BAKI,VOA
1971-ci il iyunun 30-da dünyanın ilk kosmik stansiyası olan "Salyut-1" stansiyasında xidmət etmiş üç sovet kosmonavtı Yerə qayıdış zamanı baş verən qəza nəticəsində həlak olub. Faciə kosmik gəminin atmosferə daxil olması zamanı kabinənin qəfil hermetikliyini itirməsi səbəbindən baş verib.
Kosmonavtlar Georgi Dobrovolski, Vladislav Volkov və Viktor Patsayev 1971-ci il iyunun 6-da "Soyuz-11" kosmik gəmisi ilə orbitə göndərilmişdilər. Missiyanın əsas məqsədi həmin ilin aprel ayında orbitə çıxarılan və dünyanın ilk kosmik stansiyası hesab edilən "Salyut-1" ilə birləşmək və burada elmi fəaliyyət həyata keçirmək idi.
"Soyuz-11" kosmik gəmisi uğurla stansiyaya birləşdi və ekipaj 23 gün ərzində Yer ətrafında orbitdə çalışaraq müxtəlif elmi təcrübələr apardı. Bununla onlar həmin dövr üçün kosmosda ən uzunmüddətli insanlı uçuşlardan birini həyata keçirdilər.
İyunun 30-da kosmonavtlar "Salyut-1" stansiyasını tərk edərək Yerə qayıdış prosedurlarına başladılar. Eniş mərhələsində "Soyuz-11"in eniş kapsulunu gəminin digər hissəsindən ayırmaq üçün partlayıcı boltlar işə salındı.
Lakin bu proses zamanı həyati əhəmiyyət daşıyan təzyiq tənzimləyici klapanlardan biri gözlənilmədən açıldı. Təxminən 160 kilometr yüksəklikdə kapsul qəfil kosmosun demək olar ki, havasız mühitinə məruz qaldı və kabinədəki hava çox qısa müddətdə tamamilə boşaldı.
Kosmonavt Viktor Patsayev klapanı əl ilə bağlamağa cəhd etsə də, təzyiqin sürətlə azalması buna imkan vermədi. Bir neçə dəqiqə ərzində hər üç kosmonavt havasızlıq nəticəsində həyatını itirdi.
Yerə enən kapsul xilasetmə qrupları tərəfindən açıldıqda ekipajın artıq vəfat etdiyi müəyyən edildi.
Baş vermiş faciədən sonra Sovet İttifaqı təhlükəsizlik tədbirlərini yenidən nəzərdən keçirdi və uzun müddət "Salyut-1" kosmik stansiyasına yeni ekipaj göndərmədi. Bundan sonra iki ildən artıq müddətdə ölkə yeni pilotlu kosmik missiya həyata keçirmədi.
"Soyuz-11" faciəsi tarixdə kosmosun açıq mühitinə məruz qalma nəticəsində həlak olan yeganə insanlı kosmik missiya kimi qalır və pilotlu kosmik uçuşların təhlükəsizlik standartlarının sərtləşdirilməsində mühüm dönüş nöqtəsi hesab olunur.
