøs praksis, iftar gjestfrihet, Arife blomst, festseremoni, sosial etikette, osmansk kultur Osmanniske Ramadan traditioner, Zimem register, gældssanering, tre hellige måneder, religiøs praksis, iftar gæstfrihed, Arife blomst, festceremoni, social etikette, osmannisk kultur Osmanien Ramadan perinteet, Zimem kirja, velkojen anteeksianto, kolme pyhää kuukautta, uskonnollinen käytäntö, iftar vieraanvaraisuus, Arife kukka, juhlaseremonia, sosiaalinen etiketti, osmanikulttuuri osmańskie tradycje Ramadanu, księga Zimem, umorzenie długów, trzy święte miesiące, praktyka religijna, gościnność iftar, kwiat Arife, ceremonia świąteczna, etykieta społeczna, kultura osmańska османські традиції Рамадану, книга Зімем, списання боргів, три святі місяці, релігійна практика, гостинність іфтар, квітка Аріфе, святкова церемонія, соціальний етикет, османська культура מסורות רמדאן עות׳מאניות, פנקס זימם, מחיקת חובות, שלושה חודשים קדושים, מנהג דתי, אירוח איפטאר, פרח אריפה, טקס חג, נימוס חברתי, תרבות עות׳מאנית οθωμανικές παραδόσεις Ραμαζανιού, βιβλίο Zimem, διαγραφή χρεών, τρεις ιεροί μήνες, θρησκευτική πρακτική, φιλοξενία ιφτάρ, λουλούδι Arife, εορταστική τελετή, κοινωνική εθιμοτυπία, οθωμανικός πολιτισμός tradiții otomane Ramadan, registru Zimem, ștergere datorii, trei luni sfinte, practică religioasă, ospitalitate iftar, floare Arife, ceremonie festivă, etichetă socială, cultură otomană Oszmán Ramadán hagyományok, Zimem könyv, adósság elengedés, három szent hónap, vallási gyakorlat, iftar vendégszeretet, Arife virág, ünnepi ceremónia, társadalmi etikett, oszmán kultúra osmanské tradice Ramadánu, kniha Zimem, odpuštění dluhů, tři svaté měsíce, náboženská praxe, iftar pohostinnost, květ Arife, slavnostní obřad, společenská etiketa, osmanská kultura османски традиции Рамадан, книга Зимем, опрощаване на дългове, три свети месеца, религиозна практика, ифтар гостоприемство, цвете Арифе, празнична церемония, социален етикет, османска култура tradisi Ramadan Utsmaniyah, buku Zimem, penghapusan utang, tiga bulan suci, praktik agama, keramahan iftar, bunga Arife, upacara perayaan, etika sosial, budaya Utsmaniyah
