Husilər Bab əl-Məndəb boğazını ələ keçirməyə hazırlaşırlar - Yəmən
Yəmənin informasiya naziri Müəmmər əl-İryani husilərin Bab əl-Məndəb boğazına nəzarəti ələ keçirməyə hazırlaşdıqlarını iddia edib. Onun sözlərinə görə, husilər Yəmənin qərb sahillərində hərbi mövcudluqlarını genişləndirirlər. Nazir husilərin Qırmızı dənizdəki strateji Yəmən adalarına da nəzarəti ələ keçirməyə çalışdıqlarını bildirib. Yəmən hökuməti limanlara, gəmilərə və dəniz qüvvələrinə qarşı hücumları bu planın göstəricilərindən biri hesab edir. Husilər hazırda Bab əl-Məndəb boğazının birbaşa sahilindəki ərazilərə nəzarət etmirlər. Bununla belə, boğazdan şimalda yerləşən Hüdeydə limanı onların nəzarətindədir. Bab əl-Məndəb beynəlxalq ticarət və enerji daşımaları üçün dünyanın mühüm dəniz keçidlərindən biridir. Boğaza nəzarət uğrunda mümkün mübarizənin Qırmızı dənizdə təhlükəsizlik vəziyyətini daha da gərginləşdirə biləcəyi bildirilir.
İran Hörmüz boğazına nəzarəti Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargahına verməyi planlaşdırır
İran parlamentinin üzvü İbrahim Rzayi Hörmüz boğazının təhlükəsizliyinə dair yeni planın təfərrüatlarını açıqlayıb. Təklifə əsasən, boğazın idarə edilməsi, izlənilməsi və gəmilərin yoxlanılması İranın nəzarətinə veriləcək. Bu prosesə İran Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahının nəzarət etməsi nəzərdə tutulur. İrana düşmən hesab edilən və ya casusluqda şübhəli bilinən gəmilərin boğaza daxil olmasına icazə verilməyə bilər. Milli təhlükəsizliyə təhdid hesab edilən gəmilərə də eyni məhdudiyyətin tətbiqi nəzərdə tutulur. Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargahı gəmilərdən alınacaq keçid və xidmət ödənişlərinin qaydalarını müəyyən edə bilər. İran son aylarda Hörmüz boğazında gəmilərin hərəkətinə nəzarəti gücləndirib. Rzayi həmçinin İranın maraqlarına zərər vurulduğu halda Tehran tərəfindən cavab tədbirlərinin görülə biləcəyini bildirib.
Çinin dövlət gəmiçilik şirkətləri neft tankerlərini Körfəzdən kənara yönəldib
Çinin dövlət nəzarətində olan iki böyük gəmiçilik şirkəti Yaxın Şərqin əsas dəniz keçidlərindən istifadəni məhdudlaşdırıb. Şirkətlər iyulun sonlarından tankerlərini Hörmüz və Bab əl-Məndəb boğazlarından uzaq saxlayırlar. Buna əsas səbəb bölgədə təhlükəsizlik risklərinin artmasıdır. Çin tankerləri neft yüklərini Körfəzdən kənarda, o cümlədən Füceyrə və Oman sahilləri yaxınlığında qəbul etməyə başlayıb. İki şirkətin ümumilikdə 100-dən çox iri neft tankeri var. Onların hər biri təxminən iki milyon barel neft daşıya bilir. Müharibədən əvvəl bu şirkətlər Çinin Yaxın Şərqdən neft idxalının təxminən yarısının daşınmasında iştirak edirdi. Yeni vəziyyət daşınma yollarının uzanmasına və nəqliyyat xərclərinin artmasına səbəb olur.
Hörmüzlə bağlı şərtlər qlobal güc nisbətini dəyişə bilər - İran
İranın ali rəhbərinin müşaviri Məhəmməd Müxbir Hörmüz boğazı ilə bağlı Tehranın siyasətinin qlobal güc nisbətini dəyişə biləcəyini bildirib. Onun fikrincə, ABŞ-nin İran körfəzindəki müttəfiqlərinin təhlükəsizliyini təmin etmək imkanları zəifləyib. Müxbir bölgədə Vaşinqtonun hərbi təminatlarından asılı olmayan yeni iqtisadi və təhlükəsizlik mexanizminin yaradılmasını təklif edir. İran hazırda Hörmüz boğazının gələcək idarəçiliyi ilə bağlı Omanla danışıqları davam etdirir. Tehran Omanla razılaşmanın boğazda gəmi hərəkətinin tam bərpası üçün yetərli olmayacağını bildirir. İran ABŞ-nin dəniz mühasirəsinin və sanksiyaların aradan qaldırılmasını tələb edir. Tehran, həmçinin dondurulmuş İran vəsaitlərinin sərbəst buraxılmasını istəyir. Hörmüz boğazı ətrafında yaranmış vəziyyət qlobal enerji daşımalarına və bölgədəki güc nisbətinə təsir göstərə biləcək mühüm amil olaraq qalır.
İran ABŞ-nin Hörmüz boğazında gəmilərin sərbəst hərəkəti ilə bağlı iddiasını rədd edib
İran Silahlı Qüvvələri ABŞ-nin Hörmüz boğazında gəmilərin adi qaydada hərəkət etməsi barədə açıqlamalarını rədd edib. Tehran strateji su yolunun İranın tam idarəçiliyi və nəzarəti altında olduğunu bildirib. İranın Xatəmül-Ənbiya Mərkəzi Qərargahı heç bir ticarət gəmisinin İranın icazəsi olmadan təhlükəsiz keçə bilməyəcəyini açıqlayıb. Bu qaydanın neft daşıyan gəmilərə də şamil olunduğu vurğulanıb. İran boğazdan keçidin ölkənin Silahlı Qüvvələrinin nəzarəti altında həyata keçirilməsində israrlıdır. ABŞ isə Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin təmin edildiyini bildirir. Tərəflərin ziddiyyətli açıqlamaları strateji su yoluna nəzarətlə bağlı gərginliyin davam etdiyini göstərir. Hörmüz boğazındakı vəziyyət qlobal enerji daşımaları baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Hörmüz boğazının bağlanması bizə 600 milyon dollara başa gəlib - Almaniya
Almaniyanın Hapag-Lloyd şirkəti Hörmüz boğazının bağlanmasının ikinci rübdə ona 600 milyon dollar zərər vurduğunu açıqlayıb. Şirkətin xalis mənfəəti 306 milyon dollardan 83 milyon dollara düşüb. Asiya ixracının güclü olması və ABŞ-da tələbatın artması itkilərin bir hissəsini kompensasiya edib. Konteyner daşımaları bölməsinin əməliyyat mənfəəti də azalıb. Əlavə yanacaq, sığorta, anbar və marşrut dəyişiklikləri xərclərin artmasına səbəb olub.
İraqdan Türkiyə limanlarına 1 milyon tondan çox yük daşınıb (ÖZƏL)
2026-cı ilin iyul ayında İraqdan Türkiyə limanlarına ümumilikdə 1 milyon 357 min 760 ton yük daşınıb. Nazirliyin məlumatına görə, İraqdan Türkiyə limanlarına daşınan yüklərin 1 milyon 357 min 760 tonu digər ölkələrin bayrağı altında üzən gəmilər vasitəsilə çatdırılıb. Hesabat dövründə İraqdan Türkiyə limanlarına tranzit yük aşırılmayıb.
Hörmüz boğazında gəmi hərəkəti son həftənin ən aşağı səviyyəsinə düşüb
Hörmüz boğazından keçən gəmilərin sayı son bir həftənin ən aşağı səviyyəsinə enib. Kpler məlumatlarına görə, çərşənbə axşamı boğazda cəmi 8 gəmi qeydə alınıb. Bu göstərici əvvəlki 10 günün gündəlik orta göstəricisi olan 12 gəmidən xeyli aşağıdır. Müqayisə üçün, İranın boğazı bağlamasından əvvəl bu marşrutdan gündə 130-140 gəmi keçirdi.
ABŞ İrana qarşı iqtisadi təzyiqi gücləndirə bilər
Corctaun Universitetinin professoru Mehran Kəmrəva hesab edir ki, İran hökuməti həlak olan hərbçilər barədə məlumatları ictimai dəstəyi gücləndirmək məqsədilə açıqlayır. Onun sözlərinə görə, bu addım ölkədə milli həmrəyliyi qorumağa xidmət edir. Professor bildirib ki, İran yüksək inflyasiya, işsizlik və böyük iqtisadi itkilərlə üzləşir. O qeyd edib ki, Tehran ABŞ ilə birbaşa hərbi rəqabətin mümkün olmadığını nəzərə alaraq qarşıdurmanı iqtisadi müstəviyə keçirməyə çalışır. Dəniz daşımalarına qarşı hücumlar da bu strategiyanın tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilir. Kəmrəva hesab edir ki, ABŞ da iqtisadi təzyiq vasitələrindən daha geniş istifadə edə bilər. Onun fikrincə, iqtisadi çətinliklər cəmiyyət daxilində narazılığı artıran əsas amillərdən biridir. Ekspert bu qiymətləndirmələri şəxsi təhlili kimi təqdim edib.
Hörmüz boğazından neft tankerlərinin keçidi demək olar ki, dayanıb
Hörmüz boğazında neft tankerlərinin hərəkəti demək olar ki, dayanma səviyyəsinə çatıb. “Reuters”in məlumatına görə, cümə axşamı səhər saatlarında boğazdan yalnız iki tanker keçib. Onlardan biri İranın Xark adasından yüklənmiş və ABŞ sanksiyalarına məruz qalan “Berg 1” adlı böyük neft tankeridir. Digər gəmi isə kimyəvi maddə daşıyan “Well Sail” tankeridir. Regionda artan hərbi gərginlik enerji daşımalarına ciddi təsir göstərir. Hörmüz boğazında yaranan qeyri-müəyyənlik dünya neft bazarlarında narahatlıq yaradır.
Hörmüz boğazında sabitlik nə vaxt təmin oluna bilər?
Hörmüz boğazında ticarət gəmilərinin hərəkəti tədricən artsa da, risklər qalmaqdadır. Təhlilçi Aleks Əlfirraz Şirs bildirib ki, bu artım dünya iqtisadiyyatı üçün müsbət siqnaldır. Bununla belə, onun sözlərinə görə, ABŞ ilə İran arasında aparılan danışıqlar hələ yekun nəticə verməyib. Hörmüz boğazının gələcək statusu ilə bağlı qeyri-müəyyənlik davam edir. Təhlilçi hesab edir ki, danışıqlar uğursuz olarsa, İran bu boğazdan təzyiq vasitəsi kimi istifadə edə bilər. O, bölgədə sabitliyin yalnız uzunmüddətli razılaşma ilə mümkün olacağını bildirib. Hörmüz boğazı dünya enerji və ticarət marşrutlarının əsas nöqtələrindən biri olaraq qalır.
ABŞ-İran razılaşması olmadan Hörmüzdə sabitlik sual altındadır
Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin artması müsbət addım kimi qiymətləndirilsə də, vəziyyət hələ də kövrəkdir. Müdafiə məsələləri üzrə təhlilçi Aleks Əlfirraz Şir bildirib ki, ABŞ ilə İran arasında uzunmüddətli razılaşma olmadan sabitlik davamlı olmayacaq. Onun sözlərinə görə, dünya ticarəti Hörmüz boğazından sərbəst keçiddən ciddi şəkildə asılıdır. Xüsusilə Qlobal Cənub və Cənub-Şərqi Asiya ölkələri bu marşrutun açıq qalmasına ehtiyac duyur. Hökumətlər yeni reallığa uyğunlaşaraq ticarəti bərpa etməyə çalışırlar. Lakin daimi siyasi həll əldə olunmasa, boğaz yenidən təzyiq vasitəsinə çevrilə bilər. Təhlilçi vəziyyətin hələ tam sabitləşmədiyini vurğulayıb.
