BAKI,AzerVoice Azərbaycan İslam Ensiklopediyası
İslam dünyasının görkəmli mühəddis və fəqihi olan Əbu Bəkr Muhəmməd Əbhəri, Maliki məzhəbinin inkişafında müstəsna xidmətləri olan bir alimdir. Hicri 289-cu ildə (902-ci il) anadan olan Əbhəri, həm öz dövründə, həm də sonrakı əsrlərdə "siqa" (etibarlı və mötəbər) bir ravi kimi tanınmışdır. Hafiz Muhəmməd ibn Əbü’l-Fəvaris və məşhur hədis alimi Əbü’l-Həsən Əli ibn Ömər Darəqutni onun elmi dürüstlüyünü xüsusi qeyd etmişlər.
Elmi Səyahətləri və Ustadları
Əbu Bəkr Əbhəri hədis elminə olan sevgisi səbəbindən İslam coğrafiyasının bir çox mərkəzlərinə – İraq, Suriya və Cəzirəyə uzunmüddətli səyahətlər etmişdir. O, dövrünün ən böyük alimlərindən dərs almışdır:
Hərranda: Əbu Ərubə əs-Süləmi əl-Hərranidən; Bağdadda: Əbü’l-Qasım əl-Bəğəvi, Abdullah ibnü’l-Hələbi və Əbu Bəkr ibn Əbu Davud əs-Sicistanidən; Kufədə: Abdullah ibn Zeydan əl-Bəcəli və Əbu Cə’fər Əşnanidən hədis dinləmişdir.
Tələbələri və Tədris Fəaliyyəti
Əbhəri təkcə öyrənməklə kifayətlənməmiş, həm də böyük bir tələbə ordusu yetişdirmişdir. Onun dərslərində xüsusilə Əndəlüs (İspaniya) və Şimali Afrikadan gələn tələbələrin çoxluq təşkil etməsi, onun şöhrətinin uzaq məsafələrə yayıldığını göstərir. İbrahim ibn Müxəllid, Əhməd ibn Əli əl-Bada, Əbu Bəkr əl-Birqani və məşhur kəlam alimi Əbu Bəkr əl-Baqqilani kimi şəxsiyyətlər ondan elm öyrənənlər arasındadır.
Saray Təklifindən İmtina
Abbasi sarayı tərəfindən ona yüksək nüfuzlu qazilik vəzifəsi təklif olunsa da, Əbu Bəkr Əbhəri bu təklifi geri çevirmişdir. O, rəsmi dövlət vəzifəsindən imtina edərək bütün ömrünü elmə, tədqiqata və tələbə yetişdirməyə həsr etməyi üstün tutmuşdur.
Elmi İrsi və Əsərləri
Maliki fiqhi və hədis sahəsində dərin biliyə malik olan alim, İmam Malikin fikirlərini şərh edən və sistemləşdirən bir çox əsərlərin müəllifidir: “Şərhu-Müxtəsəri’s-Səğir” və “Şərhu-Müxtəsəri’l-Kəbir”: Fiqhə dair ən məşhur şərhləridir.
“Kitabu-Üsuli’l-Fiqh”: X əsrdə Maliki məzhəbi üzrə yazılmış iki ən mühüm üsul əsərindən biridir. “Rədd ələ’l-Muzəni fi Sələsin Məsail”: Elmi polemika əsəridir. “Fəzlü’l-Mədinə ələ Məkkə”: Mədinə şəhərinin fəzilətlərindən bəhs edir.
Əbhəri həm də öz zahidliyi və abidliyi ilə seçilən bir saleh insan idi. O, elmi araşdırmalarından kənar qalan vaxtını ibadət və zikrə ayırırdı. Müasirləri onu mömin və fəzilətli bir şəxsiyyət kimi xarakterizə edirdilər. Böyük alim hicri 375-ci ilin Şəvval ayında (miladi 986, fevral) Bağdadda vəfat etmişdir.
Mənbə: Dosent Elnur Nəsirov/ Orta Əsrlərdə Yaşamış AZƏRBAYCANLI ALİMLƏR, fəqihlər, müfəssirlər, mühəddislər, mütəkəllimlər, ravilər, qarilər …
