BAKI,AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi
Müasir filmlərdə və digər KİV-lərdə Misir ordusu, güclü silahlarla təchiz edilmiş, ağır silahlı və nizam-intizamlı döyüş qüvvəsi kimi təsvir edilir. Lakin bu təsvir, əslində yalnız Yeni Krallıq dövrünün (e.ə. 1570–1069) və ilk peşəkar silahlı qüvvələrin yarandığı Orta Krallıq ordusuna (e.ə. 2040–1782) aiddir.
Erkən sülalə dövründə (e.ə. 3150 – təqribən 2613) Misirdə hərbi silahlar əsasən gürz, xəncər və nizələrdən ibarət idi. Əsgərlər nizə, xəncər və heyvan dərisindən və ya toxunmuş papirusdan hazırlanmış qalxanlardan istifadə edirdilər. Bu silahlar Köhnə Krallıq dövründən miras qalmış, yalnız az miqdarda dəyişdirilmiş versiyalar idi.
Oxlar əsasən qamışdan hazırlanırdı və yayları çəkmək çətin idi. Onlar yalnız qısa məsafədə təsirli olur, əksər hallarda isə hədəfə dəqiq çatmırdı. Köhnə Krallıq əsgərləri zifek tipli, müxtəlif sümüklərdən hazırlanan, yalnız başın kiçik hissəsini qoruyan dəbilqələrdən istifadə edirdilər. Orduda dəridən hazırlanmış qalxanlar mövcud idi. Əsgərlərin çoxu ayaqyalın, sadə paltar geyinmiş və ya tamamilə çılpaq olurdu.
Silahların əhəmiyyətli dərəcədə inkişafı yalnız Orta Krallıq dövründə başladı. Köhnə Krallığın mərkəzi hakimiyyətinin süqutundan sonra, nomarxların padşahdan daha çox gücə sahib olduğu Birinci Aralıq Dövrü (e.ə. 2181–2040) yaşandı.
Orta Krallığın ordusu
Mentuhotep II Orta Krallığı hərbi baxımdan gücləndirsə də, ilk peşəkar döyüş qüvvələrini təşkil edən Amenemhat I oldu. Əsgərlər əsasən piyadalardan ibarət idi və taxta-dəri qalxanlar, mis başlı nizələr və qılınclar daşıyırdılar. Onlar həmçinin tunc və qamış oxlarından hazırlanmış yaylarla silahlanmışdılar.
Demək olar ki, əsgərlərin nə qoruyucu dəbilqələri, nə də zirehləri var idi. İstifadə edilən xəncərlər tutacaqlara pərçimlənmiş mis bıçaqlardan ibarət idi. Qılınclar da eyni prinsiplə hazırlanır, sadəcə xəncərdən bir qədər uzun olurdu. Bu silahlar möhkəm deyildi, döyüş zamanı pərçim yerlərindən qopur, üstəlik çox vaxt kəsici xüsusiyyətləri zəif olurdu.
Bəzən əsgərlər dəri köynək və kilt tipli qoruyucu geyimlərdən istifadə edirdilər. Lakin bu "zireh" balta zərbələrinə qarşı effektiv deyildi. Tipik əsgər qılınc, qalxan, nizə və yaxın döyüşlər üçün xəncərlə təchiz olunurdu. Oxatan dəstələri isə yay, ox və bəzən xəncərlə silahlanırdı.
Hiksoslar və Misir silahları
Hiksosların Misir mədəniyyətinə mühüm təsir göstərdiyi və xüsusilə silahların təkmilləşdirilməsində böyük rol oynadıqları məlumdur. Onların gəlişindən əvvəl misirlilərin nə at, nə də at arabası haqqında məlumatı vardı, həmçinin hələ də tək qövslü kamandan istifadə edirdilər.
Qərbi Asiyadan gələn Hiksoslar, Misirliləri atlı döyüş arabası ilə tanış etdilər. Məhz onların vasitəsilə Misirdə "xopeş" adlanan əyri qılınc istifadə olunmağa başladı. Tamamilə tuncdan tökülən xopeşin sapı dəri və parçayla sarınırdı. Bu qılınc, Misirlilərin əvvəlki silahlarından qat-qat təsirli idi.
Hiksoslar, misirlilərə yalnız yeni silahlar gətirməklə kifayətlənməyib, həm də mövcud silahları təkmilləşdirməyi öyrətdilər. Onlardan sonra Misir ordusu həm araba qoşunlarına, həm də piyadalara bölündü. Hər diviziya təxminən 5000 nəfərdən ibarət idi və adlarını əsas Misir tanrılarından alırdı.
Əvvəlki dövrlərdə hər kəs öz qəbiləsinin adı və bayrağı altında döyüşürdüsə, Yeni Krallıq dövründə ordu ümumi tanrılar və ölkənin rifahı uğrunda vuruşurdu.
Məqalə VOA (AzerVoice) xəbər servisi tərəfindən “İslam Ensiklopediyası” və “Dünya Ensiklopediyası” materialları əsasında hazırlanıb.
