Yaxın Şərq və Şimali Afrika regionu əsrlər boyu imperiyaların süqutu, milli qurtuluş mübarizələri və beynəlxalq maraqların toqquşduğu strateji məkan olmuşdur. 2 sentyabr tarixi də ərəb dünyasının siyasi arxitekturasını kökündən dəyişdirən mühüm qərarlar və hərbi hadisələrlə zəngindir.
Bu təqvim günündə böyük dövlətlərin bölgəyə təsirini məhdudlaşdıran razılaşmalardan tutmuş yeni respublika institutlarının formalaşmasına qədər taleyüklü addımlar atılmışdır. Eyni zamanda regional hərbi qarşıdurmalar, beynəlxalq sanksiyalar və xalq hərəkatlarının dönüş anları məhz bu tarixdə qeydə alınmışdır. Fərqli əsrlərdə və onilliklərdə baş verən proseslər ərəb xalqlarının suverenlik mübarizəsində mühüm mərhələləri təşkil etmişdir. Təqdim olunan xronologiya 2 sentyabrda ərəb ölkələri tarixində baş vermiş tamamilə unikal 20 hadisəni əhatə edir.
1192 – Səlahəddin Əyyubi ilə İngiltərə kralı I Riçard (Şirürəkli Riçard) arasında Yaffa müqaviləsi imzalandı; razılaşmaya əsasən Qüds müsəlmanların nəzarətində qaldı, xristian zəvvarlara isə şəhəri maneəsiz ziyarət etmək hüququ tanındı və Üçüncü Səlib yürüşü rəsmən başa çatdı.
1898 – Sudanın Omdurman şəhəri yaxınlığında general Herbert Kitçenerin rəhbərlik etdiyi Britaniya-Misir ordusu ilə Məhdi hərəkatının döyüşçüləri arasında Omdurman döyüşü baş verdi; Məhdi dövləti süqut etdi və Sudanda ikili (İngiltərə-Misir) idarəçilik dövrü başladı.
1922 – Qahirədə Misir Krallığının yeni idarəetmə strukturunu tənzimləyən ilk konstitusiya layihəsini hazırlamaq üçün "Otuzlar Komitəsi" xüsusi iclasını keçirərək krallığın qanunverici səlahiyyətlərini müəyyənləşdirdi.
1938 – Türkiyə və Suriya sərhədində yerləşən İsgəndərun sancağında təşkil olunan parlamentin ilk iclasında tarixi "Hatay Dövləti"nin müstəqilliyi elan edildi və bu addım Suriya-Fransa mandat rəhbərliyində böyük diplomatik rezonans doğurdu.
1945 – İkinci Dünya müharibəsinin Sakit okeanda rəsmi başa çatması ilə Yaxın Şərqdəki Britaniya və Fransa hərbi komandanlıqları Şam, Beyrut və Qahirədə yerləşən qarnizonların tədricən yerli strukturlara təhvil verilməsi planını müzakirəyə çıxardı.
1952 – İordaniya parlamenti əqli xəstəlik səbəbindən hakimiyyətdən kənarlaşdırılan Kral Təlalın yerinə onun 16 yaşlı oğlu Şahzadə Hüseyn bin Təlalın rəsmi olaraq İordaniya Haşimi Krallığının yeni monarxı elan edilməsi prosedurunu təsdiqlədi.
1964 – Misirin İsgəndəriyyə şəhərində ərəb ölkələrinin dövlət başçılarının iştirakı ilə II Ərəb Zirvə Konfransının hazırlıq toplantısı keçirildi və İsrailin İordan çayının məcrasını dəyişmək layihəsinə qarşı birgə ərəb tədbirlər planı hazırlandı.
1971 – Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin təsis prosesi ərəfəsində Qətər dövləti Birləşmiş Krallıqla 1916-cı ildən bəri qüvvədə olan xüsusi protektorat müqaviləsinə xitam verərək tam dövlət müstəqilliyini bəyan etdi.
1976 – Livan vətəndaş müharibəsi fonunda paytaxt Beyrutun mərkəzində və Livan dağlarında şiddətlənən döyüşlərin qarşısını almaq üçün Ərəb Liqası tərəfindən yaradılmış hərbi komissiya tərəflər arasında bufer zonanın yaradılması təklifi ilə çıxış etdi.
1982 – İordaniya Kralı Hüseyn ABŞ rəhbərliyinin Yaxın Şərq üzrə irəli sürdüyü regional federasiya layihəsinə münasibət bildirmək üçün Əmanda fələstinli liderlərlə təcili məsləhətləşmələr apardı.
1987 – Çad-Liviya müharibəsi zamanı Çad Silahlı Qüvvələri Liviya sərhədini keçərək Liviya ərazisində yerləşən strateji "Maaten əs-Sarra" hərbi hava bazasına qəfil hücum təşkil etdi və onlarla Liviya hərbi təyyarəsini sıradan çıxardı.
1990 – Küveytin işğalının ardınca Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Oman ərazisində yerləşdirilən xarici müttəfiq hərbi hissələrinin müdafiə xətlərini gücləndirmək üçün körfəz sularında genişmiqyaslı patrul rejiminin icrasına başlanıldı.
1995 – Əlcəzairdə vətəndaş qarşıdurması dövründə Silahlı İslam Qrupunun (GIA) terror təhdidlərinə baxmayaraq, Prezident Liamin Zerual ölkədə ilk çoxtərəfli prezident seçkilərinin keçirilməsi haqqında rəsmi fərman imzaladı.
2002 – Sudanda hökumət qüvvələri ilə Cənubi Sudan üsyançıları (SPLM) arasında Maçakos Protokolunun ardınca hərbi əməliyyatların müvəqqəti dayandırılmasına dair yeni təhlükəsizlik memorandumu imzalandı.
2004 – BMT Təhlükəsizlik Şurası Fransa və ABŞ-nin təşəbbüsü ilə Livanda xarici (Suriya) qüvvələrin tamamilə çıxarılmasını və bütün qeyri-dövlət silahlı qruplarının tərksilah edilməsini tələb edən tarixi 1559 saylı qətnaməni qəbul etdi.
2007 – Livan Silahlı Qüvvələri Tripoli yaxınlığındakı Nahr əl-Bərid qaçqın düşərgəsində sığınan "Fəth əl-İslam" radikal terror qruplaşmasına qarşı 3 aydan çox davam edən qanlı hərbi əməliyyatı tam qələbə ilə başa vurdu.
2015 – İŞİD terror qruplaşmasının təhdidləri qarşısında İraq Mərkəzi Hökuməti ilə İraq Kürd Regional Rəhbərliyi Kərkük neft kəmərinin mühafizəsi və birgə kəşfiyyat mübadiləsi üzrə hərbi pakt bağladı.
2019 – Yəməndə Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi koalisiya qüvvələri Dhamar vilayətində husilərin pilotsuz uçuş aparatları və raket anbarı kimi istifadə etdiyi hərbi obyektə silsilə hava zərbələri endirdi.
2021 – Tunis Prezidenti Qais Səid parlamentin fəaliyyətini dondurmasından sonra dövlət idarəçiliyində korrupsiyaya qarşı genişmiqyaslı təmizləmə prosesini və dövlət şirkətlərində xüsusi audit yoxlamalarını rəsmən başlatdı.
2023 – Sudanın paytaxtı Xartumda ordu ilə Çevik Dəstək Qüvvələri (RSF) arasında baş verən şiddətli artilleriya atışmaları və hava hücumları nəticəsində şəhərin cənubundakı ictimai bazarda böyük insan itkisi qeydə alındı və regional humanitar təşkilatlar fövqəladə yardım çağırışı etdi.
