BAKI,VOA,Yusif Şərifzadə

İranın ali rəhbərinin müşaviri Məhəmməd Müxbir bildirib ki, Tehranın irəli sürdüyü şərtlər yerinə yetirilməzsə, müharibənin daha da genişləndirilməsi qlobal güc nisbətində əsaslı dəyişikliklərə səbəb ola bilər. Onun sözlərinə görə, Hörmüz boğazının gələcək idarəçiliyi bölgədə yeni təhlükəsizlik düzəninin formalaşmasında mühüm rol oynaya bilər.

VOA xəbər verir ki, Məhəmməd Müxbir ABŞ-nin İran körfəzindəki müttəfiqlərinin təhlükəsizliyini təmin etmək imkanlarının zəiflədiyini iddia edib. O hesab edir ki, bölgədə yeni və davamlı düzənin yaradılması üçün Hörmüz boğazında Vaşinqtonun hərbi təminatlarından asılı olmayan iqtisadi və təhlükəsizlik mexanizmi qurulmalıdır.

Müxbirin fikrincə, İranın bu istiqamətdə həyata keçirdiyi siyasət yalnız Hörmüz boğazının gələcəyinə deyil, bütövlükdə bölgədə qüvvələr nisbətinə təsir göstərə bilər. O, Tehranın mövqeyindən geri çəkilməyəcəyinə işarə edib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazının tam nəzarət altında olduğunu bildirsə də, son məlumatlar boğazda gəmi hərəkətinin müharibədən əvvəlki səviyyədən xeyli aşağı olduğunu göstərir. İran isə strateji su yolundakı təsir imkanlarını qoruduğunu bildirir.

Tehran eyni zamanda Omanla Hörmüz boğazında gəmilərin hərəkətinin gələcək qaydaları ilə bağlı danışıqları davam etdirir. İran və Oman arasında gəmilərin istifadə edəcəyi hərəkət yollarının müəyyənləşdirilməsi istiqamətində razılaşmanın yekun mərhələyə yaxınlaşdığı bildirilir.

İran bildirir ki, Omanla razılaşmanın əldə olunması Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin tam bərpası üçün kifayət etməyəcək. Tehran ABŞ-nin dəniz mühasirəsinin aradan qaldırılması, İrana qarşı sanksiyaların ləğvi, dondurulmuş İran vəsaitlərinin sərbəst buraxılması və ölkəyə qarşı hərbi təhdidlərin dayandırılması kimi şərtlər irəli sürür.

Beləliklə, Tehran Hörmüz boğazındakı mövqeyindən Vaşinqtonla qarşıdurmada siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik vasitəsi kimi istifadə etməyə çalışır. Boğazın dünya neft və qaz daşımalarındakı mühüm rolu nəzərə alındıqda, burada yaranacaq yeni idarəçilik qaydalarının bölgədən kənarda da ciddi təsirləri ola bilər.